interview

‘De volgende Google moet uit Europa komen'

Xavier Niel. ©Antonin Weber

Hij mag dan al 50 zijn, Xavier Niel staat symbool voor een nieuwe generatie Europese ondernemers die ten strijde trekken tegen het maatschappelijke status quo. ‘Gelukkig helpt Donald Trump ons een handje.’

Frankrijk wordt in onze contreien graag afgeschilderd als een vermolmd zakenland met een bemoeizieke overheid en een loodzware bureaucratie. Het cliché klopt tot op zekere hoogte, maar kan niet verhinderen dat een nieuwe generatie Franse ondernemers is opgestaan die aanknopen met een oude traditie van innovatie.

We durven het wel eens te vergeten, maar Frankrijk is ook het land dat ooit pionierde met de Concorde, de hogesnelheidstrein tgv en de Minitel, een soort internet avant la lettre dat al in de jaren tachtig elk Frans gezin connecteerde.

SILICON EUROPE

Europa ontpopt zich in relatieve stilte tot een regio waar het broeit van de technologische ontwikkelingen en innovaties. De Tijd bezocht vijf boeiende Europese ‘innovatiehubs’ en ging er op zoek naar inspirerende verhalen. U leest ze vanaf vandaag in onze reeks Silicon Europe.

7 oktober: Parijs

10 oktober: Stockholm

11 oktober: Lissabon

12 oktober: Londen

13 oktober: Tallinn

14 oktober: Slot

Lees meer over de Europese techscene op www.tijd.be/siliconeurope

 

Aan die Minitel hebben onze zuiderburen ook hun succesvolste ondernemer en start-upfinancier te danken. Misschien kent u Xavier Niel niet, maar in de Franstalige zakenwereld galmt zijn naam als een klok.

Als tiener schokte hij al de goegemeente door een imperium uit te bouwen rond erotische diensten op het Minitel-netwerk. Later schudde hij aan de boom met de oprichting van Free, de prijzenbreker op de Franse telecommarkt die het staatsbedrijf France Telecom van zijn voetstuk haalde. Zijn zakenimperium, dat onder meer de krant Le Monde omvat, is vandaag zowat 10 miljard euro waard.

Digitale Robin Hood

Niel heeft zijn wereld veranderd met programmeren en is ervan overtuigd dat iedereen in staat is om hem dat na te doen. De ‘digitale Robin Hood’ profileert zich als hacker van het status quo, de man die de strijd aanbindt met oude monopolies. Op zijn vijftigste heeft hij zich voorgenomen Frankrijk en Europa weer als technologische wereldspelers op de kaart te zetten. Waarom? ‘Het is een kwestie van overleven.’

We ontmoeten Niel in Station F, een campus voor digitale start-ups van vijf voetbalvelden groot in hartje Parijs, waar hij 250 miljoen euro van zijn persoonlijk fortuin in investeerde. ‘Denk maar niet dat ik jullie aan tafel laat zitten, dat zou te makkelijk zijn om notities te nemen’, grapt hij, terwijl hij ons naar een van de roze poefzeteltjes verwijst. ‘Vinden jullie nu echt dat een interview in 2017 nog met pen en papier moet worden afgenomen?’

Proximus-CEO Dominique Leroy is een briljante manager. Proficiat dat uw land een vrouw heeft benoemd aan de top van zo’n belangrijk staatsbedrijf.

Niel deelt graag steekjes uit. Maar als we hem vragen hoeveel Belgische start-ups hij eigenlijk kent, blijft hij het antwoord schuldig. Eén Belgisch bedrijf kent hij wel. ‘Belgacom. Of ja, dat heet nu Proximus. We werden vaak vergeleken op de beurs. Free en Proximus hadden altijd een min of meer gelijke kapitalisatie.’ En over Proximus-CEO Dominique Leroy: ‘Een briljante manager. Proficiat dat uw land een vrouw heeft benoemd aan de top van zo’n belangrijk staatsbedrijf.’

Misschien leert Niel ons land iets beter kennen nu er ook een Brusselse vestiging komt van Ecole 42, de gratis privéschool die hij heeft opgericht om jongeren aan het programmeren te krijgen. Niel gaf daarvoor de toestemming aan de Franstalige zakenlui Ian Galienne (schoonzoon van Albert Frère en CEO van GBL) en John Bogaerts (de man achter het communicatiebedrijf MyPeople). ‘De locatie in Ukkel is ronduit fantastisch. Ik zal met veel plezier naar België komen om de school officieel te openen.’

In Ecole 42 wordt de traditionele manier van lesgeven overboord gegooid en moeten de leerlingen het vooral zelf uitzoeken. Je zou het een antischool kunnen noemen.

Xavier Niel: ‘Veel jongeren vinden vandaag hun weg niet in het schoolsysteem. De vraag is: hoe kunnen ze toch een job vinden? Als het dan ook nog eens een job met toekomst is, sla je twee vliegen in één klap. Je integreert de jongeren in de maatschappij en je bereidt ze voor op de wereld van morgen.’

Waar gaat u die jongeren zoeken?

Niel: ‘We rekruteren vooral bij kansengroepen en in minder voor de hand liggende plaatsen, zoals in de banlieues van grote steden. Dat is in Frankrijk niet evident.'

Wij gaan ervan uit dat het ene talent niet beter is dan het andere. Je afkomst speelt geen rol.
Xavier Niel
Investeerder in Station F

'Word je hier geboren in een welgestelde familie in een goede buurt, dan krijg je toegang tot de beste publieke scholen, die je voorbereiden op een handels- of ingenieursopleiding. Groei je op in een achtergestelde omgeving, dan is het net omgekeerd. Wij gaan ervan uit dat het ene talent niet beter is dan het andere. Je afkomst speelt geen rol.’

Is dat klassenonderwijs een typisch Europees probleem?

Niel: ‘Het gaat er in de VS niet zo heel anders aan toe. In Harlem maak je ook niet veel kans om successen te boeken met een start-up... Dat probleem moeten we echt bestrijden.’

Maar in Europa hebben we dan weer geen Facebook of Google.

Niel: ‘In de VS gelooft zelfs een taxichauffeur van 70 jaar oud nog dat hij miljardair kan worden. Niet door met de lotto te spelen, maar door met zijn taxi te rijden. In Parijs geloven de taxichauffeurs niet in Uber, ze worden er zelfs depressief van. Europa ontbeert optimisme. We moeten de dingen groter durven te zien.’

Hoe erg is dat? Kunnen we overleven zonder positivisme?

Niel: ‘Ik ga u een cijfer noemen dat ik nog nergens gelezen heb. Als je de waarde optelt van alle bedrijven ter wereld die met nieuwe technologie bezig zijn, kom je aan een bedrag van 3 triljard dollar (duizendmaal 1 miljard maal 3 miljard, red.). En weet u hoe groot het aandeel van Europa daarin is? Amper 3 procent.'

In de VS droomt een taxichauffeur van 70 ervan miljardair te worden. In Parijs rijdt hij depressief rond.
Xavier Niel
Investeerder in Station F

'Terwijl Europa ongeveer een kwart van de totale wereldeconomie uitmaakt. Daaraan zie je duidelijk dat we een probleem hebben, want die nieuwe bedrijven zijn de bedrijven van morgen. Als er niets gebeurt, zal Europa zijn levensstandaard snel zien dalen. We moeten ons afvragen welke plaats in de wereld we nog willen innemen.’

Wat zal er over tien jaar van de Bel20 of de Franse CAC40-index overblijven?

Niel: ‘U legt de vinger op de wonde. In eender welke Amerikaanse beursindex is 80 procent van de bedrijven minder dan 25 jaar oud. De CAC40 telt er zo geen enkele... De schrik voor werkloosheid verlamt ons. Maar we moeten de dingen durven te benoemen: sommige economische activiteiten zullen in de komende tien tot dertig jaar gewoon verdwijnen.’

Zijn onze grote bedrijven zich er voldoende van bewust dat de wereld verandert?

Niel: ‘Nee, maar vertel het ze vooral niet, dat levert meer opportuniteiten op.’ (lacht)

Voor wie? Voor programmeurs?

