Advertentie

Offshore Diamond ontmaskerd

©istock

De Antwerpse diamantsector is doordrongen van sluiproutes naar notoire belastingparadijzen. De Tijd ontmaskerde liefst 369 ‘offshorebedrijven’, die 193 diamantairfamilies jarenlang verborgen hielden.

Een persbericht van Antwerp World Diamond Centre (AWDC) van 19 april 2013: ‘We hebben vandaag via de pers vernomen dat een lid van de raad van bestuur van AWDC vernoemd zou worden in het ‘Offshore Leaks’-dossier. De bestuurder heeft in het belang van de integriteit van het AWDC en de diamantsector het initiatief genomen om zich in afwachting van een mogelijk onderzoek tijdelijk terug te trekken uit de raad van bestuur. Antwerp World Dia- mond Centre staat als beroepsoverkoepelend orgaan voor een transparante en zuivere diamantsector. Wij zullen ons hiervoor blijvend inspannen.’ De AWDC-bestuurder, een Indiase diamantair, was die dag in de pers gelinkt aan een offshorebedrijf in Singapore.

Maar onderzoek van De Tijd onthult het bestaan van niet één, maar liefst 369 offshorebedrijven in handen van 193 kleinere en grote Antwerpse diamantfamilies. In de statuten of jaarrekeningen van hun Antwerpse diamantbedrijven, die elk jaar tientallen tot honderden miljoenen euro’s omzet draaien, vindt men geen letter over die 369 offshorebedrijven. Ze zijn ondergebracht in 17 van de meest notoire belastingparadijzen op deze aardbol, zoals de Britse Maagdeneilanden (149), Panama (62), Zwitserland (53), Seychellen (29), Liechtenstein (27), Bahama’s (11), Mauritius (7), Hongkong (6), Kaaimaneilanden (5), Dubai (3) en ook Singapore (3).

Nioue

Twee diamantairfamilies verbergen zelfs offshorebedrijven op het onbekende eilandje ‘Nioue’, ergens in het zuidelijk halfrond van de Grote Oceaan. Nioue is amper 260 km² ‘groot’ en telt nog geen 1.400 inwoners. De schermbedrijven hebben nietszeggende namen: Eurogroup Investments en Kennedy Holding. Ze zijn gevestigd op een postbusadres in de ‘hoofdstad’ van Nioue. Op het eiland leeft de bevolking van de verwerking van passievruchten, limoenolie, honing en kokosroom. Ook de verkoop van postzegels is nog een inkomstenbron. Antwerpse Diamantairs hebben er dus niets te zoeken. De offshores zijn in werkelijkheid in handen van een financieel adviseur in het centrum van Genève, die de structuur heeft opgezet voor de diamantairs.

Het gaat om een volstrekte schijnconstructie. Idem dito voor de 367 andere nepbedrijven van Antwerpse diamantairs die we vonden in de gestolen gegevensbestanden van de bank HSBC in Zwitserland. De HSBC-gegevens verraden dus lang niet alleen dat honderden Antwerpse diamantairs geheime Zwitserse rekeningen hadden. Ze ontmaskeren onrechtstreeks ook een karrevracht offshorebedrijven waar ze mee werken: Chasseloup, Zavati, Glenville, Barabas, Ratan, Chenks, Pranta, Tanamara. Allemaal nietszeggende namen, die geenszins verwijzen naar de achterliggende diamantairs. In de rekeningbestanden lezen we hoe de diamantairs van de bankier gewoon drie namen aangeboden krijgen voor hun offshore. In één geval had de diamantair pas na enkele dagen gekozen en waren zijn drie naamvoorstellen al de deur uit. Het is volstrekte willekeur om een rookgordijn op te werpen.

Secretaresse

In de gestolen HSBC-bestanden vernemen we op het eerste lijntje wat het officiële (postbus)adres van de offshore is, bijvoorbeeld op de Britse Maagdeneilanden. Dat is dan het zogezegde ‘head office’. De tweede lijn onthult de ‘tussenpersoon’ die de constructie heeft opgezet. Zoals het gespecialiseerde kantoor ‘Mossack Fonseca’. En op de onderste lijn staat het échte adres: het kantoor van de diamantair in een van de bekende straten in het Antwerpse diamantkwartier. De buitenwereld kan de drie nooit aan elkaar linken. Althans niet op basis van de publieke gegevens.

Om het kluwen compleet te maken heeft elk offshorebedrijf nog een pak Zwitserse bankrekeningen. Een van de uitschieters is de offshore ‘Dalser Holding’ van diamantair E.D. met alleen al 18 verschillende IBANrekeningnummers. Bovendien worden sommige offshores nog eens opgericht in de schaduw van een stichting in nog een ander belastingparadijs, zoals Liechtenstein.

Dat alle betrokken partijen weten dat de constructie ‘op het randje’ is, mag blijken uit de communicaties tussen de Zwitserse bankiers en de diamantairs. Zo schrijft een bankier in een interne nota aan zijn collega’s over diamantair T.M.: ‘Additional comments:!!! Client heeft expliciet gevraagd om niet gebeld te worden, tot bericht van het tegendeel. De markt is onzeker en hij heeft geen vertrouwen in zijn secretaresse die te veel praat.’

Zelfs een eigen computer gebruiken om de bankgegevens te beheren, blijkt te risicovol: ‘Cliënt zal eventueel een cybercafé gebruiken, maar geen denken aan om zijn persoonlijke computer te gebruiken.’ Of over een 41-jarige diamantair uit Wilrijk: ‘Het enige wat telt voor hem, is dat zijn naam niet bekendraakt.’ Ook de Zwitserse bankiers zijn voorzichtig: ‘Additional comments: geen enkele beheerder reist nog naar België met documenten van rekeningen, te risicovol.’

Dat de schermconstructie in de meeste gevallen bedoeld is om zwarte kapitalen te verbergen, blijkt dan weer uit andere communicaties met de diamantairs. Een diamantair uit Zoersel laat de bank weten dat ‘als de fiscale amnestie in België niet gunstig is’ hij een levensverzekeringsproduct wil gebruiken om de kapitalen te parkeren. Of: ‘Cliënt zal in de nabije toekomst naar Zwitserland komen, maar hij heeft nog niet beslist welke offshore company hij wil opzetten voor de Europese Spaarrichtlijn (te omzeilen, red.).’

En de bankiers weten dat zelfs het Belgische gerecht sommige diamantairs op de hielen zit. Over A.K.: ‘Deze persoon zeker niet bellen. Een familielid heeft problemen met justitie. We wachten dus op een nieuw contact.’ Een diamantair uit Wilrijk laat de bankiers weten dat ‘de diamantmarkt in Antwerpen moeilijk wordt (..) door de houding van de lokale politiespeurders’.

Voor elk wat wils

Er staat enorm veel geld op het spel: honderden miljoenen euro’s. Een andere diamantair uit Wilrijk laat HSBC in een bericht weten dat hij met zijn privékapitaal een privéjet van 41,5 miljoen dollar wil kopen. Geen probleem: hij kan al meteen 11,5 miljoen voorschieten. Dus wat bijbetalen om offshorebedrijven op te richten, is al zeker geen moeite. Een firma op de Britse Maagdeneilanden blijkt 6.000 dollar te kosten voor de oprichting en vervolgens 3.000 dollar per jaar voor het beheer door plaatselijke stromannen of advocaten. En het kan zelfs goedkoper. Diamantair J.S. uit Berchem krijgt van de bankiers te horen dat ze ‘allerlei prijzen hebben voor offshores: van 1.100 dollar per bedrijf tot meer dan 4.000 dollar.’ Voor elk wat wils.

De HSBC-lijst onthult dan ook dat lang niet alleen topdiamantairs Zwitserse bankrekeningen verborgen hielden. Ook gewone personeelsleden, slijpers en zelfs enkele secretaresses van topdiamantairs volgden doorheen de jaren dezelfde belastingroute. We vinden op de lijst ook een manager bij de Antwerpse Diamantbank (ADB), eigendom van KBC. Hij parkeerde blijkbaar een half miljoen euro in Zwitserland. In een reactie zegt ADB dat de rekening ‘voor zover wij kunnen inschatten, thuis hoort in de privésfeer. Want er is geen zakelijk verband tussen ADB en HSBC Zwitserland’, luidt het.

Ook de helft van de raad van bestuur van de diamantfederatie AWDC vinden we terug tussen het cliënteel van HSBC in Genève. Het illustreert hoe de hele Antwerpse diamantsector doordrongen is van de praktijken. AWDC wil daarop slechts kort reageren: ‘Het dossier-HSBC is een groot dossier dat de Antwerpse diamantsector al jaren overschaduwt. We reageren niet op elke ontwikkeling in dit dossier en we zijn er als overkoepelend orgaan ook geen betrokken partij in. We kunnen pas een standpunt innemen op het moment dat de procedures afgelopen zijn, en er ook voor ons duidelijkheid is. Mochten leden van de raad van bestuur veroordeeld worden, zal AWDC de gepaste maatregelen treffen.’

Schatkist

De Bijzondere Belastinginspectie heeft alvast een vette kluif aan de 369 offshores. De betrokken diamantairfamilies werken soms al een eeuw, van generatie op generatie, in de Scheldestad. Ze wonen hier en moesten dus belastingen betalen. Voor de Belgische schatkist kan de gigantische datelek bij HSBC honderden miljoenen euro’s opleveren. Al zou dat een veelvoud kunnen zijn als ook het gerecht de grootste vissen zou willen fileren.

Want justitie kan verder gaan dan de fiscus. Het parket kan volledige kapitalen in beslag laten nemen op basis van de witwaswet. Ook de familie achter Omega Diamonds - een van de grootste diamantfraudes die het Antwerpse gerecht eerder al onderzocht - prijkt op de lijst. Dat onderzoek bracht de schatkist alleen al 160 miljoen euro op. Waarom dan niet de 192 andere diamantairfamilies grondig screenen?

Lees nog meer over ‘Offshore Diamond’ via een slideshow op www.tijd.be/offshore

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud