opinie

Parlementaire farce

Het Europees Parlement rolde de spierballen. Het stuurde Sylvie Goulard, afgevaardigd door president Emmanuel Macron als Eurocommissaris, terug naar Parijs. Wat zegt dat over de macht van dat Europees Parlement? Weinig.

Soms overvalt de bezoeker aan het Europees Parlement het gevoel de werkelijkheid te verlaten. Terwijl Turkije buurland Syrië binnentrok en een pakket richtlijnen voor migratie stof ligt te vergaren, zoals Jan Cornillie in De Tijd opmerkte, bogen Europees Parlementsleden zich over de toekomst van de Europese banaan.

Enkele weken eerder schaarde het Europees Parlement zich achter een gezamenlijke ontwerpresolutie over ‘het belang van Europese herinnering voor de toekomst van Europa’. De resolutie is een ratjetoe dat de aandacht vestigt op de misdaden van het communisme, het nazisme en andere totalitaire regimes. En zelfs op het pact Molotov-Ribbentrop van augustus 1939, dat de weg effende voor de Tweede Wereldoorlog.

Aan de tekst, gestemd door links en rechts, werd duchtig geschaafd. Want het woord ‘Joden’ komt er niet in voor, ook niet als slachtoffers van de Holocaust. Als de tekst al naar Auschwitz verwijst, dan is dat alleen om de Poolse militair en verzetsman Witold Pielecki te huldigen. Die had zich in het kamp laten opsluiten om inlichtingen aan de geallieerden door te spelen. Na de oorlog executeerde het Poolse communistisch regime hem. Maar geen woord over de ruim 1 miljoen gedeporteerden, overwegend Joden, die in Auschwitz werden vermoord.

De resolutie beklemtoont ook dat Rusland het grootste slachtoffer van het communistisch totalitarisme blijft. Wat iemand deed opmerken: ‘Stel u voor dat de Duitsers ooit tot de grootste slachtoffers van het nazisme werden uitgeroepen!’

Ondertussen blijft het wachten op een debat ten gronde over de mogelijke uitbreiding van de Europese Unie met onder meer Noord-Macedonië en Albanië, twee landen die daar lang niet klaar voor zijn. Het Parlement is voor de toetreding, Frankrijk en ook Nederland hebben terechte bezwaren.

De jongste weken werden de Europees Parlementsleden volledig in beslag genomen door hun favoriete gezelschapsspel: de hoorzittingen van de kandidaat-commissarissen.

Ooit was het bon ton in het Europees Parlement voor een snelle Turkse toetreding te pleiten. Zo beweerde het groene kopstuk Daniël Cohn-Bendit dat het verzet van vooral de christendemocraten tegen het Turkse lidmaatschap naar ‘racisme tegen de islam’ zweemde. Toegegeven, dat soort opmerkingen laten ze daar dezer dagen achterwege.

De jongste weken werden de Europees Parlementsleden in beslag genomen door hun favoriete gezelschapsspel: de hoorzittingen van de kandidaat-commissarissen. Die oefening in spierballen rollen werd een traditie nadat in 2004 de Italiaanse kandidaat Rocco Buttiglione werd geliquideerd. De christendemocraat en praktiserende katholiek zou er verwerpelijke ideeën over homo’s op na hebben gehouden. Terwijl hij tijdens zijn verklaringen niet anders had gezegd dan: ‘In de politiek mogen we niet over zonde spreken. Wij horen het te hebben over non-discriminatie, en ik ben grondig gekant tegen de discriminatie van homoseksuelen, of welke discriminatie dan ook.’ Maar die redenering was de parlementsleden al te subtiel. Buttiglione moest weg.

Datzelfde parlement zag dan weer geen graten in het aantreden van de Fransman Jacques Barrot. Nochtans was die in eigen land veroordeeld wegens fraude met geld van zijn Union pour un Mouvement Populaire (UMP), de partij van de latere president Nicolas Sarkozy. Barrot werd - jawel - commissaris voor Justitie. En vorige week dus stuurde het parlement de Franse kandidaat-commissaris Sylvie Goulard naar af.

Telefoonboek

Wat zegt dat nu over de macht van dat Europees Parlement? Weinig, eigenlijk. De hoorzittingen van de kandidaat-commissarissen waren een geregisseerde opvoering. Van het optreden van de Nederlandse commissaris Frans Timmermans en zijn Deense collega Margrethe Vestager werd gezegd dat zij net zo goed uit het telefoonboek hadden kunnen voorlezen, ze passeerden in elk geval. En zo ging het ook met de Spanjaard Josep Borell, de nieuwe Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid, wiens naam viel in een zaak van handel met voorkennis.

Soms zijn de Europese wegen ondoorgrondelijk. Zo had ook niemand enige moeite met Christine Lagarde als opvolgster van Mario Draghi aan het hoofd van de Europese Centrale Bank. Zo’n bezwaar zou legitiem zijn geweest. Lagarde werd in december 2016 in eigen land veroordeeld wegens nalatigheid als minister van Financiën in een zaak van financiële fraude die de Franse belastingbetalers liefst 400 miljoen euro kostte.

Sylvie Goulard betaalde voor de hooghartigheid van Emmanuael Macron, die zich verzette tegen EVP-spitzenkandidaat Manfred Weber als Commissievoorzitter. ©AFP

Een Duits Europees Parlementslid noemde de hoorzittingen van de kandidaat-commissarissen een farce, en dat was volgens hem nog beleefd uitgedrukt. Twee onder hen werden al weggehoond nog voor ze achter gesloten deuren werden gehoord: de Roemeense Rovana Plumb, behorend tot de socialistische fractie, en de Hongaar Lászlo Trócsányi, een EVP’er. De eerste wegens mistige financiële transacties, de tweede, een gewezen minister van Justitie, gewoon omdat hij de kandidaat van Viktor Orbán was. De Poolse kandidaat Janusz Wojciechowski haalde het pas in een tweede zit die overigens niet briljanter was dan de eerste.

Goulard, aangeduid door de Franse president Emmanuel Macron na overleg met de nieuwe Europees Commissievoorzitster Ursula von der Leyen, was al veroordeeld nog voor ze verscheen. Het Amerikaanse nieuwsplatform Politico schreef het zo: ‘Veel Europees Parlementsleden, vooral van de Europese Volkspartij, hadden van bij de start beslist dat Goulard hoe dan hoe werd weggestemd.’

Ooit was tegen Goulard, zelf gewezen Europees Parlementslid, een klacht ingediend wegens oneigenlijk gebruik van parlementaire medewerkers. Ook haar werk voor het Amerikaanse Berggruen Institute werd haar kwalijk genomen. En dat is eigenaardig, want de webstek van het instituut vermeldt Guy Verhofstadt als medewerker. Die gaat daar nog door als ‘Brexit coordinator’ van het Europees Parlement, een opdracht die door de echte brexitonderhandelaar Michel Barnier vakkundig op een zijspoor werd gezet.

Georkestreerd

De klachten tegen Goulard waren politiek georkestreerd, en kwamen van een parlement dat zelf verantwoording weigert af te leggen voor de 35 miljoen euro aan kostenvergoedingen die het krijgt uitgekeerd, zoals het weekblad Knack uit de doeken deed. Bovendien wil je de bijklussende parlementsleden in het halfrond niet te eten geven.

Maar Goulard betaalde voor de hooghartigheid van Macron, die zich verzette tegen EVP-spitzenkandidaat Manfred Weber als Commissievoorzitter. Bovendien zagen de christendemocraten en de socialistische fractie elk een van hun kandidaten de laan uitgestuurd. En dus moest de liberale Renew Europe, de door Macron gemanipuleerde liberale fractie die hielp bij het elimineren van die twee, boeten. Bovendien wordt na het vertrek van de Britten de Franse invloed buitenmaats. Macron gedraagt zich al als de Europese roerganger. Daar moest een demper op worden gezet.

Dat alles heeft tot gevolg dat de drie grote fracties amper nog tot samenwerken in staat zijn. En dat draagt bij tot de volatiliteit van het nieuwe parlement, dat bovendien voor ruim 60 procent uit nieuwkomers bestaat.

De onzekere Von der Leyen moet nu op zoek naar drie nieuwe commissarissen. De stemming over de nieuwe Commissie werd al verdaagd. Toch beseffen ze bij de Europese Raad en de toekomstige Europese Commissie dat er weinig te duchten valt van dit nukkige parlement. Een veel groter gevaar is de verdeeldheid in de Europese Unie, met Oost- en West-Europa die steeds verder uit elkaar drijven.

Lees verder

Tijd Connect