interview

Sophie Vandebroek ‘Ik zou me graag eens vervelen'

Sophie Vandebroek. ©SISKA VANDECASTEELE

Ze is een leading lady in technologieland. Na 30 jaar ‘corporate America’ kiest ze voor minstens een jaar van academische reflectie. Ontbijt met De Tijd.

Van enige vorm van jetlag is niets te merken als Sophie Vandebroek, nochtans een dag eerder gearriveerd uit Boston, de tuin van hotel Begijnhof in Leuven binnenwandelt. Ze is in het land om familie en vrienden te bezoeken en vertrekt van hieruit op vakantie naar Noorwegen. Deze plek is altijd een beetje thuiskomen, de herinneringen hangen in de lucht. Ze woonde een tijd in het Begijnhof voor ze in 1986 als jonge ingenieur naar de Verenigde Staten verhuisde. Ze trouwde ook in de Sint-Jan-de-Doperkerk met haar eerste man, voor wie tien jaar later in dezelfde kerk een herdenking plaatsvond.

We kiezen voor een tafel buiten, tussen de rozenstruiken. Uit het riante buffet neemt Vandebroek toast met zalm, veel fruit en een kop koffie. ‘Dit is meer dan ik gewoon ben. Doorgaans is het te druk om uitgebreid te ontbijten en maak ik zakjes met noten en gedroogd fruit voor onderweg. Het moet snel én gezond gaan.’

Hoe hoger op de ladder, hoe minder stress, hoe meer je baas bent over je eigen tijd.

Vandebroek, moeder van drie, is het gewoon te leven volgens een strak schema. 30 jaar lang bekleedde ze topfuncties bij Amerikaanse technologiereuzen. Eerst bij IBM, dan Xerox - zodanig bekend van zijn printers en kopieermachines dat het er in de VS een synoniem voor werd -, dan United Technologies, dan weer Xerox, waar ze opklom van hoofdingenieur tot chef technologie, en dan weer IBM, waar ze leiding gaf aan de researchdivisie, goed voor 3.000 bollebozen die in 13 labo’s verspreid over de wereld aan spitstechnologie sleutelen zoals artificiële intelligentie (AI), kwantumcomputers en blockchain.

MIT

Die ‘corporate’ periode sluit ze even af. Vandebroek, lid van de Women in Technology Hall of Fame, vertrok vorige maand bij IBM om visiting scholar te worden aan de ingenieursschool van de elite-universiteit MIT in haar thuisstad. ‘Ik wil proeven van de academische wereld. Nieuw is het zeker niet, ik ben al tien jaar adviseur van de decaan van de ingenieursschool, en ik heb het MIT-IBM Watson AI Lab opgericht, een labo met 100 mensen die onderzoek doen naar alle aspecten van AI. Het wordt een boeiende periode. Er is bijvoorbeeld een nieuw College of Computing aan MIT, waarvoor 1,1 miljard dollar aan giften is opgehaald, dat alle studenten aan alle faculteiten wil opleiden in computer- en datawetenschap. Omdat die disciplines nu eenmaal alle sectoren beïnvloeden.’

©SISKA VANDECASTEELE

Maar het is tijd voor wat meer tijd. Vandebroek plant één dag per week aan de universiteit te werken. ‘Het wordt een jaar van reflectie. En daarna? Bij IBM en Xerox had ik honderden mensen onder mij van over de hele wereld die met razend interessante dingen bezig waren. Ik moet zien dat ik dat niet te veel mis. Ik voel wel wat voor een combinatie van enkele functies. Ik ben ook betrokken bij het Boston Museum of Science en enkele raden van bestuur. Om wat meer flexibiliteit te hebben en niet meer constant met een oog op de klok te werken. Eigenlijk zou ik me graag eens vervelen, dat ken ik niet.’ (lacht)

Dreaming Sessions

‘Nu, ik blijf gelukkig doen wat me mateloos fascineert: naar de toekomst kijken, samen met getalenteerde mensen van overal. Als er al een rode draad is in mijn loopbaan, dan is het onderzoek naar technologie die mensen en bedrijven nodig zullen hebben. Hoe? Door pijnpunten van mensen te connecteren met hun dromen. We deden veel ‘dreaming sessions’ met klanten en researchers samen. We vergeleken die problemen met wat wij in de toekomst zullen kunnen. Dus technologie koppelen aan wat zal verkopen. Vaak weten mensen nog niet wat ze willen. Denk aan het citaat dat aan Henry Ford, de uitvinder van de auto, wordt toegeschreven: ‘Als ik mensen vraag wat ze willen, zeggen ze: snellere paarden. En niet een auto.’’

Vandebroek begint zinnen in het Nederlands om ze in het Engels af te maken. Of omgekeerd. Ze switcht naadloos, enkel haar r rolt in beide talen vrijuit. Als het over haar metier gaat, is er weliswaar maar één voertaal. ‘There are three key exponential trends in technology. De eerste is Moore’s Law: elke 18 maanden verdubbelt het aantal transistoren op een chip. In de jaren 70 pasten er 1.000 op een vierkante centimeter, vandaag tien miljard. Dat leidt tot verbluffende computerkracht. Ten tweede: Metcalfe’s Law. Bob Metcalfe was de uitvinder van het ethernet en hij stelde dat de waarde van een netwerk exponentieel stijgt met het aantal toestellen of mensen dat eraan verbonden is. En ten derde: de explosie van data dankzij netwerken en sensoren. Die zaken maken mogelijk dat artificiële intelligentie nu echt is.’

Artificiële intelligentie

De technologiewereld heeft de mond vol over AI, computersystemen die menselijk denken benaderen. De droom bestaat al decennia, maar de hype van de jongste jaren is terecht, bevestigt Vandebroek. ‘De exponentiële vooruitgang in computerkracht en data maakt eindelijk de visie mogelijk die al in 1955 werd geformuleerd. Je kon de curve zien. Dat komt niet plots uit de lucht gevallen.’

De rode draad in mijn loopbaan is het onderzoek naar technologie die mensen nodig zullen hebben.

Vandebroek ziet de meest beloftevolle toepassingen in de gezondheidszorg. ‘De droom is dat AI bij iemand een ziekte kan vaststellen en een snelle en correcte behandeling kan voorstellen. Ik ben zeker dat het binnen vijf tot tien jaar realiteit wordt. Nu al is AI beter dan mensen in het detecteren van huidkanker omdat systemen met grote hoeveelheden data zijn getraind in beeldherkenning. Idexx Laboratories, de marktleider in diagnostica voor diergeneeskunde waar ik in de raad van bestuur zit, lanceerde een systeem dat urine van dieren visueel analyseert op de aanwezigheid van stoffen. De jongste versie is getraind met 175 miljoen beelden van urine en is meer dan 99 procent accuraat. Het herkent bezinksels die menselijke dierenartsen nooit zouden herkennen.’

Als het over AI gaat, gaat het ook altijd over de dark side: bevooroordeelde systemen, foute regimes met onethische bedoelingen, of zelfs machines die de mensheid kapot willen maken. ‘Grote bedrijven moeten hun verantwoordelijkheid nemen en de technologie ontwikkelen met transparantie, eerlijkheid, veiligheid en privacy als prioriteiten. We zitten midden in die transitie. We gaan van ‘narrow AI’, systemen die maar één taak aankunnen, naar ‘broad AI’, systemen die meerdere taken tegelijk aankunnen, zoals autorijden. Aan het eindpunt staat ‘artificial general intelligence’, het menselijke niveau, en dat is waar Elon Musk graag mensen bang voor maakt. Moeilijk te voorspellen wanneer dat er ooit komt. De meeste experts zeggen dat het niet voor 2050 zal zijn.’

Neil Armstrong

Voor Vandebroek ontstond de passie voor technologie toen Neil Armstrong vijftig jaar geleden de eerste stap op de maan zette. ‘We hadden geen tv thuis, mijn ouders maakten ons wakker om bij mijn grootmoeder te gaan kijken op een klein zwart-wit-tv’tje. Ik was totally fascinated. En zei toen: ik wil naar de maan. Jarenlang dacht ik dat, tot in mijn tienerjaren. Later, aan de universiteit werd ik wat realistischer. Daar werd ik verliefd op micro-elektronica, ik wilde tot in het kleinste detail begrijpen hoe transistoren werken.’

Later volgden een doctoraat aan Cornell University en 14 patenten. Het meest trots is ze op haar uitvinding van snellere silicium-germaniumtransistoren. ‘De meeste van mijn patenten waren goede uitvindingen, maar niet echt goede producten. (lacht) Je moet weten: uit IBM komen 12.000 patenten per jaar voort. Als je vroege research doet, vind je wel eens iets uit. Na een lange weg mondt dat misschien uit in een product, maar dikwijls niet. Als je iets uitvindt dat nutteloos is of heel ver van de norm zit, dan is het gewoon te moeilijk en te duur om er een product van te maken.’

Tragedie

23 jaar geleden maakte Vandebroek een tragedie mee die haar leven volledig uit balans sloeg. Haar eerste man, een Belgische studiegenoot, overleed aan een zware astma-aanval tijdens een kampeertocht met het gezin. Plots stond ze alleen met drie kleine kinderen, zonder familie in de buurt. Ze besloot in de VS te blijven. ‘Het was heel simpel. We waren er al tien jaar. De oudste was acht, de jongste drie. Ze hadden net hun vader verloren. Ze hadden een school, een huis, een babysitter die ze heel graag hadden. Mijn ouders en schoonouders, met wie ik nog altijd close ben, zeiden: kom terug, en wij helpen je met de kinderen. Maar dat kon ik toch niet doen? Dan verliezen ze alles, dan is alles weg. Door te blijven bleef alles stabiel.’

©SISKA VANDECASTEELE

Hoe ze dat bolwerkte? ‘Prioriteiten stellen. Ik had er twee. Mijn job zo goed mogelijk doen, dingen creëren, topnotch papers schrijven. En ik wilde gezonde en succesvolle kinderen grootbrengen, en dat zijn ze ook geworden. (klopt op tafel) Die dingen zijn belangrijk, alle andere zaken compleet niet. Ik had geen sociaal leven toen de kinderen klein waren. Ik ging niet naar feestjes. Ik betaalde een student om een keer per week boodschappen te doen.’

‘Ik heb me toen op mijn werk gesmeten om niet alleen thuis te zitten ’s avonds. Mijn werk was als een goed boek lezen. Als je bezig bent, vergeet je de rest. Ik had het geluk dat mijn werk enorm interessant was. Ik wist ook vlug dat ik om een goede moeder en collega te zijn goed voor mezelf moest zorgen. Genoeg slapen, gezond eten, veel beweging. De eerste jaren werkte ik elke avond door als de kinderen in bed lagen. Als ik niets te doen had, werd het te pijnlijk. Maar ik hield van mijn werk, en ik was er goed in. En ze bleven me promoveren. (lacht) Een groot voordeel, want hoe hoger op de ladder, hoe minder stress, hoe meer je baas bent over je eigen tijd.’

Tien jaar geleden hertrouwde Vandebroek met MIT-professor Jesus del Alamo. Haar dochter en twee zonen werden alle drie wetenschappers, en compleet toeval is dat niet. ‘Wetenschap en technologie kregen altijd een plaats in huis. Ik heb mijn kinderen altijd uitgelegd dat ingenieurs de grootste wereldproblemen kunnen oplossen. Daarvoor zijn mensen van zo veel mogelijk verschillende achtergronden nodig. En ook veel vrouwen.’ (lacht)

Lees verder

Advertentie
Advertentie