nieuwsanalyse

De kaping van het Belgische luchtruim

De schade die de luchtverkeersleiders van Skeyes veroorzaken, is disproportioneel met de baten die ze kunnen binnenhalen. ©Tim Dirven

In het niemandsland tussen overheid en de concurrerende vrije markt kunnen de luchtverkeersleiders van Skeyes het Belgische luchtruim vrij gemakkelijk kapen voor eigen gewin.

Als ik God was. ‘Als ik God was, dan plukte mijn hand die zilveren vogel uit de lucht en bracht jou weer bij mij terug’, zong de Nederlandse rocker Peter Koelewijn in de song ‘KL204’ over het moeilijke afscheid van een geliefde die met het vliegtuig vertrekt.

Maar je hoeft God niet zijn. Ook sommige stervelingen kunnen dat, verhinderen dat een vliegtuig opstijgt. Luchtverkeersleiders bijvoorbeeld. Hoog in hun controletoren voelen ze zich een beetje God.

De luchtverkeersleiders van Skeyes die in het Belgische luchtruim het verkeer regelen, hebben de voorbije maanden met hun stakingen of ik-meld-me-ziekacties heel wat vluchten aan de grond gehouden. Maar of ze daar veel mensen blij mee hebben gemaakt?

Dwangsommen

Het regent klachten tegen Skeyes. Rechtszaken ook. Brussels Airport en de luchtvaartmaatschappijen Brussels Airlines en TUI fly spanden deze week een kort geding in tegen Skeyes en eisen dwangsommen als de begeleiding van het luchtverkeer onderbroken wordt.

De luchthavens van Luik en Charleroi overwegen een eenzijdig verzoekschrift in te dienen bij de rechtbank, dat levert sneller een beslissing op. Ryanair, een belangrijke maatschappij op de luchthavens van Brussel en Charleroi, overweegt hetzelfde.

De gevraagde dwangsommen dienen om de schade te vergoeden die de luchthavens en de luchtvaartmaatschappijen lijden als de luchtverkeersleiders het Belgische luchtruim weer eens sluiten. Brussels Airport eist 50.000 euro voor elke vlucht van of naar de luchthaven die vertraging heeft, moet uitwijken of geannuleerd moet worden. Dat kan dus aardig aantikken.

Laat de luchtverkeersleiders via een vennootschap werken en klaag hen dan aan voor misbruik van economische machtspositie.

De dwangsommen moeten echter vooral een ontradend effect hebben. Of dat werkt, is twijfelachtig. Met de rechtszaken wordt het autonome federaal overheidsbedrijf Skeyes geviseerd, dat desgevallend de dwangsommen moet betalen. Maar de directie van Skeyes heeft geen vat op de balorige luchtverkeersleiders.

De enige manier om aan de dwangsommen te ontsnappen is toegeven aan hun eisen om nog minder te werken én nog meer te verdienen. Dat is de snelste weg naar nog meer eisen en nog meer stakingsacties, en dus het pad dat absoluut niet bewandeld moet worden.

Het probleem is de krappe personeelsbezetting bij Skeyes. Dat kan niet in een-twee-drie worden opgelost. En de luchtverkeersleiders buiten dat uit om almaar meer te vragen.

De federale regering liet vorige week weten te zullen onderzoeken of individuele luchtverkeersleiders met dwangsommen aangemaand kunnen worden hun job te doen. Juridisch is dat niet evident. Als werknemers van een bedrijf kunnen de luchtverkeersleiders zich beroepen op het stakingsrecht.

Een oplossing is van de luchtverkeersleiders zelfstandige contractanten te maken. In dat geval kunnen ze bij werkweigering financieel bestraft worden voor het niet-nakomen van hun contractuele verplichtingen. Als ze bovendien verplicht zouden worden hun activiteiten via een vennootschap uit te oefenen, kunnen ze misschien zelfs bestraft worden wegens misbruik van economische machtspositie.

Kafkaiaans

Er wordt geklaagd dat er te veel geprocedeerd wordt in ons land, de rechtbanken daardoor overbevraagd zijn en het erg lang kan duren voor een zaak behandeld wordt en een uitspraak volgt. De overheid heeft daar dus deels zelf schuld aan

Het malfunctioneren van het overheidsbedrijf Skeyes is grond voor tal van gerechtelijke procedures die vermeden hadden kunnen worden als de overheid de taken die ze op zich neemt ook op een efficiënte manier uitvoert.

Het ene overheidsbedrijf claimt een schadevergoeding van het andere.

Kafkaiaans is ook dat in sommige van die zaken twee overheidsbedrijven tegenover elkaar staan: de klagende partij Brussels Airport is voor een kwart in handen van de federale overheid. Beide ondernemingen komen bovendien voort uit dezelfde overheidsinstantie, de Regie der Luchtwegen (RLW).

De overheid, aandeelhouder in zowel Skeyes als Brussels Airport, slaagt er echter niet in de basis van het conflict tussen de twee partijen weg te nemen. Het ene overheidsbedrijf claimt dus een schadevergoeding van het andere.

Als die door de rechter wordt toegekend, draait uiteindelijk de belastingbetaler ervoor op. Niet alleen de luchthavenuitbaters, de luchtvaartmaatschappijen en hun passagiers worden door de actievoerende luchtverkeersleiders genaaid, ook de belastingbetalers.

Uitgeputte overheid

De schade die de luchtverkeersleiders veroorzaken, is disproportioneel met de baten die zij voor zichzelf kunnen binnenhalen. De politieke overheid staat erbij en kijkt ernaar. Machteloos.

Het is een perfecte illustratie van wat de Leuvense professor Herman Daems beschreef in zijn in 2017 gepubliceerde boek ‘De uitgeputte overheid’. Die overheid heeft compleet geen greep meer op Skeyes. En tegelijk is het luchtverkeersleidersbedrijf op geen enkele manier onderworpen aan de discipline van de markt. In dat niemandsland kunnen de luchtverkeersleiders het Belgische luchtruim makkelijk kapen voor eigen gewin.

Lees verder

Advertentie
Advertentie