Advertentie
netto

Zo schenkt u slim een beleggingsportefeuille

©PIETER VAN EENOGE

Soms is er twijfel om een schenking te doen omdat die een definitief karakter heeft. Toch is het de meest geschikte manier om erfbelasting te vermijden. En met clausules kunt u beperkingen aan de schenking koppelen.

Een beleggingsportefeuille wordt doorgaans met veel zorg opgebouwd. De risico’s worden met de apothekersweegschaal gespreid en het streefdoel is de portefeuille te wapenen tegen beursschokken.

‘Maar regelmatig gaan mensen eraan voorbij dat er naast het beleggingsrisico ook het risico op een overlijden bestaat’, zegt Pieter Haine, estate planner bij Bank Nagelmackers. ‘Rekening houdend met de progressieve tarieven van de erfbelasting is een overlijden te vergelijken met een beurscrash. Een degelijk beheer van het vermogen moet rekening houden met een goede planning van de overdracht ervan.’

Een voor de hand liggende manier om erfbelasting te vermijden is schenkingen doen bij leven. Roerende goederen zoals tegoeden op spaarrekeningen en effectenrekeningen kunnen als bankgift gebeuren. In dat geval is geen schenkbelasting verschuldigd, maar de schenker moet wel minimaal drie jaar na de schenking blijven leven. De Waalse regering heeft aangekondigd die risicotermijn vanaf 1 januari 2022 te verlengen van drie naar vijf jaar. Vindt het overlijden eerder plaats, dan wordt de schenking bij de nalatenschap van de schenker gevoegd en moet de erfgenaam daarop toch erfbelasting betalen.

Het alternatief is de schenking via een notariële akte te laten verlopen. Maar in dat geval komen er notariskosten en een schenkbelasting aan te pas. In Vlaanderen en Brussel bedraagt de schenkbelasting 3 procent in rechte lijn en tussen echtgenoten en wettelijke samenwoners. In het Vlaams Gewest geldt het tarief van 3 procent ook voor partners die meer dan een jaar feitelijk samenwonen. Voor andere schenkingen is het tarief 7 procent. In Wallonië bedraagt de belasting respectievelijk 3,3 en 5,5 procent.

‘Vaak deed men daarvoor een beroep op een Nederlandse notaris, omdat daar geen schenkbelasting moest worden betaald’, zegt Haine. ‘Maar sinds 15 december 2020 werd die zogenaamde kaasroute gesloten. Sindsdien moeten de buitenlandse schenkingsakten van roerende goederen ook in België geregistreerd worden, waardoor ze aan schenkbelasting onderworpen zijn.’

Wie wil schenken moet op voorhand enkele zaken in overweging nemen. Een schenking heeft een definitief karakter. De schenker moet dus goed wikken en wegen hoeveel geld hij kan missen zonder in te boeten op zijn levensstandaard.

Maar er zijn wel mogelijkheden om financiële zekerheden in te bouwen voor de schenker en bovendien controle te houden over wat met de schenking wel en niet kan gebeuren. ‘Het is belangrijk aan de begiftigde uit te leggen waarom bepaalde voorwaarden worden ingebouwd’, zegt Haine.

Voorbehoud van vruchtgebruik

Wie de controle over en de inkomsten uit de geschonken goederen wenst te behouden, schenkt het best met een voorbehoud van vruchtgebruik. Dat kan alleen met een notariële akte gebeuren. In dat geval schenkt u alleen de blote eigendom weg. Dat betekent dat u de vruchten van de geschonken goederen blijft ontvangen en u ook de controle behoudt.

‘De vruchten houden traditioneel alleen de intresten en de dividenden in’, zegt Sophie Slits, estate planner bij Bank Nagelmackers. ‘Maar dat kan in de schenkingsakte ook uitgebreid worden tot de gerealiseerde meerwaarden en de waardestijgingen in de portefeuille.’

‘Het is ook belangrijk om de juiste bancaire producten te kiezen in functie van de omschrijving van de vruchten’, voegt Haine eraan toe. ‘Als de schenker van de vruchten van zijn portefeuille wil genieten, kiest hij het best voor distributiefondsen. Is de schenking veeleer fiscaal geïnspireerd en is het niet meteen de bedoeling de vruchten op te nemen, dan kan hij beter voor kapitalisatiefondsen kiezen.’

De schenker moet goed wikken en wegen hoeveel geld hij kan missen zonder in te boeten op zijn levensstandaard.

Omdat niet alle beursjaren met winst afsluiten en omdat u op zulke momenten ook een inkomen wilt hebben, kunt u kiezen voor een optionele financiële rentelast. Die voorwaarde kan ook ingelast worden bij een bankgift.

‘Dat biedt de schenker de zekerheid dat hij altijd een bepaalde uitkering kan opnemen, ongeacht wat de portefeuille heeft opgebracht’, verduidelijkt Slits. ‘De schenker kan jaarlijks een op voorhand afgesproken percentage van het oorspronkelijk geschonken bedrag opnemen. Meestal wordt die last beperkt tot 3 procent van het geschonken bedrag om te vermijden dat de schenking wordt uitgehold.’

Daarnaast kan een last van levensonderhoud voor de schenkers ingebouwd worden, geplafonneerd tot het geschonken bedrag. Dan moeten de begiftigden zolang de schenker leeft instaan voor zijn kosten van levensonderhoud als de schenker daartoe niet meer financieel in staat is. De begiftigde kan ook gevraagd worden in te staan voor de extra kosten als de gezondheidstoestand van de schenker verslechtert.

Schenken met voorbehoud van vruchtgebruik geeft de schenker een vorm van controle. Hij houdt niet alleen de vruchten, maar ook het beheer van het geschonken vermogen in handen. De vruchtgebruiker blijft ook medetitularis van de rekening waarop de geschonken tegoeden staan.

‘Het is belangrijk in de schenkingsakte duidelijk te omschrijven wat onder het beheer begrepen wordt’, merkt Haine op. ‘De vruchtgebruiker blijft bevoegd om het beleggingsprofiel van de effectenportefeuille te bepalen, de financiële instelling te kiezen en eventueel een overeenkomst van discretionair vermogensbeheer af te sluiten.’

Andere voorwaarden

Naast het voorbehoud van vruchtgebruik kunnen nog andere voorwaarden aan een schenking worden gekoppeld. Ze kunnen niet alleen aan een schenking bij notariële akte, maar ook aan een bankgift worden toegevoegd.

Het conventioneel beding van terugkeer heeft tot gevolg dat de geschonken goederen vrij van erfbelasting terugkeren naar de schenker als de begiftigde voor de schenker overlijdt. ‘Daarbij kan bepaald worden of het geschonkene altijd moet terugkeren, dan wel of het alleen moet gebeuren als de begiftigde geen afstammelingen heeft’, preciseert Slits. In die zin is het raadzaam het optioneel te formuleren. De schenker kiest dan op het moment dat de begiftigde overleden is of hij al dan niet opteert voor de terugkeer.

Een degelijk beheer van het vermogen moet rekening houden met een goede planning van de overdracht ervan.
Pieter Haine
Estate planner bij Bank Nagelmackers

Een uitsluitingsclausule kan ook bepalen dat het geschonken goed niet mag worden ingebracht in een vermogens- gemeenschap of mag worden betrokken in enige verrekening. ‘Dat gebeurt om te vermijden dat tegoeden bij de beëindiging van een relatie deels bij de ex-partner terechtkomen’, zegt Haine.

Aan een schenking kan een beheersclausule worden gekoppeld als de portefeuille wordt geschonken aan een minderjarige. Die clausule kent het beheer tijdelijk toe aan een derde persoon. Vaak duurt dat tot een leeftijd waarop men ervan uitgaat dat de begunstigde de jaren van verstand heeft bereikt, bijvoorbeeld 25 jaar.

Finance Avenue

Op 20 november komen notaris Joni Soutaer en advocaat Mark Delboo spreken op Finance Avenue over schenken, en hoe de controle te behouden. Het volledige programma van deze geldbeurs vindt u op www.tijd.be/financeavenue

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie