interview

Vlaming adviseert Elon Musk over artificiële intelligentie

Pieter Abbeel in zijn labo, met de robot die leerde was op te vouwen. ©Dominic Verhulst

Elon Musk verzamelde 1 miljard dollar en een team van toponderzoekers om artificiële intelligentie vooruit te helpen. Onder hen de Belg Pieter Abbeel.

‘Het is ons doel digitale intelligentie vooruit te helpen zodat de hele mensheid er beter van wordt.’ Zo luidt de missie van OpenAI, een nieuw onderzoeksinstituut gesponsord en bevolkt door de elite van Silicon Valley.

Elon Musk, de CEO van Tesla Motors en SpaceX, is de voorzitter. LinkedIn-oprichter Reid Hoffman, ondernemer Peter Thiel en Amazon Web Services zijn bij de investeerders. Het kransje techtitanen stelde een team van researchers samen en geeft hen een budget van 1 miljard dollar om de razendsnelle ontwikkelingen op het vlak van kunstmatige intelligentie in de goede richting te houden, en weg van kwaadaardige doeleinden.

Opvallend: OpenAI is niet uit op financiële winst, en belooft al zijn onderzoeksresultaten patentvrij met de wereld te delen. ‘Het is goed om na te denken over wat nieuwe technologie potentieel goed en potentieel slecht kan doen. Daar moeten we ons goed bewust van zijn, in plaats van gewoon te zeggen: laten we vooral veel geld verdienen, of laten we technologie bouwen en wel zien wat ervan komt’, zegt Pieter Abbeel.

De 37-jarige academicus uit Brasschaat is een autoriteit in artificiële intelligentie en robotica aan de topuniversiteit van Berkeley, vlakbij San Francisco, en wordt een van de adviseurs van OpenAI, dat afgelopen weekend boven het doopvont werd gehouden. ‘Het is een enorm sterk team.’

Pieter Abbeel in zijn labo, met de robot die leerde was op te vouwen. ©Dominic Verhulst

Artificiële intelligentie, zoals computertechnologie die spraak herkent of auto’s zelf laat rijden, wordt steeds geavanceerder. Er is vooral veel aandacht voor een gesofisticeerde vorm waar Google, Facebook en andere bedrijven uit Silicon Valley massaal op inzetten: deep learning.

Dat is het proces waarbij machines patronen herkennen in immense hoeveelheden data. Dat gebeurt via complexe softwarealgoritmes, die neurale netwerken genoemd worden vanwege hun gelijkenis met de manier waarop neuronen in onze hersenen werken. Het resultaat is dat computers/robots/machines zichzelf iets kunnen aanleren en een taak kunnen perfectioneren met een minimum aan training. Net als bij mensen baart oefening kunst.

Je kan zeggen dat een robot er heel lang over doet om iets te begrijpen, maar in vergelijking met een mens niet zo erg lang.
Pieter Abbeel
Onderzoeker Berkeley

Dat is ook het domein van Abbeel. De voorbije jaren boekte hij enorme doorbraken door robots schijnbaar eenvoudige maar in wezen bijzonder complexe taken te laten uitvoeren. Abbeel en zijn team leerden de robot in hun labo onder meer was op te vouwen, een dopje op een drinkbus te schroeven en een legoblok op een andere te plaatsen. Het lijken babystapjes, maar het zijn grote sprongen vooruit. De robot is niet voorgeprogrammeerd om telkens opnieuw dezelfde handeling uit te voeren - zoals bijvoorbeeld in autofabrieken gebeurt - maar slaagt erin zichzelf aan te passen aan nieuwe situaties en via trial-and-error zijn opdrachten tot een goed einde te brengen.

Alsof we door een plafond zijn gebroken. Zo omschrijft Abbeel de nieuwe inzichten die deep learning hebben opgeleverd. ‘Er is een nieuw momentum. Plots volgen de positieve resultaten elkaar op en gaat het onderzoek veel sneller vooruit dan de afgelopen jaren. Dat geldt voor artificiële intelligentie in het algemeen.’

Onrust en doembeelden

Maar tegelijk wekt de opmars van artificiële intelligentie onrust op, en doembeelden van almachtige computers. Dat wil OpenAI voorkomen. ‘Artificiële intelligentie moet een verlengstuk zijn van de individuele wil, in de geest van vrijheid, en zo eerlijk en breed verdeeld zijn als mogelijk is.’

Voelt u als onderzoeker die nieuwe mogelijkheden aftast dan een grote verantwoordelijkheid?
Peter Abbeel: ‘Zeker. En ik meen dat dat zo is bij de hele onderzoeksgemeenschap. Waarom doe je dit werk? Het is heel fijn om te doen, maar de echte reden is dat we de wereld op een manier beter kunnen maken. Je hoopt dat dat het resultaat is, en uiteraard niet het omgekeerde. Die ongerustheid lijkt vooral te liggen bij mensen die niet van dichtbij met robots bezig zijn. Killer robots zijn niet voor morgen.’

De komst van robots wordt al lang voorspeld. Zullen we snel de impact in het dagelijks leven voelen?
Abbeel: ‘Zelfrijdende auto’s zijn heel dichtbij, zeker op de snelweg. Robots in huis zijn ingewikkelder, dat is pas voor over tien of twintig jaar. Slimme robots in de logistieke sector zullen er sneller zijn. Amazon werkt daar al mee. In het magazijn bewegen robots de rekken met voorwerpen en brengen ze bij de personeelsleden die een bestelling verzamelen. De volgende generatie robots zal dingen van de rekken nemen, wat een veel moeilijker taak is, want ze moeten zaken herkennen. Ook in sectoren als landbouw zijn er mogelijkheden.’

Als zelfrijdende auto’s over tien jaar beter en veiliger zijn, verdwijnt de job van truckchauffeur. En het is een van de populairste beroepen ter wereld.

Hoe uw robot dingen leert op te pikken of legoblokjes op elkaar te plaatsen doet me denken aan mijn zoon van dertien maanden die met vallen en opstaan nieuwe dingen leert.
Abbeel: ‘Klopt. Je kan zeggen dat een robot er heel lang over doet om iets te begrijpen, maar in vergelijking met een mens is het niet zo erg lang. Mensen hebben ook veel tijd nodig. Stel, je leert een baby en een robot vanaf hetzelfde moment stappen. Dan doen ze er wellicht even lang over. Maar wat mensen voor hebben op robots is dat ze kunnen veralgemenen. Ik kan deze smartphone hier nog nooit gezien hebben, maar ik weet hoe ik het ding moet vastpakken en opheffen. Het is heel moeilijk om robots dat aan te leren. Voor mensen is dat zo natuurlijk. De capaciteit om met iets nieuws om te gaan is erg uniek. Voorlopig toch.’

Als robots ooit de capaciteit krijgen om te veralgemenen, worden ze dan echt slim?
Abbeel: ‘Ja. Jij kan in eender welke keuken binnenstappen waar je nog nooit geweest bent, en er een maaltijd klaarmaken. Dat is ongelooflijk. Stel je voor dat een robot zich in een keuken kan behelpen met een ijskast, een fornuis, kasten, enzovoort, die hij nog nooit heeft gezien. Dat is nog veraf. Als het om een heel specifieke vaardigheid gaat, dan kan de robot heel snel iets aanleren. Een handdoek plooien bijvoorbeeld. Maar de robot kan die nieuw verworven vaardigheid niet gebruiken om de volgende taak sneller aan te leren. Hij begint telkens met een tabula rasa en weet eigenlijk niets.’

Veel mensen maken zich zorgen over de komst van robots, vooral wegens de gevolgen op de arbeidsmarkt.
Abbeel:‘We moeten ons inderdaad veel vragen stellen. Het concreetst zijn de economische gevolgen. Als een robot efficiënter werkt dan een mens, dan schrijven de regels van het kapitalisme voor dat we hem inschakelen in plaats van mensen. Nu, voor heel veel taken zullen mensen nog lang betere kwalificaties hebben. Maar sommige jobs komen relatief snel in gevaar. Die van chauffeur bijvoorbeeld. Als zelfrijdende auto’s over tien jaar beter en veiliger zijn, verdwijnt die categorie. En het is een van de populairste beroepen ter wereld. Zelfrijdende auto’s zijn voor het algemeen goed, met bijna alleen maar positieve gevolgen. Behalve het verdwijnen van veel jobs. Als je nu 18 bent, kan je niet zeggen: ik word truckchauffeur.’

  • 37 jaar.
  • Verbonden aan CITRIS, het Center for Information Technology Research for the Interest of Society.
  • Na ingenieursstudies in Leuven en een doctoraat aan Stanford is Abbeel begeerd door ongeveer elke Amerikaanse topuniversiteit.

Pieter Abbeel twittert via @pabbeel.

En dan is er dat dystopische doembeeld dat machines de macht van ons overnemen.
Abbeel: ‘Dat houdt veel mensen bezig. Interessant, want het is eigenlijk een projectie van een menselijke eigenschap op robots. De drang om de wereld over te nemen lijkt eigen aan de mens. Maar het is niet duidelijk of robots ooit dat verlangen zullen hebben. We programmeren robots door ze te belonen, waardoor ze zichzelf willen verbeteren. Bij mensen is dat veel complexer. De vraag is: welke doelstellingen zullen we robots geven? Of welke leren ze zichzelf aan? Dat is nog niet duidelijk. De keerzijde van technologie is dat boosaardige programmeurs slechte bedoelingen kunnen hebben.’

‘Maar de economische gevolgen zijn veel urgenter. In de geschiedenis hebben we ons altijd goed kunnen aanpassen. Het tempo ligt nu wel hoger. De overgang van een maatschappij van landbouwers naar een van fabrieksarbeiders en nadien van bedienden ging vroeger heel traag. Onderwijs is cruciaal. Machines hebben voornamelijk fysieke arbeid overgenomen. Als ze ook massaal intellectueel werk overnemen, dan spreken we over a whole different ballgame.’

Typisch voor Silicon Valley is een grenzeloos geloof in technologie die de wereld beter maakt. Het is haast een morele plicht om wat technologisch mogelijk is ook uit te voeren. Deelt u dat geloof?
Abbeel: ‘Ik ben heel optimistisch over technologie. Uiteindelijk moeten mensen nog beslissingen nemen over hoe we technologie op de juiste manier gebruiken. Idealiter is niet één persoon met slechte bedoelingen de technologie te laten misbruiken. Als één persoon een kernwapen kan misbruiken, is dat een probleem. Alles wat we beter begrijpen, helpt ons vooruit, zolang we erop toezien dat we het op een goede manier gebruiken.’

Wat is uw stoutste droom? Wat hoopt u van robots nog te zien in uw leven?
Abbeel:‘Mijn droom is dat we robots zien die kunnen functioneren tussen mensen en die ons kunnen helpen. Ze kunnen ons leven gemakkelijker maken, in het huishouden bijvoorbeeld. Zoals de wereld nu evolueert, met een verouderende bevolking, hebben we gewoon niet de menselijke middelen om dat op te vangen. Er is geen volgende generatie die groot genoeg is om zorg te dragen voor de oudere mensen van straks. Het zou me enorm plezieren om te zien dat mensen hun onafhankelijkheid kunnen behouden - en niet in een tehuis moeten gaan wonen - dankzij een robot die betaalbaar is en die kan helpen een veilig en onafhankelijk leven te leiden. Als we dat kunnen bereiken, zou de impact enorm zijn.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect