Advertentie
netto

Hoe uw familiebedrijf overlaten en toch de controle behouden?

©Pieter Van Eenoge

Ondernemers moeten vaak ingewikkelde constructies opzetten om het familiebedrijf over te dragen aan de kinderen én de zeggenschap te behouden. Een op til zijnde hervorming vergemakkelijkt een en ander.

U bouwde samen met uw partner een bloeiend familiebedrijf uit en u overweegt het bedrijf over te laten aan uw kinderen, zonder dat u de controle meteen wilt opgeven? Dan zijn er nu al mogelijkheden om dat te bewerkstelligen. Maar de opties zijn complex. Het kan dat u uw toevlucht moet nemen tot een nieuwe vennootschap, een maatschap of een Nederlandse stichting administratiekantoor om de aandelen over te dragen aan de volgende generatie en tegelijkertijd de teugels in handen te houden. Zo’n constructies brengen weer nieuwe verplichtingen met zich mee. Denk aan de publicatie van de oprichtingsakte of de neerlegging van de jaarrekeningen.

Vanaf volgend jaar wordt het eenvoudiger om de aandelen in uw bedrijf over te dragen aan uw kinderen en toch baas te blijven. Dat is het gevolg van een van de werven van minister van Justitie Koen Geens (CD&V): de hervorming van het wetboek vennootschappen.

Die hervorming beperkt het aantal mogelijke vennootschapsvormen. Zo zal het voortaan alleen nog mogelijk zijn een naamloze vennootschap (nv), een besloten vennootschap (bv), een maatschap of een coöperatieve vennootschap (cv) op te richten. Tegelijkertijd wordt het vennootschapsrecht aangepast aan de noden van het moderne bedrijfsleven en bieden de nieuwe regels meer flexibiliteit.

De hervorming treedt wellicht in werking voor de ondernemingen die vanaf begin 2019 worden opgericht. Bestaande bedrijven zouden vijf jaar de tijd hebben om zich aan de nieuwe regels aan te passen. De nieuwe regels werden eind mei door de ministerraad goedgekeurd.

Voor de overdracht van familiebedrijven aan de volgende generatie betekent de op til zijnde modernisering een kleine revolutie. Philippe Mulliez, advocaat gespecialiseerd in ondernemingsrecht (Eubelius), legt uit waarom.

1 U kunt garanderen dat uw kinderen u niet ontslaan als bestuurder

Volgens de huidige regels kunnen aandeelhouders van een naamloze vennootschap de bestuurders van de ene op de andere dag de deur wijzen. De aandeelhouders kunnen een bestuurder ontslaan zonder enige opzegtermijn of vertrekvergoeding. Daarom aarzelen nogal wat bedrijfsleiders om de aandelen in hun onderneming over te dragen aan de kinderen. Als de onderneming de vorm van een naamloze vennootschap heeft en als de kinderen alle of de meerderheid van de aandelen verwerven, kunnen ze hun ouders en de oprichters van het bedrijf zonder veel poeha de laan uitsturen.

Bij een commanditaire vennootschap kunnen de oprichters (ouders) in de statuten bepalen dat de kinderen de bestuurders (ouders) niet kunnen afzetten.
Philippe mulliez
Advocaat Eubelius

Daar valt nu al een mouw aan te passen. Maar dan moet u een ‘commanditaire vennootschap op aandelen’ oprichten en de aandelen in uw bedrijf in die nieuwe vennootschap inbrengen. ‘De commanditaire vennootschap is uiterst geschikt omdat de oprichters in de statuten kunnen bepalen dat de bestuurder niet afgezet kan worden’, verklaart Mulliez. Maar die vennootschapsvorm verdwijnt. De oprichting van een commanditaire vennootschap is dus geen optie meer.

Wel kunt u vanaf 2019 een nv oprichten, uzelf aanduiden als bestuurder en in de statuten bepalen dat de aandeelhouders u niet kunnen ontslaan. U kunt in de statuten ook een lange opzegtermijn of een hoge vertrekvergoeding koppelen aan een eventueel ontslag.

Bovendien moet de raad van bestuur van een nv voortaan maar één bestuurder tellen. Nu zijn dat er drie, tenzij er slechts twee aandeelhouders zijn. Dan volstaan twee bestuurders.

2 U kunt de meerderheid van de aandelen aan uw kinderen schenken en toch de meerderheid van de stemmen behouden

Het principe van één aandeel, één stem vervalt. Vanaf volgend jaar wordt het mogelijk meer stemrechten toe te kennen aan één aandeel, althans bij een naamloze vennootschap of een besloten vennootschap (zeg maar de opvolger van de bvba, de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid).

Private Banking

Lees morgen meer over uw vermogen in de Private Banking-bijlage van De Tijd.

‘Heeft het bedrijf geen beursnotering, dan kan men aan één aandeel een onbeperkt aantal stemrechten toekennen’, vervolgt Mulliez ‘Zo kan je aan één aandeel vier, vijf, of zelfs tien stemmen toekennen.’

‘Bovendien kan je voorwaarden of modaliteiten aan de uitoefening van het stemrecht koppelen. Je kan bepalen dat de aandelen van de oprichter altijd meer stemrechten opleveren dan de aandelen die hij later schenkt aan zijn kinderen.’

Het wordt dus mogelijk 90 procent van de aandelen in je bedrijf te schenken aan de kinderen, zelf 10 procent te houden en toch de meerderheid van de stemmen te hebben.

Let wel: dat is minder evident in beursgenoteerde bedrijven. Daar kan het stemrecht verbonden aan één aandeel maximaal verdubbelen. Bovendien is een verdubbeling van het stemrecht maar mogelijk als de aandeelhouder al minstens twee jaar in het kapitaal van de onderneming zit.

3 U kunt de exit van niet-geïnteresseerde kinderen versoepelen

Tot nu kan de aandeelhouder alleen in coöperatieve vennootschappen gemakkelijk in- en uitstappen. Dat is de reden waarom nogal wat associaties van vrije beroepen, zoals advocatenkantoren, kiezen voor het juridisch jasje van een coöperatieve vennootschap. Bij een conflict kan een advocaat-vennoot relatief gemakkelijk uit de associatie stappen.

90%
Controle
Het wordt mogelijk 90 procent van de aandelen in je bedrijf te schenken aan de kinderen, zelf 10 procent te houden en toch de meerderheid van de stemmen te hebben.

‘Vele coöperatieve vennootschappen zullen wellicht omgezet worden in bv’s’, vervolgt Mulliez. ‘Daarom wordt het ook in een bv mogelijk om als aandeelhouder gemakkelijk uit te stappen, tenminste als dat statutair wordt vastgelegd.’

Dat biedt perspectieven voor kinderen die aandelen in een familiebedrijf verwerven, maar vroeg of laat willen cashen. ‘Als een kind aandelen in het bedrijf heeft gekregen, maar die op een gegeven ogenblik wil verkopen omdat het nood heeft aan geld of uiteindelijk toch geen affiniteit heeft met het bedrijf, kan je in de statuten voorzien dat de kinderen hun aandelen op termijn kunnen verzilveren’, zegt Mulliez.

U kunt in de statuten ook vastleggen dat de uitbetaling van de aandelen aan dat kind in de tijd wordt gespreid. Dat is belangrijk. Als een aandeelhouder zijn aandelen verkoopt, koopt het bedrijf die aandelen in. Maar het inkopen van eigen aandelen mag de positie van het bedrijf niet in gevaar brengen. ‘De bestuurders moeten er altijd op toezien dat de inkoop van eigen aandelen niet leidt tot een negatief eigen vermogen. Bovendien moet de onderneming de schulden op korte en lange termijn kunnen blijven betalen’, verduidelijkt de advocaat.

4 U kunt het gros van de aandelen in uw bedrijf schenken en toch het grootste deel van de winst behouden

Tot slot wordt het mogelijk om aandelen te schenken, maar te bepalen dat die aandelen niet altijd hetzelfde recht op een dividenduitkering geven. Dat geldt zowel voor een nv als voor een bv. ‘De ouders kunnen 90 procent van de aandelen aan de kinderen schenken en vastleggen dat die maar recht hebben op 60 procent van de winst van het bedrijf, zodat de ouders-oprichters de overige 40 procent van de winst nog aan zichzelf kunnen uitkeren’, stelt Mulliez. Het is een alternatief voor de schenking van de aandelen onder voorbehoud van vruchtgebruik. ‘Op het ogenblik van de schenking ontvangen de kinderen aandelen met een beperkt dividendrecht.’

Kortom, als u de hierboven besproken mogelijkheden combineert, kunt u vanaf 2019 een bedrijf oprichten, uzelf aanstellen als enige bestuurder, uw afzetting aan strenge voorwaarden onderwerpen of zelfs onmogelijk maken, als oprichter het gros van de stemrechten blijven uitoefenen op de algemene vergadering én desgewenst nog steeds het gros van de dividenden innen. Tegelijkertijd kunt u de niet-geïnteresseerde kinderen meer ruimte geven om de aandelen die u hun schonk, te verzilveren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie