1. Jeroen Bosch - Tuin der Lusten

©Jeroen Bosch/RV

Over de winnaar van onze top 100 werden onze redacteurs bijna sprakeloos. ‘Toen ik jaren geleden de eerste keer het Prado in Madrid bezocht, bleef ik voor dit drieluik staan. Buitengewoon. Tijdloos.’ ‘Een van de schilderijen waarvoor je absoluut naar Madrid moet.’ ‘Vernieuwend, ongrijpbaar, fascinerend.’

‘Jeroen Bosch is voor mij een van de meest tot de verbeelding sprekende kunstenaars van de Lage Landen, een breekpunt tussen de late middeleeuwen en ja, zelfs het modernisme van vandaag’, zo verwoordde een collega het.

‘De Tuin der Lusten’ is een drieluik vol symboliek dat al eindeloos veel interpretaties heeft uitgelokt. Als de buitenluiken gesloten worden, stelt het de schepping der wereld voor. Op het linkerpaneel wordt het aards paradijs afgebeeld, op het rechter het laatste oordeel. Op het middenpaneel, de eigenlijke ‘Tuin der Lusten’, ontrolt zich een merkwaardige wereld vol mysterieuze figuren en naakte mensen. Volgens Bosch-expert Paul Vandenbroeck gaat het om een vals paradijs. Het idee van zo’n vals paradijs, of schijnparadijs, is afkomstig van de middeleeuwse literatuur. Het komt bijvoorbeeld voor in de ‘Roman de la Rose’ als een liefdesparadijs, dat niets te maken heeft met het echte paradijs. Ook in de volksliteratuur van het eind van de 15de en het begin van de 16de eeuw komt een ‘venusberg’ voor in de betekenis van een artificieel paradijs dat door stervelingen betreden kan worden, maar waar vrijwel niemand meer uitkomt.

Jeroen Bosch werd rond 1450 in ’s-Hertogenbosch geboren en er op 9 augustus 1516 begraven. Hij ging de geschiedenis in als ‘den duvelmakere’. Hoewel hij al tijdens zijn leven een beroemd schilder was en hij opdrachten van het hertogelijk hof in Brussel kreeg, is er weinig over hem bekend. Waarschijnlijk besteldeEngelbrecht II van Nassau (1451-1504), een verwoed verzamelaar van kunst, ‘De Tuin der Lusten’. In 1517 bevond het schilderij zich in het paleis van de graven van Nassau in Brussel. Later kwam het in het bezit van Willem van Oranje. In 1567-1568 verklaarde de beruchte hertog van Alva alle Brusselse bezittingen van Willem verbeurd, waaronder ‘un grand tableau de Jeronimus Bosch’. Alva liet een van de bewakers folteren om uit te vinden waar het schilderij van Bosch zich bevond. De hertog liet het schilderij naar Spanje overbrengen. Hij schonk het aan zijn bastaardzoon, Don Ferdinando de Toledo. Na diens dood kwam de ‘De Tuin der Lusten’ in het bezit van koning Filips II van Spanje. Die liet het werk in 1593 overbrengen naar zijn paleis, het Escorial. In 1939 werd het vanuit het Escorial overgebracht naar het Prado, waar het nu nog altijd te bewonderen is. ‘Het is het fascinerendste werk uit het Prado’, vond een van onze redacteurs.

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud