netto

Uw erfenis plannen en toch controle behouden over uw vermogen

©BELGA

Wie zal mijn vermogen beheren als ik het zelf niet meer kan of als ik er niet meer ben? De coronacrisis doet het besef groeien dat een en ander tijdig regelen geen overbodige luxe is.

Een goede erfenisplanning uitwerken is per definitie maatwerk. Want elk vermogen is anders opgebouwd en families bestaan er in alle vormen en formaten. Toch hebben alle goede planningen op zijn minst het volgende gemeen: ze zijn op elk moment up-to-date en ze bezorgen gemoedsrust. 

Private banking
  • Hoe houden private bankiers contact met hun klanten nu iedereen door het coronavirus zo veel mogelijk in zijn kot moet blijven en afspreken op restaurant, aan het golfterrein, in het statige bankkantoor of in de living van de klant plots niet meer kan?
  • Erfenisplanning: uw zaken tijdig regelen is geen overbodige luxe
Bijlage Private banking, donderdag 4 juni gratis bij De Tijd

De coronacrisis heeft het belang van up-to-date zijn onderstreept. ‘Sinds de regering coronamaatregelen heeft genomen, zien we dat cliënten opvallend meer de tijd nemen om na te denken over hun erfenisplanning of om hun bestaande planning tegen het licht te houden’, zegt Heidi Van den Eede, directeur Wealth Structuring van Van Lanschot.

Zo veel en zo lang mogelijk de controle behouden over het vermogen, dat blijkt cruciaal om die gemoedsrust te bereiken. Controlebehoud nastreven verklaart de almaar stijgende populariteit van de zorgvolmacht en van bewindclausules die gekoppeld worden aan schenkingen. Het is ook een van de redenen waarom de meesten weliswaar gecharmeerd zijn door het familiepact, maar er uiteindelijk toch voor terugdeinzen. 

Controle als u het zelf niet meer kunt

Met een zorgvolmacht kunt u een of meerdere personen aanduiden die uw vermogen of een deel ervan mogen beheren als u daar zelf niet meer toe in staat bent. Bijvoorbeeld door geheugenverlies, ziekte of een ongeval. 

 Aanvankelijk was alleen een volmacht voor beslissingen over uw vermogen mogelijk. Denk maar aan uw facturen betalen, bankverrichtingen doen, uw effectenportefeuille beheren, uw pensioen en huurgelden innen. Het kan ook gaan om belangrijkere transacties, zoals schenkingen of de verkoop van uw woning.

Sinds maart 2019 is het ook mogelijk schikkingen in verband met uw persoon te treffen. U kunt bijvoorbeeld aangeven in welk rust- en verzorgingstehuis u wenst opgenomen te worden.

Met een zorgvolmacht kunt u vermijden dat uw naasten bij de vrederechter moeten aankloppen. Want als u niets hebt geregeld, stelt de vrederechter een voorlopig bewindvoerder aan.

Een zorgvolmacht heeft alleen uitwerking als ze geregistreerd is in het Centraal Register van Lastgevingsovereenkomsten dat door de federatie van notarissen wordt beheerd. Dat kan via uw notaris of via de griffie van het vredegerecht.

Een zorgvolmacht moet door een notaris opgesteld worden als het gaat om schikkingen over vastgoed, schenkingen en andere transacties waarvoor een notariële akte nodig is.

Een zorgvolmacht hoeft niet definitief te zijn. Het is te allen tijde mogelijk een zorgvolmacht te herroepen.

Controle als u er niet meer bent

Het vermogen dat u tijdens uw leven hebt opgebouwd, komt bij uw overlijden in handen van uw erfgenamen. Zij mogen er dan mee doen wat ze willen. De gedachte dat een groot vermogen in handen komt van een onbezonnen (klein)kind schrikt menig (groot)ouder af.

De gedachte dat een groot vermogen in handen komt van een onbezonnen kind schrikt menig ouder af.

 Een testament kan een en ander in goede banen leiden. Zo kunt u via een bewindsclausule het beheer van het vermogen overdragen aan een derde, bijvoorbeeld de langstlevende partner of een andere vertrouwenspersoon, tot de erfgenaam een bepaalde leeftijd bereikt heeft.

‘Via een bewindsclausule kan een jong volwassen erfgenaam stap voor stap vertrouwd worden gemaakt met het beheer ervan’, legt Benoît Frin, director estate planning and lending van BNP Paribas Fortis Private Banking & Wealth Management, uit. ‘In het kader van de overdracht van familiebedrijven en van vermogen kunnen wij generatie Y en Z complete trainingstrajecten aanbieden aangepast aan hun situatie om toekomstige uitdagingen het hoofd te kunnen bieden.’

De clausule moet wel beperkt zijn in de tijd - bijvoorbeeld tot de erfgenaam 25 of 30 jaar is - en een rechtmatig doel hebben - beschermen tegen onbezonnenheid. ‘Het is van belang dat die last van het legaat goed wordt opgesteld,’ weet Heidi Van den Eede, ‘want bij gebrek aan een wettelijk kader in België, in tegenstelling tot bijvoorbeeld in Nederland, kan daar al snel discussie over ontstaan.’

Ook wie schenkt, kan dankzij allerlei clausules de touwtjes van de geschonken goederen gedeeltelijk in handen houden. Zo is het mogelijk te vermijden dat de geschonken goederen in de verkeerde handen terechtkomen. Omgekeerd kunt u via een restschenking al bepalen bij wie de goederen terecht moeten komen als de begiftigde van de schenking er zelf niet meer is.

Open en bloot via familiepact

In een familiepact - officieel een globale erfovereenkomst - kunt u met het hele gezin afspraken maken over de latere behandeling van schenkingen of andere voordelen die uw kinderen al ontvangen hebben. Stel dat een van uw kinderen een dure studie in het buitenland heeft gevolgd en u aan uw ander kind 50.000 euro hebt geschonken ter compensatie. U gaat ervan uit dat u zo een gelijkheid tussen beide kinderen hebt gecreëerd, maar dat is niet het geval. De studiekosten van uw kind betalen wordt namelijk niet beschouwd als een schenking. Bij uw overlijden kan er dus discussie ontstaan, omdat maar één kind een schenking heeft ontvangen. 

 De globale erfovereenkomst biedt daarvoor een oplossing. Ze trekt definitief een streep onder het verleden, zodat later bij uw overlijden geen betwisting meer kan ontstaan. Zodra ze op papier staat, is de regeling definitief voor alle betrokkenen. In dat opzicht biedt een familiepact de ultieme controle.

2.500
Een familiepact kost 2.500 euro of meer, afhankelijk van de complexiteit.

Toch zien private bankiers weinig animo ervoor bij hun cliënteel. ‘We stellen het zeker voor. En velen vinden het een nuttig instrument, maar haken toch af’, merkt Heide Van den Eede van Van Lanschot. ‘Vooral de zware formaliteiten schrikken af.’ Ook de kostprijs is een factor. Reken voor een familiepact op 2.500 euro of meer, afhankelijk van de complexiteit. 

Maar het grootste struikelblok is koudwatervrees: de schrik dat tijdens de besprekingen met de hele familie ruzie zou ontstaan. ‘Ouders redeneren dan vaak: de verstandhouding tussen de kinderen is nu goed, we gaan ervan uit dat dat zo blijft na ons overlijden’, zegt Van den Eede.

Een erfovereenkomst bespreken impliceert de gevoeligheden in de familie durven aan te raken en bloot te leggen.
Benoît Frin
BNP Paribas Fortis Private Banking & Wealth Management.

Benoît Frin van BNP Paribas Fortis ervaart hetzelfde. ‘Een erfovereenkomst bespreken impliceert de gevoeligheden in de familie durven aan te raken. Komt er een akkoord, dan zal de toekomstige erfenisverdeling probleemloos verlopen. Maar dat vereist de bereidheid door de zure appel heen te bijten en de problemen uit het verleden bloot te leggen en uit te klaren.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie