Advertentie

België krijgt alleen maar kruimels van Nike

©Lieven Van Assche

Nike kreeg al voor miljoenen euro’s subsidies in Vlaanderen. Voor zijn grote verdeelcentrum in de Kempen. Maar de sportkledinggigant laat hier een habbekrats aan belastbare winst achter. Het geld vertrekt naar Nederland en Bermuda, onthullen de Paradise Papers.

Miljoenen euro’s aan subsidies pompt de Vlaamse regering al meer dan twintig jaar in de grote Nike European Logistics Campus die de Amerikaanse sportkledingreus bouwde in de Kempen. Het gigantische verdeelcentrum strekt zich uit over Laakdal, Meerhout, Herentals en Ham. Er werken nu al meer dan drieduizend mensen die Nike-sportschoenen en -kleding uitsturen naar winkels en klanten in alle uithoeken van Europa, het Midden-Oosten, Afrika en delen van Azië.

Al van meet af aan moest de Vlaamse regering diep in de buidel tasten om dat grote verdeelcentrum naar België te halen. In 1993 koos Nike juist voor ons land omdat de Vlaamse regering 10 procent van de investering wilde betalen. En sindsdien is elke uitbreiding van de site gepaard gegaan met overheidssteun. Alleen al voor de jongste uitbreiding naar Ham, voorzien voor 2019, zijn vele miljoenen euro’s Vlaams overheidsgeld neergeteld, via verschillende departementen en fondsen, onder andere 2,8 miljoen euro voor de opleiding van personeel en nog eens 2 miljoen voor groene initiatieven. Zonder al dat overheidsgeld waren de uitbreidingen er nooit gekomen, liet Nike telkens verstaan. Alle Belgische topministers, van Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) tot de federale ministers Johan Van Overtveldt (N-VA) en Kris Peeters (CD&V), pakten de voorbije jaren dan ook graag uit met de logistieke parel. ‘Heel Europa is jaloers op ons’, luidde het.

Geert Bourgeois, Johan Van Overtveldt en Philippe Muyters op bezoek bij Nike in 2015. ©BELGA

Maar het noeste werk van de duizenden Belgen die in de Kempen werken voor Nike, leidt ons naar een postbus op het eiland Bermuda. Want de miljarden euro’s die Nike al verdiende met zijn - met Vlaams geld gesubsidieerde - verdeelcentrum, stroomden al die jaren naar een limoengroen gebouw op Bermuda, waar het advocatenkantoor Appleby resideert. Aan nummer 22 in Victoria Street liet Nike de afgelopen twintig jaar een hele reeks vennootschappen oprichten die alleen op papier bestonden, met namen als Air Max, Nike Pegasus, Nike Zoom, Nike Jump en Nike International, die laatste al opgericht in 1997. Die worden allemaal beheerd door plaatselijke advocaten van het kantoor Appleby en krijgen instructies van Nike-medewerkers en toplui uit de VS, blijkt uit de gelekte Paradise Papers.

Samen met hon­der­den an­de­re on­der­zoeks­jour­na­lis­ten uit 70 lan­den ont­hult De Tijd hoe een web van exo­ti­sche post­bus­be­drij­ven ge­bruikt wordt om be­las­tin­gen te ont­lo­pen en za­ken­part­ners ge­heim te hou­den. Nog tot en met vrij­dag 10 no­vem­ber leest u de ont­hul­lin­gen van Lars Bové en zijn in­ter­na­ti­o­na­le col­le­ga's in het dossier Paradise Papers.

De constructie bestond erin om, op papier, alle intellectuele eigendomsrechten van Nike, zoals zijn wereldbekende logo, te plaatsen op Bermuda. Om vervolgens alle andere Nike-bedrijven buiten de VS, rechten of ‘royalty's’ te laten betalen aan die papieren vennootschappen op Bermuda. Op die manier kon Nike miljarden euro’s aan inkomsten doorsluizen naar het eiland. Want daar bedraagt het belastingtarief 0 procent. Alleen al in de jaren 2010, 2011 en 2012 verhuisde Nike zo meer dan 3,8 miljard dollar inkomsten naar de postbus op Bermuda.

De springplank die Nike gebruikte om die miljarden aan Belgische en andere inkomsten te wippen naar Bermuda, zat in ons buurland, Nederland. Want het Belgische verdeelcentrum van Nike blijkt niet in handen te zijn van een Belgische vennootschap. Wel van een Nederlandse vennootschap in Hilversum, met alleen een Belgisch ‘bijhuis’. Zo is het Nederlandse Nike Europe Holding de eigenaar van de Nike-site in de Kempen. En de eigenaar van de Nike-spullen die in de Kempen worden verwerkt, is nog een ander Nederlands bedrijf, Nike European Operations Netherlands (NEON). Als u even kijkt op het etiket in uw Nike-broek, -shirt of een ander -kledingstuk zal u daar ook de naam van dat Nederlandse bedrijf ontdekken.

Het gevolg? Hoewel alle logistiek in ons land gebeurt, wordt er hier zo goed als geen winst geboekt, waarop de fiscus belastingen kan heffen. Het Nederlandse Nike-bedrijf NEON moet in België alleen de kosten betalen voor het verdeelcentrum, vooral de lonen van de 3.000 werknemers. En alleen nog een minuscuul percentage van dat bedrag laat Nike hier achter als belastbare winst. Dat ging volgens de jongste jaarrekening slechts om 4 procent. En vroeger was het zelfs maar 3 procent. Dat betekent concreet dat Nike bijvoorbeeld in 2015 wel 221 miljoen euro aan (loon)kosten betaalde in ons land, maar amper 10 miljoen euro winst achterliet die onze fiscus nog kon belasten. En de jaren voordien was hier nog minder belastbare winst te rapen. Bijvoorbeeld in 2003 niet eens de helft (4,5 miljoen euro), goed voor een habbekrats aan vennootschapsbelasting. Dat zou betekenen dat elk personeelslid van Nike in de Kempen elk jaar maar enkele duizenden euro’s meerwaarde zou creëren in ons land.

Het is in Nederland dat Nike alle winsten bijeenbrengt die het haalt uit zijn verkopen in heel Europa en andere uithoeken van de wereld, zoals Azië en zelfs Australië. En dat gebeurt niet alleen via de twee vennootschappen NEON en Nike Europe Holding, die werken met het Belgische verdeelcentrum. Er is nog een derde bedrijf, Nike Retail, dat de inkomsten verzamelt uit alle onlineaankopen die u doet bij Nike en uit de Nike-winkels in tal van landen, zoals de vijf Nike Factory Stores in ons land, onder andere in Maasmechelen en Schelle. Op die manier boekte het Nederlandse NEON in 2015 liefst 7,2 miljard euro omzet terwijl hooguit een tiende van die omzet echt uit Nederland kwam.

©Dominic Verhulst / Dotch.be

De eerste belastingtruc bestaat er in om die drie Nederlandse bedrijven te groeperen in één ‘fiscale eenheid’. Zo kan Nike alle winsten die het boekt in het ene bedrijf compenseren met verliezen bij het andere. En zo houdt het al veel minder belastbare winst over. Maar dan volgt de tweede belastingtruc: de Nederlandse bedrijven moeten ook nog eens miljarden euro’s aan royalty's betalen aan Nikes papieren constructie op Bermuda.

Zo ging het jarenlang tot Nike in 2014 besloot de belastingconstructie nog eenvoudiger te maken en hetzelfde resultaat te behalen zonder de constructie op Bermuda. Het volstond dat Nike nog een nieuwe, aparte vennootschap oprichtte in Nederland, Nike Innovative. Die zou officieel meer dan 1.900 patenten en bijna 1.700 merkrechten van Nike bezitten. De royalty's moeten dan niet meer naar Bermuda stromen, maar naar deze Nederlandse vennootschap. Want die kreeg het statuut van een ‘commanditaire vennootschap’. Daardoor is ze ‘fiscaal transparant’ en moet ze geen belastingen betalen in Nederland. Want de Nederlandse fiscus gaat er vanuit dat deze inkomsten belast worden in de Verenigde Staten, bij het grote Nike Inc. in Oregon. Terwijl de Amerikaanse fiscus meent dat ze in Nederland worden belast. Het resultaat is handig voor Nike: de belasting wordt geheven boven de oceaan, nergens dus.

©Mediafin

De hele constructie is een aanslag op de belastingdiensten in zowel de VS als in Europa. Maar het leidt ook tot concurrentievervalsing tegenover Europese bedrijven omdat alleen Amerikaanse bedrijven zo’n constructie kunnen opzetten. Nike betaalde daardoor vorig jaar maar 13,2 procent belastingen. En de groep heeft meer dan 12 miljard dollar aan opgestapelde offshore-inkomsten waarop ze minder dan 2 procent belasting heeft betaald. Alleen de Nederlandse fiscus profiteert mee. Bijvoorbeeld in 2016 kreeg die toch zo’n 380 miljoen euro belasting van Nikes bedrijf NEON. De Nederlandse fiscus schat dat 77.600 jobs in Nederland bij Amerikaanse bedrijven te danken zijn aan dit type ‘CV/BV’-constructie. Maar de Nederlandse professor, Jan Vleggeert, geeft aan dat de Europese Unie deze wantoestand zal aanpakken en tegen 2020 zal stopzetten.

Twee fiscale topexperts, die de constructie met ons analyseerden, besluiten in elk geval dat de habbekrats belastbare winst die Nike in België boekt, véél te weinig is, gelet op het grote verdeelcentrum in de Kempen. Ook volgens de OESO zijn belastingen verschuldigd waar de echte economische activiteit zich bevindt. Waarom maakt België daar dan geen punt van? Of kreeg Nike soms een vertrouwelijke belastingafspraak (ruling) in ons land die dat toelaat? De Belgische rulingcommissie wil dat niet bevestigen noch ontkennen, maar benadrukt dat ze geen cadeaus uitdeelt. Intussen betaalt Nike hier wel elk jaar minder vennootschapsbelasting dan dat het al kreeg aan overheidssteun.

Vistaprint, thuis op Bermuda

Veel van uw aankopen online vloeien rechtstreeks naar een postbusadres op het belastingparadijs Bermuda. En dat gaat lang niet alleen over uw Nike-schoenen of –kleding of de internetgiganten zoals Apple en Facebook. Bijvoorbeeld ook als u foto’s, visitekaartjes, posters of postkaarten laat afdrukken bij het bedrijf Vistaprint. Die worden dan wel verwerkt in het Nederlandse Venlo, waar het hoofdkantoor zit. Maar 94 procent van de omzet in Nederland wordt gewoon doorgesluisd naar Bermuda, waar al in 2002 Vistaprint Limited en Vistaprint Technologies zijn opgericht, onthullen de Paradise Papers. Bij die postbusvennootschappen zijn de intellectuele eigendomsrechten ondergebracht, een populaire truc om inkomsten te versassen naar een plaats waar je geen belastingen betaalt. Zo kon Vistaprint in 2013 al even gezwind die rechten even verhuizen van Bermuda naar Zwitserland voor een nieuwe belastingoptimalisatie. Voor de klanten maakt het weinig uit. Zelfs wanneer vanuit ons land een Brusselse verzekeraar of het Erasmus Studenten Netwerk in 2012 en 2011 een contract sloten met Vistaprint, was dat officieel gericht aan het postbusadres op Bermuda.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud