commentaar

Onhoudbare oneerlijkheid

De strijd voor meer fiscale billijkheid wereldwijd moet een versnelling hoger. Offshoreconstructies ondermijnen het draagvlak voor belastingen, ook in België.

Met de Panama Papers, een onderzoek van ICIJ – de internationale vereniging van onderzoeksjournalisten – waar deze krant aan meewerkt, krijgen we een inkijk in offshoreconstructies over de hele wereld. Dat een aantal bedrijven en vermogenden belastingen ontwijken via internationale constructies, wisten we natuurlijk al. Maar dit lek geeft een nooit eerder geziene inkijk in de fiscale spitstechnologie en legt nieuwe inzichten bloot.

De Panama Papers laat contracten zien van de Panamese specialist in offshoreconstructies Mossack Fonseca van 1977 tot nu. De Süddeutsche Zeitung legde er beslag op en ICIJ onderzocht een jaar lang al die data. Offshoreconstructies worden opgezet door gespecialiseerde advocatenkantoren, maar evenzeer met de medewerking van ’s werelds grootste banken.

De vereniging van onderzoeksjournalisten vond tientallen miljardairs op de lijst. Ze vond ook 11 wereldleiders terug, van de Russische president Poetin tot het koningshuis van Saudi-Arabië, de kinderen van de president van Azerbeidzjan en de eerste minister van IJsland. Soms gaat het om wereldleiders die op het publieke forum zelf belijden te strijden tegen corruptie. Bedrijven gelinkt aan de familie van de Chinese president Xi Jinping of de Oekraïense president Porosjenko, komen er ook in voor.

Ook drugsgroeperingen en terreurorganisaties prijken, niet verwonderlijk, op de lijst. Zij proberen zich via een web van schermvennootschappen te financieren en hun inkomsten wit te wassen.

Zolang offshoreconstructies welig kunnen tieren, kan geen enkele lidstaat deftig werk maken van fiscale billijkheid

Maar offshoreconstructies zijn lang niet altijd gelinkt aan grote criminaliteit of de 1%-vermogens. Een offshorevennootschap bezitten is op zich niet illegaal. Soms kan er voor bedrijven of individuen die internationaal opereren, een verklaarbare uitleg zijn. De oprichting van een offshorebedrijf op zich is wettelijk zolang het niet voor oneigenlijke doeleinden gebruikt wordt. Alleen blijkt een groot deel van die constructies zo fake als iets, en enkel bedoeld voor het omzeilen van belastingen.

Ook Belgische personen en bedrijven blijken in een spinrag van offshoreconstructies actief te zijn, zo leert de lijst. Het gaat van rijke families tot de bakker en de beenhouwer om de hoek. De Tijd nam ze samen met Knack, MO* en Le Soir onder de loep en geeft u de komende dagen een inkijk in die spitstechnologie.

Over de (il)legaliteit spreken we ons niet uit. Soms zijn er goeie redenen voor. Of de vennootschap enkel tot doel om in België of in een ander land waar men actief is belastingen te ontduiken, is een vraag die onderzoek van de fiscus en het gerecht moet beantwoorden.

De publicatie van het ICIJ-onderzoek, met medewerking van 370 journalisten in 78 landen, is wel een oproep aan de politiek in even zoveel landen om meer werk te maken van fiscale eerlijkheid. Na LuxLeaks en Swissleaks werden er commissies opgericht en voorstellen gedaan, maar de mazen van het net blijven groot. Toen was de grote verdedigingslinie dat die lekken, die gegevens van enkele jaren terug bloot legden, praktijken uit het verleden toonden maar dat er ondertussen meer transparantie is.

Dit lek laat praktijken zien tot eind vorig jaar. Zolang deze offshoreconstructies welig kunnen tieren, kan geen enkele lidstaat deftig werk maken van fiscale billijkheid. Wurgende belastingvoeten opleggen aan de bevolking als tegelijkertijd offshoreconstructies op een dienblaadje worden aangeboden om die belastingen niet te hoeven te betalen, is simpelweg niet houdbaar.

Lees verder

Tijd Connect