De Panama Papers: van Messi tot Jackie Chan

Acteur Jackie Chan ©REUTERS

Wat hebben de (ex-)sporters Lionel Messi, Michel Platini en acteur Jackie Chan gemeen? Ze vonden de voorbije jaren allemaal de weg naar schermvennootschappen in exotische oorden.

Niet alleen politici, bedrijfsleiders en criminelen deden de afgelopen decennia gretig een beroep op de diensten van het advocatenkantoor Mossack Fonseca om schermbedrijven in Panama, op de Seychellen, de Britse Maagdeneilanden en andere offshoreparadijzen op te zetten. Heel wat celebrity’s traden in hun voetsporen.

Dat blijkt uit een grootschalig lek bij het Panamese advocatenkantoor Mossack Fonseca, een van 's werelds grootste leveranciers van offshore-vennootschappen in exotische oorden. De miljoenen uitgelekte e-mails, scans van faxenpaspoorten en bedrijfsdocumenten, PDF-, Word- en andere computerbestanden bestrijken een periode van 40 jaar: van 1977 tot december vorig jaar.

Al die gegevens zijn in handen gekomen van de Duitse krant Süddeutsche Zeitung. Journalisten van meer dan honderd media in een 80-tal landen, waaronder De Tijd, hebben samen met het internationaal consortium van onderzoeksjournalisten ICIJ een jaar lang alle gegevens onderzocht. 

Beroemdheden

Tijdens het onderzoek ontdekten ze dat ook een pak beroemdheden schermvennootschappen hebben. In het oog springt de naam Jackie Chan. De 61-jarige acteur, zanger, stuntman en kungfu-expert uit Hongkong heeft via Mossack Fonseca zes schermvennootschappen. 

Er zijn evenwel geen aanwijzingen dat Chan de bedrijven voor oneigenlijke doeleinden gebruikte. Aan het bezit van een offshorebedrijf is niets illegaals. Voor sommige internationale zakelijke transacties zijn offshorevennootschappen zelfs een logische keuze.

Voetballers

Uit de gelekte documenten blijkt ook dat steeds meer sporters zich een weg banen naar schermvennootschappen. Panama Papers toont aan dat Mossack Fonseca tientallen voetballers tot zijn klanten mocht rekenen de voorbije jaren.

Lionel Messi, hier op weg naar de rechtszaal om te verschijnen voor de rechter na een aanklacht over belastingontduiking. ©AFP

De opvallendste naam is die van Lionel Messi. Het onderzoek wees uit dat de 28-jarige sterspeler van FC Barcelona op 23 juni 2013 samen met zijn vader eigenaar werd van Mega Star Enterprises, een offshorefirma in Panama.

Vlo

Dat de naam van de Argentijnse aanvaller opduikt, is niet helemaal een verrassing. 'La Pulga' (de vlo) heeft het in Spanje al aan de stok met justitie. Eind mei neemt hij plaats in het beklaagdenbankje. Messi riskeert een celstraf van bijna twee jaar wegens fiscale fraude.

De zaak gaat over de inkomsten uit portretrechten. Volgens de Spaanse fiscus ontdook de Barça-ster voor 4,16 miljoen euro aan belastingen door zijn inkomsten uit portretrechten naar fictieve vennootschappen in belastingparadijzen als Uruguay en Belize door te sluizen. Over de vennootschap in Panama reppen de Spanjaarden niet in hun onderzoek.

Mega Star

Uit de gelekte gegevens van Mossack Fonseca blijkt dat Messi zeker een document ondertekende waaruit bleek dat hij mede-eigenaar was van Mega Star in Panama. Sinds december 2015 is vader Jorge Messi evenwel alleen eigenaar van het offshorebedrijf.

Messi is niet de enige voetballer met een schermvennootschap. Het consortium van onderzoeksjournalisten stuitte op de namen van meer dan 20 voetballers of ex-spelers uit Brazilië, Uruguay, het Verenigd Koninkrijk, Turkije, Servië, Nederland en Zweden. De bekendsten zijn Andy Cole, Diego Forlán, Valeri Karpin, Edú en Iván Zamorano.

Eigenaars

Argentijns president Maurico Macri. ©AFP

Daarnaast duiken (oud-)eigenaars van voetbalclubs op in de Panama Papers. Het gaat bijvoorbeeld om Mauricio Macri. De huidige Argentijnse president was jarenlang voorzitter van Boca Juniors. Net als sjeik Mansour uit de Verenigde Arabische Emiraten, de eigenaar van Manchester City. Of Dmitri Rybolovlev, een Russische miljardair die de voorzitter is van AS Monaco.

Maar ook ex-toplui van de wereldvoetbalbond FIFA en de Europese voetbalbond UEFA komen voor in de miljoenen gelekte documenten. Oud-UEFA-voorzitter Michel Platini deed in 2007 - uitgerekend in het jaar dat hij op de voorzittersstoel van de Europese voetbalbond belandde - een beroep op Mossack Fonseca om een offshorevennootschap in Panama op te richten. 

Michel Platini. ©AFP

Volgens de advocaat van de inmiddels in ongenade gevallen Fransman gebruikte zijn cliënt het bedrijf nooit voor oneigenlijke doeleinden. 'Platini woont in Zwitserland. Al zijn bankrekeningen, investeringen en activa zijn gekend bij de Zwitserse autoriteiten', luidde het.

Jacht

Naast Platini komt ook Jérôme Valcke, de voormalige rechterhand van oud-FIFA-baas Sepp Blatter, voor in Panama Papers. De Fransman, die in september vorig jaar bij de FIFA verbannen werd op verdenking van corruptie, heeft sinds juli 2013 een vennootschap op de Britse Maagdeneilanden. Die werd gebruikt om een jacht, geregistreerd op de Kaaimaneilanden, te kopen.

'Publiceer wat je wil. Dat bedrijf bestaat niet meer en had nooit eigen fondsen, een eigen bankrekening of commerciële activiteiten', stelde Valcke in een reactie aan ICIJ.

Voorts valt ook de naam van Juan Pedro Damiani, een vooraanstaand lid van de ethische commissie van de FIFA. De Uruguayaan zou gewerkt hebben voor zeker zeven offshorebedrijven gelinkt aan Eugenio Figueredo.

Die ex-vicevoorzitter van de wereldvoetbalbond is door de Amerikaanse autoriteiten in staat van beschuldiging gesteld wegens fraude en witwassen. 'Ik heb geen professionele relatie met mensen die in het Amerikaanse FIFA-onderzoek aangeklaagd zijn', reageerde Damiani. De FIFA maakte zondagavond desondanks bekend een onderzoek in te stellen naar Damiani.

Tennis

Dokter Eufemiano Fuentes (links). ©AFP

Naast de tientallen mensen uit de voetbalwereld stuitten de honderden journalisten tijdens hun onderzoek het afgelopen jaar ook op namen van (voormalige) golfers (onder anderen Nick Faldo), tennissers (zoals Carlos Moyà), (ex-)Formule 1-piloten Nico Rosberg, Jarno Trulli, Rubens Barrichello en Felipe Massa en een klein dozijn oud-ijshockeyspelers.

Zelfs Eufemiano Fuentes duikt op. De Spanjaard verwierf tien jaar geleden wereldwijd bekendheid toen aan het licht kwam dat de gynaecoloog jarenlang beroemde wielrenners als Jan Ullrich, Ivan Basso en Jörg Jaksche dopeerde.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content