analyse

De innovatieve kracht van de stad

De Sint-Andrieswijk in Antwerpen is het epicentrum van de innovatieve plannen van het stadsbestuur. ©Dries Luyten

Tijdens onze tocht door Silicon Belgium zagen we hoe her en der een nieuwe generatie techbedrijven is ontstaan. Onze steden zijn een vruchtbare bodem voor nieuw talent. Maar halen we het onderste uit de kan?

Waarom lukt het niet om in ons land een Spotify, Coolblue  of Deliveroo te bouwen, zoals dat in andere Europese landen wel lukt? Staan er bedrijfjes klaar om de rol van Belgisch vlaggenschip op te nemen? Om een antwoord te zoeken op die vragen stuurde De Tijd zijn journalisten op pad naar vijf Belgische steden met een apart verhaal.

©Serge Baeken

We leerden dat je op twee manieren naar het Belgische innovatielandschap kan kijken. Je kan focussen op wat er niet is, die digitale wereldmerken van de 21ste eeuw. Maar je kan ook kijken naar wat er wel is. En dat is niet niets. In ons land zit vandaag veel meer ondernemerschap dan iemand vijf jaar geleden voor mogelijk had gehouden.

Dat de Belgische tech internationaal minder opvalt, heeft veel te maken met het soort innovatie. Onze succesvolle groeiers bouwen vaak voort op het economische weefsel van ons land, dat een paar topsectoren en een uitstekend hoger onderwijs heeft.

Antwerpse haven

Ze maken producten die ze niet verkopen aan het grote publiek, maar aan bedrijven, en hebben daarom minder de behoefte om de media te halen. Recente cijfers van het kenniscentrum Sirris leren dat 85 procent van de Belgische techgroeiers voor zakelijke klanten werkt, meer dan in eender welk Europees land.

Silicon Belgium

De Tijd ging in de reeks 'Silicon Belgium' een hele week op verkenning in de Belgische techscene.

Wat bloeit er? Waarin blinkt ons land uit?

U las het een hele week lang in de krant en in ons onlinedossier.

Doorzoek de Belgische techscene zelf op onze interactieve kaart: tijd.be/techkaart.

Een voorbeeld is Trendminer, dat een soort Google voor de procesindustrie heeft ontwikkeld. Met doorgedreven data-analyse maakt het bedrijf de productieprocessen van honderden petrochemische fabrieken efficiënter.

Trendminer kon levensvatbaar worden dankzij de omvangrijke petrochemie in de Antwerpse haven en bedient vandaag vanuit Hasselt met zeventig werknemers klanten in de hele wereld. Hoe het standhoudt tegen de bigdatareuzen uit Silicon Valley? ‘Door een voldoende grote niche te kiezen en daar superieure kennis uit te bouwen’, zegt CEO Bert Baeck.

Belgische Zalando

Ook het Gentse Showpad en het Brusselse Collibra doen bij het grote publiek weinig belletjes rinkelen. Maar in hun niches - software voor salesmensen en oplossingen voor databeheer - zijn ze de leveranciers van heel grote bedrijven.

In ons onderwijs is er geen enkel moment waarop je als student jezelf moet verkopen.
Thomas Depuydt
Investeerder

Die successen relativeren het gebrek aan ‘een Belgische Zalando’. Maar het betekent niet dat ons land geen probleem heeft met de creatie van snelgroeiende techspelers, de zogenaamde scale-ups. Uit internationale vergelijkingen blijkt dat we daar achterlopen. Jammer, want net die bedrijven zijn echte jobmachines.

Er zijn verklaringen voor de achterstand, zoals het historische gebrek aan grote durfkapitaalfondsen en het conservatisme van Belgische ondernemers. Dat kapitaalprobleem raakt langzaam maar zeker opgelost, maar een mentaliteit verander je niet zo snel. We zijn nu eenmaal geen volk van waaghalzen.

Geen Hollywood

Op zich is er geen enkele reden waarom in België geen grote techsuccessen kunnen ontstaan. ‘Voor de filmindustrie is Hollywood dé attractiepool van kapitaal en talent. België zal nooit een Hollywood worden, maar er worden in ons land wel heel goede films gemaakt’, zegt Thomas Depuydt, een Belg die in Londen actief is voor het fintechfonds SmartFin Ventures.

Belgische ondernemers die met hun bedrijf voor een fase van snelle expansie staan, moeten zich wel afvragen of ze daarop voorbereid zijn. Het ontbreekt onze bedrijven vaak aan topverkopers, weet Depuydt. ‘Ze zijn niet goedkoop, en ze zitten niet in België. Maar je hebt ze nodig om je product tegen de juiste prijs in de markt te zetten.’

De successen die we wel hebben, worden dan weer vaak verkocht voor ze een echte wereldspeler worden. Denk aan het Leuvense LMS, dat in 2012 voor 700 miljoen euro naar Siemens ging. Of aan de Oost-Vlaamse opslagspecialist Amplidata, die naar verluidt voor 300 miljoen dollar door Western Digital is overgenomen.

Uniek recept

Bedrijven die hun expansie via de beurs financieren, zoals de 3D-printingspecialist Materialise, blijven zeldzaam. Al vinden niet alle experts die ‘uitverkoop’ aan het buitenland een probleem. ‘LMS werd het expertisecentrum voor simulatiesoftware van Siemens, en is sinds de overname nog minstens vijf keer groter geworden’, zegt Koenraad Debackere, de innovatiespecialist van de KU Leuven.

Ondernemer zijn is overal moeilijk.
Craig Netterfield
Investeerder

Een andere vraag is hoe we de toevoer van vers talent en nieuwe succesverhalen kunnen verzekeren. Een uniek recept bestaat niet. Innovatie en commercieel succes laten zich niet programmeren.

Kijk naar Gent. Die stad heeft haar bloeiende ecosysteem van technologiebedrijven in grote mate te danken aan... Facebook. Want als dat bedrijf tien jaar geleden zijn Gentse concurrent Netlog niet van de markt had geblazen, zouden de werknemers van Netlog niet zo massaal zijn uitgezwermd om hun eigen start-ups te beginnen.

Brandstof en zuurstof

Succes kan je niet forceren, maar je kan het toeval wel een handje helpen. De kans op een spontane ontsteking wordt een stuk groter als je in voldoende brandstof en zuurstof voorziet. Waaruit bestaat die ideale mix? Uit actief kapitaal en een paar sterke sectoren, maar vooral ook uit de juiste mensen.

‘Je hebt mensen nodig met uiteenlopende vaardigheden en een juiste mentaliteit, die zich vrij kunnen verplaatsen’, zegt Frederic Huynen van HPE Growth Capital, de investeringspoot van het Amerikaanse techbedrijf HPE. ‘Dat gaat vooral ook over het klimaat dat steden kunnen bieden, over huisvesting, onderwijs, mobiliteit. Steden zijn in die zin belangrijker dan landen.’

Ook de ondernemers die we spraken, wijzen op het belang van steden en campussen op mensenmaat, waar werk en ontspanning door elkaar lopen, waar nieuwe projecten kunnen ontstaan uit ontmoetingen, liefst zonder uren in de file te staan.

Plekken waar starters snel in contact kunnen komen met ervaren collega’s, en waar investeerders vlot nieuw talent kunnen ontdekken. Of waar ze, zoals in de ‘slimme stad’ Antwerpen, in een stedelijk labo kunnen experimenteren met nieuwe technologie.

Topbestemming voor internationaal talent

Het goede nieuws is dat België al een bruisende stedelijke omgeving heeft. Maar spelen we dat voldoende uit? Brussel is nog te veel een transitstad die haar internationale bezoekers niet kan vasthouden. En waarom slagen onze steden er maar niet in zich in het buitenland samen te promoten als één topbestemming voor internationaal talent?

We zijn onder de indruk van de kwaliteit die bedrijven als Showpad, Collibra of Teamleader afleveren. Dat komt door jullie sterke universiteiten.
Craig Netterfield
Columbia Lake Partners

Ook de overheid moet verder nadenken over manieren om ons land aantrekkelijker te maken voor menselijk kapitaal. ‘Herbekijk de regeling voor aandelenopties, die nu nog worden belast bij de toekenning in plaats van bij de uitoefening. Mensen met ervaring zijn daardoor niet geneigd voor een start-up te gaan werken’, zegt Depuydt.

Onderwijs van topniveau is ook een troef waarmee we internationaal kunnen scoren. ‘We zijn onder de indruk van de kwaliteit die bedrijven als Showpad, Collibra of Teamleader afleveren. Dat komt door jullie sterke universiteiten’, zegt Craig Netterfield van Columbia Lake Partners, een Londense durfkapitalist die gespecialiseerd is in Europese groeifinanciering. Meer studenten, vooral meisjes, naar de wetenschappelijke richtingen krijgen is meer dan ooit een belangrijke opdracht.

Jezelf aanprijzen

Tegelijk mogen onze scholen en universiteiten wat meer ondernemerschap cultiveren. ‘In ons onderwijs is er geen enkel moment waarop je jezelf als student moet verkopen’, zegt Depuydt. ‘Jezelf aanprijzen en goed kunnen omgaan met afwijzing zijn nochtans belangrijke vaardigheden in een salesgerichte omgeving.’

Al bij al hoorden we op onze tocht door Silicon Belgium vooral optimistische geluiden. Het komt hier misschien wat langzamer van de grond, maar ‘het momentum is er’. En laten we ons niet blindstaren op de vraag wat onze gebreken zijn. Als we de vraag voorleggen aan Netterfield, krijgen we een bloednuchter antwoord. ‘Diezelfde vraag stellen ze me ook in Toronto of Boston. Ondernemer zijn is overal moeilijk.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content