reportage

Londen, de Europese techstad met Amerikaanse allures

©Bloomberg

Wie doet Londen wat? De Europese techhoofdstad telt meer start-ups dan Parijs en Berlijn samen. Dat is te danken aan een Amerikaanse zoekgigant, een slim fiscaal beleid en negen miljoen enthousiaste en open-minded kopers. Zelfs de brexit leidt niet tot onrust aan ‘Silicon Roundabout’.

Het is een gezapige donderdag in vakantietijd. De City, het financiële hart van Londen, ligt er verlaten bij. Maar een flinke kilometer verder bruist het van activiteit in de kelder van een pand in Bonhill Street. In de ‘Campus’, een flexwerkplek voor startende technologiebedrijven van zoekgigant Google, is er geen plaats onbezet. Eenzelfde beeld domineert 800 meter verder, in een filiaal van flexwerkreus WeWork.

In de lounge heerst er een gezellige chaos, merken we op bij community manager Joe. ‘Het is net erg rustig vandaag’, repliceert hij glimlachend. ‘Maar doorgaans is 95 procent van de 980 plaatsen gereserveerd.’ En dit is slechts een van de 14 WeWork-locaties in Londen.

Het zet de toon voor een bezoek aan de technologie- en starterswereld in de Britse hoofdstad. ‘Londen is een erg drukke plaats voor starters’, zo beaamt Sarah Drinkwater, hoofd van de Google Campus. Ook volgens de cijfers doet de Europese technologiehoofdstad haar naam alle eer aan.

In Londen zijn er in totaal 4.300 tot 5.900 starters actief, leert de ‘Global Startup Ecosystem Ranking’ van onderzoeksbureau Startup Genome. Dat resulteert in een ecosysteem dat 44 miljard dollar waard is. Het aantal Londense starters ligt zo hoger dan in Parijs en Berlijn samen. Daarbovenop komen nog eens investeringen in futuristische kantoren met bijhorend duizenden jobs van het techkwartet Google, Facebook, Apple en Amazon.

Rotonde

Om het Londense succes te vatten, trekken we naar een rotonde halverwege de flexwerkplaatsen van Google en WeWork. De achteloze Londense metroreiziger kent die rotonde als de halte ‘Old Street’, het technologiewereldje spreekt van ‘Silicon Roundabout’. Meteen wordt duidelijk dat deze rotonde, en de omliggende wijk Shoreditch, dé plaats in Europa is waar de Amerikaanse techvallei Silicon Valley het best benaderd wordt.

Tijd-redacteur Pieter Haeck in het hart van de Londense start-ups.

Boven de rotonde schitteren op reusachtige panelen advertenties voor de Google Home, de slimme luidspreker van de zoekgigant. Wie de omliggende straten inwandelt, botst al snel op het hoofdkantoor van Seedrs, een Brits crowdfundingplatform, of op het ‘Ministry of Startups’, nog zo’n flexwerkspeler. Aan het andere uiteinde van Old Street, op een slordige anderhalve kilometer van de rotonde, liggen de burelen van ‘Improbable Worlds’. Dat bedrijf ontwikkelde een platform waarmee virtuele werelden kunnen gemaakt worden. Improbable Worlds haalde in mei 502 miljoen dollar op, onder meer bij het Japanse Softbank, en tekende daarmee voor de grootste durfkapitaalronde in Europa dit jaar tot nog toe.

Pakhuizen

Shoreditch is een wijk die sinds de financiële crisis tien jaar geleden spectaculair van uitzicht veranderde, zo schetst David Slater, directeur Internationale Handel & Investeringen bij London & Partners, het pr-kantoor van de Londense burgemeester Sadiq Khan. ‘Door de crisis kwamen er in Shoreditch veel grote pakhuizen als relatief goedkope accommodatie op de markt’, stelt Slater. 

Het werkte als een magneet op starters zoals Last.fm, een dienst die een muziekprofiel opstelt op basis van je luistergedrag. Tussen 2007 en 2010 groeide het aantal starters - allemaal op zoek naar een goedkoop stekje - in Shoreditch van vijftien naar meer dan honderd.

44 miljard
Het Londense start-up-ecosysteem is 44 miljard dollar waard.

Kersvers premier David Cameron zag in november 2010 zijn kans om, midden in de financiële crisis, een nieuwe economie naar de voorgrond te duwen. ‘We gaan niet alleen maar de grote bedrijven van vandaag ondersteunen, maar ook de grote bedrijven van morgen.’ Oost-Londen, en dan meer specifiek Shoreditch, moest de uitdager worden van Silicon Valley. De term ‘Silicon Roundabout’, voorheen vooral in het wereldje gebezigd, werd mainstream. ‘David Cameron en zijn minister van Financiën George Osborne hebben technologiestarters in de schijnwerpers gezet’, oordeel Slater.

De Amerikaanse zoekgigant Google zou in 2012 de woorden van Cameron als eerste gestalte geven. ‘In Shoreditch had je in 2012 veel starters, maar weinigen van hen groeiden door’, duidt Drinkwater in de drukke kelder van Google Campus. ‘Het was niet ons doel van deze ruimte om Londense starters met Google te verbinden, maar wel met elkaar. Het kan erg verrijkend zijn als er iemand naast je zit die al zes maanden verder staat in het opstartproces.’ Het was de basis voor het ‘Campus’-model, dat nu ook te vinden is in Madrid, Tel Aviv, Warschau, Sao Paulo en Seoel.

David Cameron

Met de Campus wil Google niet de nieuwste ideeën en technologie bijeenshoppen, weerlegt Drinkwater. Maar er is uiteraard wel een uitwisseling met de rest van het Google-universum. Dat geeft de campus enkele streepjes voor op andere incubatoren. Niet elke incubator of flexwerkplek kan zomaar Demis Hassabis, de briljante topman van Googles artificiële intelligentie-dochter Deepmind, op het programma zetten als spreker.

Voor starters zoals Prix.ai, een bedrijf dat via artificiële intelligentie dynamische prijsmodellen bouwt voor bijvoorbeeld hotels, zijn zulke evenementen een zegen. ‘We hebben via Campus toegang tot het enorme Google-netwerk’, zegt Jens Munch, CEO van Prix.ai. Zijn bedrijf is geselecteerd als ‘start-up in residence’, een programma dat starters moet helpen in de moeilijke levensfase tussen de zaaikapitaalronde en de ‘Series A’, de eerste aanzienlijke durfkapitaalronde.

De komst van Google deed anderen snel volgen naar Shoreditch. ‘Toen we begonnen, waren we de enige flexwerkplek in onze straat. Nu zijn er zeven’, aldus Drinkwater. Ook buitenstaanders loven de zoekgigant. ‘Wat Netlog was voor Gent, was Google en Facebook voor Londen’, beweert Pieterjan Bouten, CEO van de Gentse softwareproducent Showpad, met zijn bedrijf sinds 2014 actief in Londen. Showpad is een uitloper van het bekende Vlaamse sociale medium Netlog, net zoals de Gentse digitale productiestudio In The Pocket.

Een tweede boost kwam er uit fiscale hoek. De regering-Cameron voerde in 2012 een belastingvoordeel van 50 procent in voor mensen die wilden investeren in bedrijven jonger dan twee jaar die tot 150.000 pond wilden ophalen. Dat programma, het Seed Enterprise Investment Scheme (SEIS), bleek een gouden zet. Kapitaal, dat overvloedig aanwezig is in de City, vloeide zo vlotter naar de jonge groeibedrijven in Shoreditch, die sowieso al verwend waren door de aanwezigheid van alle grote durfkapitalisten. ‘De andere technologiehubs in Europa hebben niet echt een community van durfkapitalisten. Alleen in Londen vind je de weg naar financiering’, besluit Slater.

Brexit

En de brexit dan? Quasi elke gesprekspartner, in Shoreditch en daarbuiten, is zo enthousiast over de mix van gemobiliseerd kapitaal, talent van topuniversiteiten en beschikbare ruimte dat spreken over de brexit vloeken in de kerk is. Maar de Britse technologiewereld lijkt simpelweg nog niet te denken aan een wereld buiten de Europese Unie. ‘53 procent van onze ondernemers vond het iets negatief. Maar 7 procent vond het positief en liefst 40 procent vond het te vroeg om iets te zeggen’, zegt Drinkwater. Ook in de stadskantoren heerst geen onrust. ‘We raken er wel uit.’

Wat Netlog was voor Gent, waren Google en Facebook voor Londen.
Pieterjan Bouten
CEO Showpad

Een punt dat wel voor onzekerheid zorgt, is de instroom van talent uit de Europese Unie. Bij Peak, een Brits bedrijf opgericht door twee Brusselaars dat ‘brain games’ ontwikkelt, leeft het issue enigszins. Xavier Louis, als COO verantwoordelijk voor de dagelijkse leiding, ziet indicaties dat de instroom uit het Europese vasteland wel eens kan opdrogen. Louis komt zelf uit Frankrijk, maar woont al enkele jaren in de Britse hoofdstad. ‘In de scholen voor kinderen van Franse expats zijn er al klasjes opgedoekt. Het leeft zeker bij starters dat de instroom van Europees talent mogelijk kan opdrogen na de brexit.’

Er is dus onzekerheid, maar die toont zich nog niet in de cijfers. Na het referendum vorig jaar beloofden zowel Google, Facebook, Apple als Amazon samen duizenden extra jobs over het Kanaal. Wie vanaf volgend jaar in station St Pancras van de Eurostar stapt, ziet een nieuw futuristisch kantoor van Google met prijskaartje van 1 miljard pond aan Kings Cross oprijzen. En zoals eerder gezegd, tekent het Verenigd Koninkrijk met Improbable voor de grootste Europese durfkapitaalronde dit jaar tot nog toe.

Afzetmarkt

Antoine Nussenbaum, durfkapitalist bij Felix Capital, legt uit waarom de brexit voorlopig niet echt doorweegt. Het hoofdargument is volgens hem de aanzienlijke afzetmarkt die Londen, een stad met negen miljoen inwoners, is. ‘Londen is voor starters een goed lanceerplatform richting de Amerikaanse markt. Als je hier succes hebt, zit je goed voor de Verenigde Staten.’ 

Londen is zo de perfecte tussenstap tussen continentaal Europa en Silicon Valley. Dat bewijst de bloeiende Londense e-commerce, een sector die qua afzetmarkt enige schaal vereist. ‘Londen loopt voorop als het gaat om e-commerce. Hier verloopt dertien procent van alle transacties online. In Parijs is dat nog maar vier à vijf procent.’

Als je succes hebt in Londen, zit je goed voor de Verenigde Staten.
Antoine Nussenbaum
Durfkapitalist Felix Capital.

Hét bewijs van dat e-commercesucces is de Britse maaltijdbezorgdienst Deliveroo, die recent nog 385 miljoen dollar tankte. Deliveroo werd opgericht door de 37-jarige Will Shu, het typevoorbeeld van de iets oudere Londense bankier die het gezien had in het ‘corporate life’, zich bewust werd van het potentieel van de Londense afzetmarkt en dat met Deliveroo wist uit te buiten. Kristof Van Beveren, ooit consultant bij McKinsey, maar nu chief of staff bij Showpad, snapt het perfect. ‘Het internationale publiek in Londen is hier om hard te werken. Ze zijn daardoor ook op zoek naar een comfortabele levensstijl. Het leveren van maaltijden of boodschappen is hier erg populair.’

Het internationale en open karakter van de stad uit zich ook op een andere manier, vindt Van Beveren. ‘Van al mijn werkplekken was Londen diegene waar ik het meest tolerantie en openheid opmerkte’, stelt hij. Dat blijkt andermaal als we ’s avonds nog even langsgaan bij Google Campus. Meer dan Afrikaanse tien starters zijn op pitchtour door Europa en krijgen een open doekje van een dolenthousiaste zaal. Britten die zich terugplooien op hun eiland? In Londen is het heel erg veraf.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content