Niel: ‘Kijk naar de oprichters van Facebook en Google. Ze konden bijna allemaal coderen, waardoor ze in de digitale economie zonder veel investeringen een groot bedrijf konden uitbouwen. Met niet veel meer dan een computer en een goede internetverbinding kan je vandaag in 15 jaar tijd een Google maken.’

Kan Europa zijn digitale achterstand nog inhalen?

Niel: ‘Ik ben een beetje de optimist van dienst, maar ik denk dat wel. Maar dan moeten we meer bedrijven oprichten, moeten jongeren zich meer smijten, en moeten wij hen daarin begeleiden en voortstuwen.'

Als je jongeren hoop wilt geven, moet je hen voorbeelden kunnen geven van dingen die werken. Op dat vlak geeft de politiek me wel enige hoop...
Xavier Niel
Investeerder in Station F

'Als je jongeren hoop wilt geven, moet je hen voorbeelden kunnen geven van dingen die werken. Op dat vlak geeft de politiek me wel enige hoop... En de Amerikaanse president Donald Trump helpt ons een handje.’

Donald Trump?

Niel: ‘Trump is van plan om de werkvisa voor buitenlanders te verbieden, terwijl driekwart van de bedrijven in Silicon Valley opgericht wordt door mensen die niet in de VS geboren zijn. Wat een geluk. Wij hebben hier plaats genoeg. We ontvangen hen met open armen (spreidt de armen om de ruimte in Station F te tonen).’

En wat vindt u van de Franse president Emmanuel Macron?

Niel: ‘Dat we er geluk mee hebben! Hij is 39 jaar oud, heeft een jong en hip imago, een economische gevoeligheid en een hart voor start-ups, al van voor hij in de politiek stapte. Dat zal ons helpen om internationaal talent aan te trekken. We zien nu al dat de dingen aan het bewegen zijn.’

De Franse staat wil 4,1 procent van het energiebedrijf Engie verkopen om een innovatiefonds van 10 miljard euro te spijzen. Wat vindt u daarvan?

Niel: ‘Ik vind het prima dat ze hun aandelen verkopen, want ik denk niet dat het de taak van de overheid is om aandeelhouder te zijn van bedrijven. Maar ik ben niet zeker of het ecosysteem behoefte heeft aan zo’n fonds.'

Zou u Google gebruiken als dat door de Amerikaanse overheid was opgericht?
Xavier Niel
Investeerder in Station F

'Zou u Google gebruiken als dat bedrijf door de Amerikaanse overheid was opgericht? Nee. Wat we nodig hebben, is een overheid die de infrastructuur aanlegt die het leven makkelijker maakt. Meer niet.’

En de privésector moet dan maar zelf innoveren?

Niel: ‘Ja. De staat kan bijspringen in het begin, maar dat mag geen systematiek zijn. Bovendien is het makkelijk zat om met een goed idee of een mooie start-up kapitaal te vinden.'

'Een bedrijf in Frankrijk dat goed draait, heeft geen financieringsprobleem. Er zit vandaag te veel geld in de economie. Zodra een project op poten staat en geld opbrengt, staat een massa volk klaar om erin te investeren.’

Moeten we bedrijven als Google, Apple en Facebook zwaarder belasten?

Niel: ‘Die cruciale vraag moeten we durven te stellen. Ik vind dat we alles moeten doen om de waarde die het digitale ecosysteem creëert bij ons te houden. Maar vooral hoop ik dat de volgende Google of Apple uit Europa zal komen.’

Welk Europees bedrijf heeft dat potentieel?

Niel: (denkt na) ‘Je moet eens kijken naar de opmars van OVH, een clouddienstenbedrijf opgericht door een naar Frankrijk uitgeweken Pool. Die gast is in zijn eentje begonnen in de Noord-Franse stad Roubaix, maar valt vandaag Amazon, Apple en Google frontaal aan op hun cloudaanbod. In alle stilte. Dat bedrijf is echt een knaller, waarschijnlijk een van onze mooiste start-ups.’

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud