analyse

Zwitserse HSBC-topman erkent fouten tegenover Belgisch gerecht

©©pascal frautschi_Tamedia

SwissLeaks onthult vandaag documenten uit het Belgische gerechtelijk onderzoek tegen HSBC Private Bank in Genève. Onze speurders ontlokten straffe uitspraken van de juridische topman van het meeste geviseerd bankkantoor ter wereld.

Op 17 november vorig jaar is HSBC Private Bank in Genève door de Brusselse onderzoeksrechter Michel Claise in verdenking gebracht van ernstige en georganiseerde belastingfraude, witwassen, het onwettig uitoefenen van het beroep van financieel tussenpersoon in ons land en het vormen van een criminele organisatie. Wat nog niet bekendraakte, is dat die beschuldiging volgde op een lang verhoor van David Garrido, de juridische topman en lid van het directiecomité van het geviseerde bankkantoor in Genève. Op 29 oktober vorig jaar voelden twee speurders van de Brusselse recherche Garrido aan de tand over de jarenlange wanpraktijken bij de bank. Het cruciale verhoor begon om 14 uur, in het bijzijn van de Belgische topadvocaat Raf Verstraeten, om pas zes uren later te eindigen om exact 19.57 uur. Dankzij het Consortium van Onderzoeksjournalisten ICIJ en de Franse krant Le Monde kregen we het volledige proces-verbaal van dat verhoor in handen.

Het verhoor begint meteen gespannen. De twee speurders vragen David Garrido verschillende verslagen van de bank en gegevens van de Belgische cliënten, die miljarden euro’s bij de bank hadden staan, maar de juridische topman blokt alle vragen meteen af. ‘Zonder akkoord van de betrokken cliënten of buiten een officieel rechtshulpverzoek aan Zwitserland kan de bank deze informatie en documenten niet overmaken.’ Garrido weigert zelfs details vrij te geven over een 20-tal ex-medewerkers van de bank die in de gelekte bankgegevens vermeld worden. Dat doorprikt de publieke verklaringen van HSBC de jongste dagen waarin de bank beweert dat ze meewerkt aan de lopende onderzoeken. Maar hij baseert zich daarvoor op de strenge Zwitserse regels:.‘Ik kan alleen gegevens communiceren als het Zwitserse recht dat toestaat.’

‘Geen enkele rol’

Maar de Brusselse speurders volharden en blijven vragen afvuren die we kunnen lezen in een 27 bladzijden lang proces-verbaal over het verhoor met de topman. Garrido, een 46-jarige Zwitser, benadrukt wel dat hij pas sinds 1 januari 2009 juridisch directeur is van HSBC Private Bank in Zwitserland. Terwijl de bankgegevens van meer dan 100.000 cliënten over de hele wereld, die zijn gelekt door ex-medewerker Hervé Falciani, gaan over de periode van 1988 tot 2007. ‘Voordien speelde ik geen enkele rol bij de bank’, luidt het. Daarvoor was hij aan de slag bij een andere Zwitserse private bank, HSBC Guyerzeller Bank AG, met hoofdkantoor in Zurich. Die fuseerde pas in 2009 met de geviseerde HSBC Private Bank in Genève.

Na die precisering komt zijn tong wel los. We overlopen de belangrijkste uitspraken van de Zwitserse HSBC-topman tijdens zijn verhoor, om te begrijpen wat er zich allemaal heeft afgespeeld in het bankkantoor in Genève.

©©pascal frautschi_Tamedia

Over het witwassen

'Het ging onder andere om drugsgeld'

Waarom waren bijna alle diamantairs in Antwerpen kind aan huis bij de HSBC-bank in Genève? Dat heeft alles te maken met de afdeling MEDIS binnen de Zwitserse bank, getuigde een ex-werkneemster die tussen september 2005 en januari 2012 werkte op die afdeling van de bank. ‘Onze afdeling richtte zich vooral op Antwerpse diamantairs’, getuigde de vrouw tegenover het Franse gerecht. Topman David Garrido probeert dat tegenover de Belgische speurders te nuanceren. ‘MEDIS ging niet alleen over de diamantwereld, het was een afkorting voor ‘Méditerranée Israël’’, verklaart hij.

Onze afdeling MEDIS (die honderden Antwerpse diamantairs bediende) moesten we in 2013 sluiten na verschillende witwasaffaires.

Maar de afdeling MEDIS was wel degelijk de thuishaven van honderden Antwerpse diamantairs en Judah E., de chef van die afdeling, moest in november 2012 opstappen bij de Zwitserse bank. Garrido geeft toe dat de bank de maand voordien lucht had gekregen van de ‘GPF-affaire’. ‘Uit een intern onderzoek was gebleken dat bepaalde van onze medewerkers een onaanvaardbaar gedrag hadden vertoond in die affaire’, vertelt Garrido aan de speurders. ‘Al die werknemers zaten in het departement van Judah E. en we hebben hem moeten ontslagen, ook al hadden we niets tegen hem persoonlijk.’

‘GPF behoorde niet tot de groep HSBC, maar beheerde wel de vermogens van cliënten van de bank en was mandataris voor hen’, doet Garrido uit de doeken. ‘We hebben problemen gehad met GPF dat betrokken was in een onderzoek in Frankrijk. Het is gebleken dat de GPF-medewerkers aan ‘compensatie’ deden. Ze zouden cash hebben ontvangen van Marokkaanse drugshandelaars en die dan doorgegeven hebben aan Fransen met Zwitserse rekeningen, ook bij onze bank.’ Dat werd dan gecompenseerd met stortingen naar de rekeningen van de drugshandelaars om zo het drugsgeld wit te wassen.

De GPF-affaire was niet de enige witwasaffaire rond de MEDIS-afdeling, die ook alle Antwerpse diamantairs bediende.

In de lente van 2013 moesten we de afdeling MEDIS volledig opdoeken, getuigt de Zwitserse topman. Want eind 2012 kwam ook nog aan het licht dat Spanjaarden, met rekeningen bij HSBC in Genève, eveneens waren betrokken bij een witwasstructuur met Chinese criminelen, die vooral namaak produceerden. ‘Een intern onderzoek bevestigde de feiten.’ Er bleken ook nog meer rekeningen bij betrokken te zijn. ‘We hebben de strafrechtelijke autoriteiten geïnformeerd en uit hun onderzoek bleken er ook nog contradicties te zijn tussen cliëntenprofielen die MEDIS-medewerkers hadden opgesteld en de uitgevoerde transacties. Daar kwam nog bij dat de MEDIS-rekeningen al vaker het voorwerp waren geweest van strafonderzoeken in Zwitserland.’

Door de opeenstapeling van witwasconstructies en onregelmatigheden bij de MEDIS-afdeling, waar honderden Antwerpse diamantairs miljoenen hadden geparkeerd, moesten alle MEDIS-rekeningen worden opgezegd.

De doelstellingen van MEDIS werden bepaald door zijn gevallen chef, Judah E., maar die kreeg zijn doelstellingen van de top van de bank en het directiecomité kende ook de resultaten van MEDIS, zegt Garrido.

Over het zwart geld van duizenden Belgen

‘Een betrouwbare bank zou de zaken vandaag anders aanpakken'

Om welke redenen plaatste volgens u een Belg zijn geld bij uw bank in Zwitserland?, vragen de speurders op de man af. ‘Ik weet dat veel landen denken dat vermogens die in Zwitserland worden geparkeerd per definitie niet zijn aangegeven bij de fiscus, maar dat is fundamenteel verkeerd’, bijt topman David Garrido eerst van zich af. ‘De eerste reden waarom vermogende mensen dat doen, is om te genieten van de expertise van onze financiële sector die ze niet meteen terugvinden in hun land. Verder zijn er de politieke stabiliteit, de stabiele munt en de rechtszekerheid in Zwitserland.’

De bank vond destijds dat de cliënt verantwoordelijk was voor hetgeen hij deed in het land waar hij belasting moest betalen.

Maar de speurders drukken de topman met de neus op de gelekte gegevens. Waarom stonden de Zwitserse rekeningen dan niet op naam van de cliënten, maar op die van hun ‘offshorebedrijven’ in Panama en andere fiscale paradijzen? ‘Het standpunt van onze bank, maar ook van de hele sector, was dat het oprichten van zo’n offshorebedrijf en het openen van rekeningen voor zo’n bedrijf niet illegaal waren. (...) Wat de cliënt deed met die offshore in het land waar hij belastingen moest betalen, was in onze ogen de verantwoordelijkheid van de cliënt.’

Dan vragen de speurders wat de economische waarde van zo’n offshore was voor de bank, als de achterliggende mensen toch eigenaar bleven van de rekening en de offshore niet meer was dan een lege doos. Garrido houdt vol ‘Een offshorebedrijf is een manier om een patrimonium te structureren. Elke persoon die zo’n ‘structuur’ gebruikt, is vrij om dat te beslissen.’ Maar dan bekent hij: ‘Hoewel de juridische realiteit nog altijd dezelfde is, zal een betrouwbare bank dat vandaag anders aanpakken, ook onze bank. Hadden we onze cliënten ook moeten inlichten over de problemen die zo’n leeg offshorebedrijf kan veroorzaken? Dat is een kwestie van burgerlijk recht. Er zijn zowel argumenten pro als contra.’

©©pascal frautschi_Tamedia

Een ex-medewerker van HSBC in Genève heeft aan het gerecht al bekend dat de bank ook verdiende aan het oprichten van de offshores, maar dat de bank vooral haar cliënten wilde behouden na de invoering van de Europese Spaarrichtlijn in 2005, zeggen de speurders. ‘Deel ik die mening, vraagt u? Ik wens niet te antwoorden op die vraag.’ En was dit allemaal geen oneerlijke concurrentie tegenover de banken buiten Zwitserland? ‘Ik wil me niet uitspreken op dat punt.’

Over de illegale bankdiensten in België

‘We hadden geen vergunning om hier aanwezig te zijn'

Een van de aantijgingen tegen HSBC Private Bank in Genève is het onwettig uitoefenen van het beroep van financieel tussenpersoon in ons land. De Zwitserse topman David Garrido geeft toe dat de Zwitserse bank ‘geen enkele vergunning’ had om aanwezig te zijn in België. ‘Als u me vraagt of HSBC Private Bank toch is tussengekomen op Belgische grondgebied, antwoord ik u dat naar mijn weten werknemers van de Zwitserse bank inderdaad op een bepaald moment op het Belgische grondgebied zijn geweest.’

Toen we vernamen dat er een onderzoek liep tegen de bank, mochten onze mensen niet meer naar België reizen.

De gelekte bankgegevens bewijzen zwart op wit dat de Zwitserse bankiers contacten hebben gehad met hun Belgische cliënten in ons land, soms bij hen thuis of op hun werk, maar vaak in hotels in Antwerpen en Brussel. Was dat toegestaan door de top in interne documenten? ‘Daarover is geleidelijk een procedure ontstaan’, zegt Garrido. ‘We noemen dat de cross-bording-problematiek waarvan de banksector zich sinds de jaren 2000 progressief bewust is geworden.’

‘Nadat we geïnformeerd waren dat bepaalde gegevens waren doorgespeeld aan een bepaald land, is de beslissing genomen de reizen naar dat land te verbieden zolang er geen duidelijkheid was over de toelaatbaarheid van bepaalde activiteiten. Dat is ook de aanpak die gevolgd is voor België. En zodra we vernamen dat een onderzoek was geopend tegen de bank hebben wie die lijn aangehouden. De belangrijkste reden daarvoor is dat een bank zich niet kan veroorloven werknemers te sturen naar landen waar de juridische situatie van de bank en haar personeel niet duidelijk is.’

Het Verhoor dat Het Brusselse gerecht afnam van David Garrido, de juridische topman van HSBC Private Bank in Zwitserland, legt bloot wat er zich allemaal afspeelde achter de dikke muren en in de chique salons van het bankkantoor in Genève. ©©pascal frautschi_Tamedia

Respecteerden de Zwitserse bankiers de strengere Belgische witwasregels als ze op ons grondgebied werkten? ‘Het standpunt was dat ze in het buitenland de plaatselijke regels moesten respecteren.’ Garrido: ‘Ik hoop dat die werknemers de richtlijnen van de bank hebben gerespecteerd.’ Maar verder blijft hij het antwoord schuldig omdat Garrido pas in 2009 voor de bank aan de slag is gegaan als juridisch directeur.

De Zwitserse topman geeft ook nog toe dat het Belgische filiaal van HSBC niets te maken had met de praktijken van de Zwitserse bankiers op ons grondgebied. ‘Er is nooit een contact geweest tussen de Zwitserse en de Belgische bank voor die activiteit. De activiteit van HSBC België was trouwens ‘commercial banking’, een andere sector.’

Over het ‘afdanken' van dubieuze cliënten

‘We waren niet verplicht hen aan te geven bij de antiwitwasdienst'

In een officiële reactie op SwissLeaks verklaarde HSBC dat zijn filiaal in Genève intussen 70 procent van zijn cliënten die opduiken in de gelekte bankgegevens de deur heeft gewezen. Maar klopt dat? De speurders hebben daarover een getuigenis van diamantair Sylvain P., een Belgische cliënt. Die bevestigde dat alle diamantairs moesten opkrassen in Genève. Ze kregen 60 dagen om te beslissen: een cheque ontvangen of verhuizen. Hijzelf moest zijn fondsen verhuizen naar... HSBC Tel Aviv. Hij heeft alles met een telefoontje kunnen afhandelen, zonder zelfs een document te ondertekenen over de rekening die op naam stond van een offshoreschermbedrijf. Zo is 3,3 miljoen dollar op 25 september 2013 gewoon verschoven van Genève naar een ander kantoor van HSBC. ‘Dat verwondert me’, valt David Garrido uit de lucht. ‘Onze interne procedure verbood in principe zulke transfers binnen de groep. De cliënten moesten de groep verlaten. Als een cliënt toch wenste bij HSBC te blijven, zou onze compliancedienst nagaan of er niets problematisch was met de cliënt, zodat het probleem niet gewoon verplaatst werd. Ik kan u niet zeggen of nog meer cliënten gewoon zijn verhuisd naar HSBC Tel Aviv.’

Na de crisis en het lekken van onze gegevens besloten we vanaf 2011 maatregelen te nemen, net als de andere Zwitserse bankiers.

De speurders vragen de topman ook nog wat er echt is gebeurd met de verdachte cliënten die HSBC Genève in 2012 wilde ‘verkopen’ aan de LGT-bank in Liechtenstein. Dat ging over een portefeuille met rijke West-Europese cliënten, dus ook Belgen. Daarvoor moest de bank eindelijk uitzoeken welke cliënten fiscaal niet in orde waren. De cliënten werden opgedeeld in drie categorieën: groen, oranje en rood. ‘Na de bankencrisis en het lek van bankgegevens hebben we vanaf 2011, net als andere Zwitserse banken, maatregelen genomen inzake de fiscale conformiteit van onze cliënten. Dat gebeurde niet alleen bij ons, maar bij meerdere Zwitserse banken en de vereniging van Zwitserse bankiers.’ Maar zijn de ‘rode’ cliënten dan aangegeven bij de Zwitserse antiwitwasdiensten? ‘We hadden de verplichting noch de mogelijkheid om dat te doen omdat fiscale problemen geen aanleiding zijn voor een witwasmelding.’ En de ‘oranje cliënten’ moesten gewoon samen met hun advocaat een document ondertekenen waarin ze stelden dat ze intussen fiscaal in orde waren.

Over een miljoenenschikking met België

‘Als een schuldbekentenis in ons belang is, zullen we dat doen'

Wanneer hebt u vernomen dat er in België een gerechtelijk onderzoek was geopend tegen de bank?, vragen de speurders aan juridisch topman David Garrido. ‘Ik denk in de herfst van 2013, via een artikel in een Vlaamse krant De Tijd, dat onderzoeksrechter Claise vervolgens aan onze advocaten heeft bevestigd.’ In Frankrijk liep al een onderzoek. Daar hebt u aan de speurders verklaard dat ‘er mogelijkheid was om te discussiëren’, met een verwijzing naar een mogelijke schuldbekentenis door de bank. Wat bedoelde u daarmee?, willen de speurders nog weten. Het antwoord van Garrido is duidelijk: ‘We willen eerst de feiten kennen. Als we dan vinden dat het in het belang van de bank is oplossingen te overwegen om de procedure af te sluiten buiten de rechtszaal, zullen we die weg bewandelen.’

De Zwitserse bank volgt gewoon de strategie die HSBC op wereldwijd groepsniveau uitstippelt.

Maar de Zwitserse bank heeft nog geen enkele provisie aangelegd om een miljoenenschikking te sluiten met het Belgische gerecht. ‘We zijn nog niet op het punt gekomen om daarover een beslissing te nemen’, stelt Garrido. De speurders confronteren hem met een provisie van 400 miljoen Zwitserse frank die de bank in 2011 heeft aangelegd, terwijl die provisie voor het lekken van de bankgegevens in 2007 nog minder dan 50 miljoen Zwitserse frank bedroeg. Kan dat erop kan wijzen dat een miljoenenschikking in de maak is? ‘Neen, dat heeft niets te maken met de procedures in België en Frankrijk’, ontkent Garrido.

Dan volgt nog een onthulling over de nieuwe strategie van de bank, die illustreert hoe ze wil breken met het verleden. ‘Vandaag zijn de Belgische cliënten, net als de Franse en de Duitse, geen markt meer voor onze bank in Zwitserland’, stelt Garrido. Hij verklaart ook dat de strategie van het Zwitserse kantoor wordt beslist in de hoogste regionen van HSBC. ‘De strategie wordt op wereldwijd groepsniveau uitgestippeld door HSBC Global Private Banking. De Zwitserse bank moet die strategie uitvoeren en heeft geen eigen strategie.’

Uit die laatste verklaring kan men besluiten dat de hand- en spandiensten die de bank in Genève jarenlang leverde aan cliënten over de hele wereld gebeurden met de goedkeuring van de top van HSBC, een van de grootste banken ter wereld.

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud