nieuwsanalyse

Banken krijgen af te rekenen met onruststoker

Facebook werkt aan een eigen munt en betaalplatform, maar de kans bestaat dat het daar ook nog andere financiële diensten op ent. ©BELGAIMAGE

There is a new kid in town. Facebook plant een wereldwijde internetbetaaldienst en een eigen munt te lanceren. De traditionele banken zullen moeten knokken om hun territorium te verdedigen.

Opzij opzij, maak plaats, maak plaats. De sociaalnetwerksite Facebook maakte deze week bekend volgend jaar een platform en een digitale munt, de libra, te willen lanceren voor betalingen. Op het internet. Daarna eventueel ook in de echte wereld. Als Facebook de helft van zijn 2,3 miljard gebruikers kan overtuigen zijn betaalplatform en munt te gebruiken - de lage transactiekosten die het in het vooruitzicht stelt, zijn verleidelijk - wordt de internetreus meteen een financiële speler die qua aantal klanten zijn gelijke niet kent.

Sidderen

Moeten de traditionele banken nu sidderen en beven? Hun inkomsten uit het betaalverkeer zijn de voorbije jaren al fel gedaald, onder meer door het Europese verbod om extra kosten aan te rekenen voor grensoverschrijdende betalingen in de eengemaakte Europese betalingszone. De inkomsten uit geldwisseltransacties waren ze eerder al grotendeels kwijt door de invoering van de euro en door het toenemend gebruik van betaal- en kredietkaarten in het buitenland.

Bankieren houdt meer in dan betaalverkeer organiseren.

Maar bankieren houdt heel wat meer in dan het betaalverkeer organiseren. Daar zit niet de grootste meerwaarde van de banken, en waar ze geld voor kunnen vragen. Die zit wel in het aanbieden van spaar- en beleggingsproducten en - adviezen, en van financiële oplossingen voor problemen die gezinnen, bedrijven en overheden kunnen hebben, of in het verstrekken van kredieten aan particulieren en ondernemingen.

Toch zullen de banken het initiatief van Facebook niet toejuichen. Het zal een hap nemen uit een van hun inkomstenbronnen. Alweer. Het goedkopegeldbeleid van de centrale banken - dat naar verwachting nog een hele poos duurt - heeft al een flink stuk weggevreten van de rentemarge op het uitlenen van ingezameld spaargeld. Ze kunnen daar ook minder ongeremd mee omspringen sinds nieuwe Europese regels de banken verplichten transparanter te zijn tegenover hun klanten over de kosten van beleggingen.

Mondjesmaat

De tarieven voor allerlei bankdiensten optrekken? Dan krijgen de banken onmiddellijk de consumentenorganisaties op hun dak, of de minister van Consumentenzaken. De overheid mag ongestoord de prijzen voor haar diensten verhogen, de banken mogen dat niet. Als ze het doen, gebeurt dat mondjesmaat. KBC kondigde deze week aan dat het de kosten voor een Plus-rekening vanaf september verhoogt van 2 euro per maand naar 2,5 euro. Een massa extra inkomsten zal KBC daar niet uit puren. Maar alle beetjes helpen.

Er is op de arbeidsmarkt een relatief groot aanbod van gewezen bankmanagers die ‘op zoek zijn naar nieuwe opportuniteiten’

De andere optie die zich opdringt, is besparen op de kosten. Bijna alle grote banken in ons land bouwen hun kantorennet en personeelsbestand af. Soms gaat dat gepaard met veel kabaal, soms gebeurt het op een stille, sluipende manier. Er is op de arbeidsmarkt een relatief groot aanbod van gewezen bankmanagers die ‘op zoek zijn naar nieuwe opportuniteiten’ of ‘klaar zijn voor een nieuwe uitdaging’, zoals dat dan heet. En in de lopende onderhandelingen over een nieuwe cao voor de banksector hebben de directies de vakbonden laten weten dat er geen ruimte is voor een algemene loonsverhoging boven op de inflatie.

De wereld verandert, ook voor de banken. Dat de zakelijkechatapp Slack voor haar beursgang op Wall Street voor een directe notering kiest, waar een kleinere rol is weggelegd voor de begeleidende banken en waar ze dus een pak minder aan verdienen, is gewoon een teken van de tijd. De banken moeten zich aanpassen aan de wijzigende omstandigheden en in het bijzonder een antwoord zoeken op de uitdagingen van de snelle digitalisering, of op de opportuniteiten daarvan proberen in te spelen.

Solide als een rots

Sommige slagen daar aardig in, andere veel minder. Deutsche Bank, ooit beschouwd als solide als een rots, kampt al een poos met een povere winstgevendheid. Meerdere dokters zijn al aan het ziekenbed geroepen, maar geen heeft de patiënt erbovenop kunnen helpen. Nu wordt nog maar eens naar de beproefde techniek van de aderlating gegrepen: Deutsche Bank gaat een deel van zijn Amerikaanse zakenbankactiviteiten en activa ter waarde van 50 miljard dollar onderbrengen in een apart vehikel, een bad bank. Verlost van dat blok aan het been hoopt Deutsche sneller te revalideren.

Flopt de intrede van Facebook op de bankenmarkt? Dan zal een andere internetreus zijn kans wel wagen.

Deutsche Bank is een bankicoon van het verleden, Facebook is misschien een van de toekomst. There is a new kid in town. De kans bestaat dat de internetreus andere financiële diensten zal enten op zijn betaalplatform. Flopt zijn libraproject, loopt het stuk op reglementaire hordes? Dan zal een andere internetgigant - Google, Amazon of een Chinese speler - wellicht proberen de bankwereld op zijn kop te zetten.

Het proces van creatieve destructie speelt ook in de banksector. En het is geen reden tot grote bezorgdheid. ‘Financiële innovaties liggen aan de basis van de meeste maatschappelijke vooruitgang’, schrijft de Brits-Amerikaanse historicus Niall Ferguson in zijn boek ‘The Ascent of Money’. En: ‘Achter elk belangrijk historisch fenomeen ligt een financieel geheim’. Het is dus uitkijken hoe Facebook met zijn munt en betaalplatform de loop van de geschiedenis beïnvloedt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie