De rekenmeester

Italiaanse ‘pasticcio'

Het echte verhaal achter de cijfers

Un pasticcio all’italiana, een Italiaanse knoeiboel. Zo omschreef een Italiaanse journaliste vorige week de onverkwikkelijke saga van Ilva, de staalfabriek in het Zuid-Italiaanse Taranto die na tal van eigendomswissels, fraude en gigantische milieuproblemen Italië politiek in de greep heeft.

Ilva werd in de jaren zestig door de Italiaans overheid gebouwd om het arme zuiden een toekomst te geven. Maar in de jaren tachtig sloeg de crisis toe. Ilva - met 1.500 hectare de grootste staalsite van Europa - kwam in handen van de Italiaanse familie Riva. Die lapte de milieurichtlijnen aan haar laars. De stad Taranto kreeg bergen dioxines en vervuilend metaal over zich. In 2017 werd de familie aan de kant geschoven na de betaling van 1,3 miljard euro schadevergoeding. Staalbaas Adriano Riva kreeg 2,5 jaar cel. Volgens rapporten stierven in de regio meer dan 11.000 mensen aan de gevolgen van de milieuvervuiling.

In 2018 kreeg ArcelorMittal groen licht van Europa om de fabriek over te nemen. De grootste staalgroep ter wereld beloofde een overnamebedrag van 1,8 miljard euro, 2 miljard euro investeringen (waarvan 1,2 miljard in milieu) en een jobgarantie van vijf jaar. Maar begin november zei topman Lakshmi Mittal de deal plots op omdat de Italiaanse overheid de juridische bescherming tegen milieuclaims had opgeheven. Mittal wil enkel blijven als de overheid die bescherming handhaaft. Hij wil ook 5.000 jobs schrappen. Nu werken er bijna 12.000 mensen.

Premier Guiseppe Conte wil Mittal tegemoetkomen. Maar andere Italiaanse politici zijn minder geneigd water in de wijn te doen. Ze zeggen dat ArcelorMittal de ‘milieu- aansprakelijkheid’ als drogreden gebruikt.

2 miljoen
euro
De Ilva-staalfabriek in Zuid-Italië maakt dagelijks 2 miljoen euro verlies.

De sluiting of de nationalisering van de site hoeft geen slechte zaak te zijn voor Mittal, zegt een analist. Net als andere Europese staalproducenten kreunt zijn groep onder de zwakkere autoverkoop en de handelsoorlog tussen de VS en China. De lasten van Ilva kostten in het derde kwartaal 500 miljoen euro bedrijfswinst. De nettowinst van ArcelorMittal kreeg daardoor een klap van 25 procent.

Mittal heeft nog geen zware investeringen gedaan in Ilva. Hij least de site voor 180 miljoen per jaar. Door de annulatie van de deal kan ArcelorMittal mogelijk 1 miljard euro per jaar besparen. De site verliest 2 miljoen euro per dag.

Een exit van ArcelorMittal uit Taranto kan een goede zaak voor de Europese staalindustrie zijn. Die kampt met structurele overcapaciteit en lijdt onder het goedkope staal dat hier wordt gedumpt. Afgelopen jaar is de invoer van staal in Europa met 12 procent gestegen. De vraag naar staal zou dit jaar in Europa met 1,2 procent dalen. Als Ilva sluit, verdwijnt 3 procent van de Europese staalproductie.

Niemand gelooft dat Italië - met een schuld van 133 procent van het bruto binnenlands product - de fabriek overneemt. Europa staat het waarschijnlijk ook niet toe. De sluiting van Ilva zou voor Italië een catastrofe betekenen. En politieke zelfmoord voor wie de beslissing neemt. De kans is groot dat Conte toegevingen doet.

Komt er een vergelijk, dan is de opkuisklus bij Ilva niet meer voor Matthieu Jehl. De ex-topman van ArcelorMittal België werd in 2018 naar Ilva gestuurd maar is recentelijk vervangen door Lucia Morselli, een Italiaanse zakenvrouw met een breed netwerk. Dat zal nodig zijn om uit het politieke imbroglio te geraken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie