Advertentie
interview

Topman Belastingdienst: 'Innovatie en welvaart worden in de privé gemaakt'

David Van Herreweghe. 'De werken aan de Antwerpse Ring vormen het grootste infrastructuurproject dat ooit is aangevat in België.' ©SISKA VANDECASTEELE

Hij leidt de Vlaamse Belastingdienst èn de werken aan de Antwerpse Ring, het grootste Belgische bouwproject ooit. Dat streelt zijn ijdelheid, zij het maar een klein beetje. Ontbijt met De Tijd met David Van Herreweghe.

Tijdens dit ontbijtgesprek met David Van Herreweghe (51) zullen 1.677 voertuigen zijn gepasseerd. We zitten in de vergaderzaal van Tunnel Liefkenshoek, de nv waarvan de Vlaamse topambtenaar voorzitter is. Door de brede ramen zien we de slagbomen van de enige tolpoort van het land constant open- en dichtgaan. ‘Ooit betrapten we een Ferrari, die laag genoeg was om eronder door te glippen.’

Dat hier 40.000 voertuigen per dag passeren, weet Van Herreweghe uit het hoofd. Hoeveel het er tijdens ons ontbijt waren, vroegen we na afloop in de controlekamer, waar twee operatoren dag en nacht de tolpoorten, de geldstromen en de veiligheid van de Liefkenshoektunnel monitoren.

De locatie is symbolisch: het geld dat hier binnenkomt, vloeit grotendeels naar de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM), die zich deze week omdoopte tot Lantis. Van Herreweghe is ook voorzitter van dit bedrijf, dat rond deze periode begint aan de grootscheepse werken voor de ontsluiting van de Antwerpse Ring, met als hoogtepunt de bouw van de Oosterweeltunnel, het grote broertje van de Liefkenshoektunnel.

De werken aan de Antwerpse Ring vormen het grootste infrastructuurproject dat ooit is aangevat in België. Zoiets streelt je ijdelheid wel een beetje.
David Van Herreweghe
Voorzitter BAM

De vergadertafel staat goed vol: broodjes, koffiekoeken, beleg, fruitsla, genoeg om een voetbalploeg de dag te laten doorkomen. Maar Van Herreweghe praat te graag over zijn voorzitterschap van Lantis om zich te bedienen. ‘De werken aan de Antwerpse Ring vormen het grootste infrastructuurproject dat ooit is aangevat in België. Tot nu was dat de Josaphat-spoortunnel in Brussel, heb ik me laten vertellen, goed voor 1,5 miljard euro, drie keer minder dan ons budget nu. Zoiets streelt je ijdelheid wel een beetje. Vooral omdat je de functie van voorzitter niet zelf kiest, je wordt ervoor gevraagd.’

Ontbijt met De Tijd 

Kallo, 10 uur, in de vergaderzaal van de nv Tunnel Liefkenshoek

Met David Van Herreweghe, de voorzitter van Lantis (vroeger BAM) en de topman van de Vlaamse Belastingdienst, praten we over de werken aan de ring van Antwerpen en over zijn liefde voor paardrijden. 

Lantis heeft 180 mensen in dienst en is de algemene regisseur van de werken aan de Ring in Antwerpen. ‘Wij doen de aanbestedingen, bevragen de markt, regelen de financiering, onderhandelen de contracten met de bouwfirma’s. Eigenlijk zijn wij de bouwheer. Als voorzitter ben ik er niet om de CEO in de weg te lopen, maar om de langetermijnvisie te bepalen en contacten te leggen. Bij de werken moeten we vaak onderhandelen met andere Vlaamse administraties. Als hoofd van de Vlaamse belastingdienst ken ik de weg en de mensen aan de top. Dat is een grote meerwaarde.’

Avondschool elektriciteit

Van Herreweghe is econoom van opleiding, maar techniek heeft hem altijd al geïnteresseerd. ‘Toen we ons huis begonnen te bouwen, ging ik in avondschool elektriciteit volgen om die zelf te kunnen leggen. Ik heb ook de leidingen van de verwarming gelegd. Zo heb ik veel respect gekregen voor mensen die de complexiteit van de technologie beheersen.’

Nu met de plaatsing van geluidsschermen langs de E17 de Antwerpse werken definitief zijn begonnen, groeit dat respect alleen nog. ‘Op de capsule van Apollo I stond ‘ad astra per aspera’. Als je naar de sterren wil, moet je over een moeilijke weg. Dat is hier ook het geval. We timmeren aan een ongelooflijk mooi project voor Antwerpen, maar je moet er wel tien jaar iets voor over hebben. Waarschijnlijk beseffen de mensen dat nog niet helemaal.’

De impact op het verkeer wordt groot, waarschuwt Van Herreweghe. ‘De nieuwe tunnel onder de Schelde komt in een gebied waar voorlopig niemand veel last zal hebben. Maar als je een rijstrook op de E17 richting de Kennedytunnel afsluit, zullen pendelaars dat voelen. De grootste impact komt er over twee of drie jaar, als we het viaduct ter hoogte van het Sportpaleis moeten afbreken. We sturen het verkeer dan wel over zijwegen op de begane grond, maar iedereen die weet hoeveel verkeer daar dagelijks over de Ring passeert, beseft dat de hinder groot zal zijn.’

Als hoofd van de Vlaamse belastingdienst ken ik de weg en de mensen aan de top. Dat is een grote meerwaarde.

De Lantis-voorzitter woont in Ninove en pendelt gemiddeld maar één keer per week naar Antwerpen. De meeste tijd werkt hij op de hoofdzetel van de Vlaamse belastingdienst in Brussel. Wat vindt hij ervan dat heel Vlaanderen meebetaalt voor de oplossing van de Antwerpse problemen? ‘Het is simpel: de Antwerpse haven is goed voor ongeveer 18 procent van ons bruto binnenlands product. Deze werken zijn dus cruciaal voor de welvaart van Vlaanderen. De haven is de logistieke poort voor de hele Vlaamse economie.’

Die redenering geldt natuurlijk niet voor het extra geld dat naar de dure overkapping van de ring gaat, en waar de rest van Vlaanderen geen baat bij heeft. ‘De werken zijn ingrijpend en gaan de mensen die hier dagelijks wonen en werken heel wat ellende bezorgen. Het is dus fair dat we voor hen iets extra terugdoen. Dat is de trade-off.’

Kabinetschef Financiën

In een vorig leven was Van Herreweghe kabinetschef van Vlaams minister van Financiën Dirk van Mechelen (Open VLD), die zo hamerde op een gezonde begroting. Heeft hij het niet moeilijk met het feit dat de Vlaamse regering de investeringen buiten die begroting houdt? ‘Nee. Anders zijn zulke werken bijna niet te doen voor de Vlaamse overheid, waar het geld voor een groot deel naar lonen gaat en waar je dus weinig marge hebt. Er is mij ook gezegd - ze gaan dat natuurlijk nooit op papier zetten - dat Europa zoiets nooit zal bestraffen. Want het gaat om een belangrijke infrastructuurinvestering voor de economie die bovendien wordt terugbetaald via de tol die we gaan innen.’

Net zoals de pendelaars niet goed beseffen welke verkeersellende op hen afkomt, bestaat ook nog veel onduidelijkheid over die tol. Van Herreweghe: ‘Voor personenwagens komt naast de heffing in de Liefkenshoektunnel ook een heffing in de Oosterweeltunnel. En vrachtwagens zullen ook voor de Kennedytunnel moeten betalen. Om het verkeer intelligent te sturen zullen de tarieven voor die drie verbindingen verschillen. De Kennedytunnel zal voor vrachtwagens zo duur worden gemaakt dat ze automatisch hierheen of richting de Oosterweelverbinding gaan. Hoeveel de tol zal bedragen, kunnen we nog niet zeggen. Alleen het globale financiële plaatje is klaar, dat bepaalt dat de tol in 35 jaar de werken moet terugbetalen. Maar het is te vroeg om er bedragen op te plakken.’

'De grootste impact komt er over twee of drie jaar, als we het viaduct ter hoogte van het Sportpaleis moeten afbreken.' ©SISKA VANDECASTEELE

Van Herreweghe neemt een broodje en belegt het met een plakje kaas. Tijd om het nog even over zijn hoofdjob te hebben, als administrateur-generaal van de Vlaamse Belastingdienst. Het departement is verantwoordelijk voor onder meer de inning van de erfenisbelasting, de onroerende voorheffing en de registratie- en verkeersbelasting.

Van Herreweghe is lid van Open VLD, de partij die ervoor pleit sommige versnipperde beleidsdomeinen te herfederaliseren. Hoe staat hij daartegenover als hoofd van een departement dat ontstaan is bij gratie van nieuwe bevoegdheden?

‘Door bevoegdheden te versnipperen worden de zaken er niet altijd makkelijker op. Kijk naar de polemiek over de geluidsnormen rond de luchthaven. Of naar alles wat met leasingwagens te maken heeft. Wij kunnen de fiscaliteit niet aanpassen zonder een samenwerkingsakkoord te sluiten met de andere gewesten. Dat is niet gemakkelijk, want sommige gewesten hebben geen leasingmaatschappijen en halen daar dus geen voordeel uit.’

Makro

Van Herreweghe begon zijn carrière bij de Belgische supermarktketen Makro en zette pas later de stap naar de overheid. Is dat geen vreemde carrièrewending voor een ambitieuze twintiger?

‘Ik studeerde af in de crisis in de jaren tachtig, toen het niet voor de hand lag een job te vinden. Daarom deed ik in mijn laatste jaar humaniora aan de overheidsexamens mee. Door een wervingsstop bij de overheid ben ik eerst in de privé gaan werken. Na enkele jaren ben ik alsnog op een aanbod van de federale overheidsdienst Financiën ingegaan. Dat was een stabiele job, ook in functie van kleine kinderen. En ik was sterk geïnteresseerd in fiscaliteit. Daarom heb ik de stap gezet.’

De overheid moet de war for talent niet winnen.

Vindt hij in de krappe arbeidsmarkt nog genoeg sterke kandidaten die voor de overheid willen werken? ‘Ik vind niet dat de overheid de war for talent moet winnen. Natuurlijk moeten we gedegen mensen hebben om de overheid goed te laten draaien. En die hebben we ook. Maar ik hoef niet de allerbesten uit de markt te halen. Laat die maar aan de privé, waar de innovatie en de welvaart worden gemaakt.’

Hoewel hij een belangrijke rol speelt, is Van Herreweghe niet bekend bij het grote publiek. Wringt het niet dat het altijd de ministers zijn die met de pluimen gaan lopen? ‘Als je daar niet tegen kan, zit je hier niet op je plaats, want dan wil je voor een deel zelf minister spelen en op een podium kruipen. Ze hebben me meerder keren gevraagd in de politiek te stappen en me verkiesbaar te stellen, maar ik heb dat altijd bewust afgehouden.’

Zijn gezin is de reden. ‘Wij zijn ruiters. En ik had dat paardrijden met mijn dochters de voorbije tien jaar voor geen geld van de wereld willen missen. Ook niet voor een ministerschap. Zelfs als ze zouden aandringen, blijf ik nee zeggen. Ik vind dat evenwicht belangrijk. Ik heb een ongelooflijk goede band met mijn kinderen. Dat is mij veel meer waard dan bepaalde dingen te bereiken in de politiek.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie