interview

‘Wij zijn op zoek naar een nieuwe Jommeke'

Alexis Dragonetti. ©Siska Vandecasteele

Als CEO van Ballon Media geeft hij strips als Jommeke, Lucky Luke en Largo Winch uit. De ontlezing van Vlaanderen baart Alexis Dragonetti dus extra zorgen. Ontbijt met De Tijd.

‘Sorry, ik heb alleen verse sapjes’, verontschuldigt Alexis Dragonetti (49) zich. Normaal ontbijt hij met yoghurt en melk, maar sinds enkele dagen volgt hij een gezondheidskuur. ‘Ik drink ’s morgens sapjes. Verder drink ik alleen water en geen alcohol. En ik ga elke dag fietsen. Ik moet sowieso wat vermageren en met dit mooie weer vind ik het makkelijker om licht te eten. Ik voel echt het zuiverende effect op mijn lichaam.’

Alexis Dragonetti. ©Siska Vandecasteele

Dragonetti ontvangt ons bij hem thuis, aan de Antwerpse Meir, op de eerste verdieping boven een kledingwinkel. Zijn interieur is een lust voor het oog, vol moderne kunst en design. Overal liggen stapels tijdschriften. ‘Ik heb last van magazinitis. Ik ben geabonneerd op dertig tijdschriften, over interieur, reizen, kunst en lifestyle. Dat voedt mijn esthetische insteek, die ik nodig heb voor het werk.’

Oorspronkelijk was dit gebouw de Stadsfeestzaal van Antwerpen. ‘Ik woon graag in een oude omgeving met modern comfort. De uitgeverij zit op acht minuten stappen. Ik ben een echte Gentenaar, zoals mijn accent verraadt. Maar het pendelen tussen Gent en Antwerpen werd te masochistisch. Heen en terug moet je zeker tweeënhalf uur per dag rekenen. Al moet ik toegeven dat ik Gent mis. Ik vind Antwerpen een leuke stad, maar ik associeer ze te veel met werk.'

Dagelijks één strip

Dat werk is Ballon Media, de strip- en kinderboekenuitgeverij waarvan Dragonetti CEO en meerderheidsaandeelhouder is. Met titels als Jommeke, Largo Winch, De Blauwbloezen, Robbedoes, XIII, Thorgal, Lucky Luke en Kuifje is Ballon Media samen met Standaard Uitgeverij de belangrijkste speler in de sector, goed voor 15 miljoen euro omzet. Daarnaast is Dragonetti als voorzitter van de Groep Algemene Uitgevers de spreekbuis van het Vlaamse boekenvak. En hij is gedelegeerd Bestuurder van Boek.be, de organisator van onder meer de Boekenbeurs.

Zelf leest Dragonetti dagelijks één strip. Op kantoor. ‘Ik beschouw dat ook als mijn werk. Mijn deur staat normaal altijd open voor mijn werknemers. Maar als ze dichtgaat en ik aan de vergadertafel aan het lezen ben, weten ze dat ik alleen in dringende gevallen wil worden gestoord. Eén strip per dag is veel en niet veel. Het zijn er ongeveer 250 per jaar, maar de productie van strips is zo exponentieel toegenomen waardoor ik maar 15 procent van wat uitkomt gelezen krijg.’

De centrifuge heeft haar werk gedaan. We gaan met twee sapjes aan tafel zitten. ‘Ik zie het als een voorrecht dat ik van een van mijn twee passies, design en boeken, mijn beroep heb kunnen maken. Dat past ook in mijn levensfilosofie: het leven is kort, you might as well really really like what you do.’

Dragonetti begon zijn carrière als financieel analist, maar besefte snel dat het zijn ding niet was. ‘Ik ben op retraite gegaan in het Huis van de Stilte in Oostkamp, met de bedoeling er niet buiten te komen voor ik wist wat ik wilde. Zo ben in het boekenvak begonnen bij Proost, toen de grootste boekdrukkerij van Europa in Turnhout. Daar heb ik geleerd hoe een boek in elkaar zit. Mijn grootste twee klanten waren de stripuitgevers Dargaud-Lombard en Dupuis. Bij de eerste ben ik marketingdirecteur geworden, bij de tweede algemeen directeur.’

Toen Dupuis werd overgenomen door de Franse groep Média-Participations, nam Dragonetti een sabbatical van zes maanden. ‘Maar na drie weken werd mijn onrust te groot. Ik heb toen beslist de stap te zetten van intrapreneurship naar enterpreneurship.’

Jommeke

Het stripfiguur Jommeke. ©Jef Nys

Via een vriend belandde hij bij de start-up rendez-vous.be. ‘Eerst was ik sceptisch. Pas toen ik inzag dat de datingsite niet iets voor sociaal gehandicapten was, maar voor een breed publiek, was ik overtuigd.’ Het minibedrijf met 400.000 euro omzet verdertienvoudigde in omvang. Dragonetti wilde het volledig kopen, maar bood net te weinig. De Brusselse mediagroep Rossel ging ermee aan de haal. ‘Jammer, want ik had de site pan-Europees willen uitrollen, waarna wellicht een overnemer als Tinder was opgedoken.’

In 2008 wilde Média-Participations na jaren van verlies Jommeke weer verkopen. De Parijzenaars hadden weinig voeling met de Vlaamse en de Nederlandse markt. Samen met Michel Moortgat, die hij sinds zijn studententijd kent, nam Dragonetti Ballon Media over. ‘Als je eigenaar kan worden van je jeugdheld en die opnieuw op de kaart kan zetten, twijfel je toch niet? Hoe cool is dat?’

De participatie van Moortgat is inmiddels deels overgenomen door de Antwerpse ondernemersfamilie Moorkens. Dragonetti slaagt er nog altijd in de omzet jaarlijks met gemiddeld 5 procent te doen groeien, ook al krimpt de markt. Als gewezen internetpionier beseft hij als geen ander de impact van de digitalisering, maar hij kan ze ook nuanceren. ‘Ik krijg vaak de vraag: bestaan boeken, en dus uitgevers, nog over vijf jaar? Dan antwoord ik dat de grote impact van de digitale revolutie op ons product al deels achter ons ligt.’

‘Er zijn volledige segmenten van het boekenvak waar het papier vrijwel verdwenen is: het woordenboek en de encyclopedie, bijvoorbeeld. In Vlaanderen werden twintig jaar geleden elk jaar 80.000 woordenboeken verkocht, nu nog 2.000. Daarnaast zijn er segmenten waar de digitale impact zo goed als nul is: gedichtenbundels, kunstboeken, kookboeken. Vandaag worden in Vlaanderen jaarlijks nog altijd 14 miljoen boeken verkocht, of gemiddeld meer dan twee per inwoner.’

Ontlezing

Natuurlijk onderschat Dragonetti de uitdagingen voor de sector niet, zegt hij. ‘Maar ik geef die voorbeelden om duidelijk te maken dat je moet opletten voor veralgemeningen. In je strategie moet je gericht naar verschillende segmenten kijken. Vandaar ook onze focus op stripverhalen en kinderboeken.’

15 procent van de boeken die in Vlaanderen worden verkocht, zijn strips. Het gaat om 2 miljoen exemplaren. Maar ook die markt krimpt, jaarlijks met gemiddeld 2 procent. ‘De ontlezing in Vlaanderen is angstaanjagend,’ zegt Dragonetti. ‘Een tweejaarlijkse studie over de taalvaardigheid van kinderen leert dat de laaggeletterdheid de jongste tien jaar dramatisch is toegenomen. Lezen is nochtans nuttig: het geeft toegang tot kennis en verbeelding, en stimuleert empathie en associatief vermogen. Dat lezen in vrije val is, is problematisch voor Vlaanderen. Want er is een rechtstreekse band tussen geletterdheid en economische groei.’

Ik nam eens een sabbatical van zes maanden. Maar na drie weken werd mijn onrust te groot.

Hoe kunnen we dat keren? ‘Het is een gedeelde verantwoordelijkheid van ouders, opvoeders, uitgevers en de overheid. Zij moeten elk op hun manier duidelijk maken dat lezen cruciaal is om mee te kunnen in de kennismaatschappij. Tesla-baas Elon Musk heeft ooit gezegd: ‘Ik had mijn zakenimperium nooit kunnen uitbouwen als ik als kind niet had gelezen.’ Op welke drager dat is, is van ondergeschikt belang. De economische modellen zullen zich wel aanpassen.’

Wat betekent de digitale revolutie voor Ballon Media? ‘Wij zitten in twee segmenten: het kinderboek en het stripverhaal. En we groeien gemiddeld met 5 procent per jaar. Dat zijn dus twee goede deelgebieden om ons op te blijven concentreren. Maar we zullen wel moeten evolueren van een boeken- naar een contentbedrijf.’

Ook Jommeke, jaarlijks nog goed voor 1 miljoen exemplaren, wil Dragonetti breder invullen. De lang aangekondigde Jommeke-film komt eraan. ‘Het audiovisuele moet deel worden van onze verbreding.’ In 2019 komt er een spin-off waarin Jommeke een jongvolwassene is. ‘Ik ben daar nauw bij betrokken, omdat ik hard wil waken over het DNA van Jommeke. De oudere Jommeke mag minder perfect zijn dan de 10-jarige stripfiguur, maar een drugsverslaafde Jommeke zou nooit kunnen.’

China

Op de begrafenis van Jef Nys beloofde Dragonetti plechtig nooit aan de integriteit van diens geesteskind te raken. ‘Jommeke wordt gelezen door kinderen tussen zes en tien jaar. De strip gaat over vriendschap, respect, duurzaamheid, avontuurlijk zijn en weten dat het goed komt. Het is dus geen probleem dat Jommeke een onmodieus blauw truitje en zwart boekje draagt. Hij is tijdloos.’

Dat karakter speelde een rol bij de lancering in China die enkele maanden geleden werd aangekondigd. ‘Het hoge vintage gehalte is er een troef: Chinezen vinden Jommeke oer-Europees. En de waarden van vriendschap en respect stroken heel erg met de Chinese cultuur. Er zit ook niets in dat censuurwaardig is.’

Dragonetti blijft realistisch over de deal. ‘Er zijn 1,7 miljard Chinezen, maar lang niet al die Chinezen zijn geïnteresseerd in strips. We mikken op de groeiende midden- en hogere klasse, die weg is van westerse producten. In 2017 deden we een test met twintig titels en telkens 25.000 exemplaren. Die gingen allemaal de deur uit. Nu zet ons Chinese partner de volgende veertig titels in de markt.

Hoe zit het met de toekomst van de Belgische strip? Waar blijven de nieuwe Jommekes en Kuifjes? ‘Dat is inderdaad een uitdaging voor een uitgever als wij. Mensen vallen steeds meer terug op de merken die ze kennen. De creativiteit gaat nu vooral naar de graphic novel voor volwassenen. Het nieuwe aanbod voor kinderen is beperkt. Dat staat hoog op mijn agenda: ik wil absoluut een nieuwe familiereeks lanceren. Een nieuwe Jommeke dus.’

Kan een middelgrote Vlaamse uitgeverij onafhankelijk blijven? ‘Goede vraag. Heb je genoeg producten zodat een speler als Amazon niet om je heen kan? Mijn antwoord is genuanceerd. Er zijn kleine bedrijven met onmisbare producten, en er zijn grote bedrijven die heel vervangbare dingen aanbieden. Voor Ballon Media denk ik daar geregeld over na. Maar het ultieme antwoord heb ik nog niet.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content