weekboek

De luchtbruggen van cash

De coronacrisis raakt de bedrijfswereld midscheeps. Veel landen hebben dan ook een fonds opgezet om steun te verlenen aan getroffen bedrijven. Die staatssteun kan een cruciale rol spelen in de post-coronawereld. Ook hier geldt dat sterke staten sterke bedrijven maken.

Donderdagavond bereikte de eurogroep een akkoord om via de Europese Investeringsbank (EIB) een kredietlijn van 200 miljard euro te openen voor de getroffen bedrijfswereld. De lockdownmaatregelen hebben er immers toe geleid dat in veel sectoren de activiteit haast volledig stilviel.

Veel landen hebben niet op die Europese maatregel gewacht om hun ondernemingen ter hulp te schieten. Landen als Frankrijk en Duitsland hebben al stevige ondersteunende programma's uitgerold. 

'We leggen een luchtbrug van cash in', stelde Nicolas Duforq, de topman van de Banque Publique d'Investissement (BpiFrance). Die overheidsinstelling garandeert kredieten voor kleine en middelgrote bedrijven tot 90 procent. Het gaat in eerste instantie om bedrijven die hard geraakt worden door de coronacrisis zoals de horeca. Maar ook andere bedrijven mogen beroep doen op de kredietgaranties van BpiFrance.

Groeikrimp

Aanvankelijk trok de Franse overheid 45 miljard euro uit om het bedrijfsleven bij te staan. Dat bedrag is inmiddels verhoogd tot 100 miljard euro, kondigden minister van Economie Bruno Le Maire en minister van Begroting Gerald Dermamain aan. Het plafond is drastisch opgetrokken omdat de impact van de coronacrisis op de economie steeds groter wordt. Frankrijk gaat nu uit van een groeikrimp van 6 procent voor 2020, wat ongezien is sinds 1945.

De traditionele Duitse zuinigheid heeft plaatsgemaakt voor stevige staatsinterventies.

BpiFrance is de centrale hefboom van de Franse overheid in het bedrijfsleven. Los van de coronacrisis had BpiFrance eind januari al een groot fonds voor beursgenoteerde bedrijven opgezet om hen te beschermen tegen activistische aanvallen. Onder de poëtische naam Lac d'argent, een 'meer van geld'.

De Franse overheid reserveert ook nog eens 20 miljard euro voor bedrijven waar het aandeelhouder van is. Dat geldt bijvoorbeeld voor de luchtvaartmaatschappij Air France-KLM maar ook voor de autobouwer Renault.

Duitsland

Frankrijk is nooit niet vies van overheidsinterventie in het bedrijfsleven, maar in deze crisistijden trekt ook een land als Duitsland alle registers open. Daar staat de Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW) in de vuurlinie.

Aanvankelijk mikte de Duitse overheid enkel op de gegarandeerde kredieten aan kleine bedrijven, maar al snel ging de kraan helemaal open. De Duitse minister van FinanciënOlaf Scholz maakte begin deze week bekend dat de kredietverstrekking voor noodlijdende bedrijven voor 100 procent gegarandeerd wordt.

De kredietverstrekking aan de middelgrote bedrijven verliep aanvankelijk moeilijk.  Maar daarin kwam verandering. Als bedrijven kunnen bewijzen dat ze de voorbije drie jaar winstgevend waren, krijgen ze haast automatisch krediet. Het criterium van winstgevendheid is bedoeld om enkel gezonde bedrijven te redden.

Zuinig land

Traditioneel is Duitsland een zuinig land. Door de fameuze Schuldenbremse mag de overheid geen bijkomende schulden maken. Maar dat grondwettelijk vastgelegde heilige huisje sneuvelde in recordtempo. In totaal heeft Duitsland door een hele reeks maatregelen - gaande van liquiditeitssteun en gegarandeerde kredieten over deeltijdse arbeid tot participaties in bedrijven - al zowat 1.100 miljard euro in de economie gepompt.

100 miljard euro
Franse overheidssteun
Aanvankelijk trok de Franse overheid 45 miljard euro uit om het bedrijfsleven bij te staan. Dat bedrag is inmiddels verhoogd tot 100 miljard euro.

De traditionele zuinigheid heeft plaatsgemaakt voor stevige staatsinterventies. Dat blijkt ook uit de discussie over het nemen van een belang in Lufthansa. De luchtvaartmaatschappij, die ook Brussels Airlines controleert, zit in zwaar weer.

Een participatie van de staat is wel heel delicaat. Lufthansa heeft in het verleden herhaaldelijk kritiek geleverd op concurrenten die beroep deden op de staat als aandeelhouder. Maar het staat buiten kijf dat de groep veel geld nodig heeft om te overleven.

België

In België wordt nog steeds gewerkt aan een fonds dat d bedrijven moet ondersteunen. De discussies over de modaliteiten om kredieten te verstrekken verlopen moeilijk. Maar de duur en de diepte van de crisis vergen onvermijdelijk een financiële inspanning van de overheid.

België nam al een reeks maatregelen, zoals tijdelijke werkloosheid, om de lasten van het bedrijfsleven te verminderen. Vlaanderen verhoogde de garanties aan het bedrijfsleven tot 3 miljard euro en de Participatiemaatschappij Vlaanderen heeft een fonds van 250 miljoen euro kaar.

De grote 'bazooka' is evenwel nog niet geladen in ons land. Volgens de laatste berichten zou de 'superkern' van zaterdag de knopen definitief doorhakken. Dat is niks te vroeg.

Concurrentie

De steun van de overheden is niet alleen belangrijk om de crisis te overleven, maar is eveneens bepalend voor het post-coronatijdperk. Hoe een bedrijf financieel overleeft in deze crisis bepaalt de concurrentiepositie in de toekomst. Bedrijven die nu beter ondersteund worden, hebben nadien een sterkere uitgangspositie dan de rivalen die niet op dezelfde steun kunnen rekenen. 

De Europese maatregelen die donderdagnacht zijn goedgekeurd bieden dan wel een bredere ondersteuning aan, maar ze zullen nooit de maatregelen vervangen die de individuele staten nemen. Dat betekent dat sterke staten uiteindelijk ook sterke bedrijven overhouden na deze crisis. 

De door de crisis verzwakte bedrijven vormen een gemakkelijke overnameprooi.

Niet alleen zal de concurrentie tussen de bedrijven verstoord zijn, de financieel sterkere bedrijven hebben ook meer armslag om op overnamepad te gaan. De verzwakte bedrijven vormen dan een gemakkelijke overnameprooi.

Het is dan ook niet toevallig dat Duitsland deze week nog een wet heeft goedgekeurd waardoor de overheid niet-Europese overnamebiedingen kan verbieden. Het politieke spel rond de Duitse vaccinfabrikant CureVac is daarin een les.

De Amerikaanse president Donald Trump zou een bieding overwogen hebben op CureVac om een vaccin exclusief voor de Amerikaanse markt te ontwikkelen. De bieding is er nooit gekomen, maar de zenuwen stonden wel strak gespannen in Duitsland. Met de nieuwe wet is de weg helemaal afgesloten.

Depressie

De vraag blijft natuurlijk hoelang de crisis blijft woeden. Kristalina Georgieva, de topvrouw van het IMF, waarschuwde donderdag nog dat corona 'de ergste recessie sinds de Grote Depressie van 1929 veroorzaakt'. Als de pandemie in de tweede helft van dit jaar niet gaat liggen, wordt 2021 een nog groter rampjaar en dreigt een echte depressie.

De discussie over de opgestapelde schulden volgt onvermijdelijk. Maar voorlopig is het belangrijkste doel de economische motor weer op gang te krijgen.

De steunmaatregelen garanderen alvast een tijdelijke opvang van de schok, maar ooit moet het economische weefsel hersteld worden. Anders blijft de schade toenemen. 

Crisissen creëren altijd enorme schuldenbergen, leert het verleden. Dat is bij deze crisis niet anders. Dat geldt voor de overheden, maar ook voor het bedrijfsleven. Waar gegarandeerde kredieten onmiddellijk soelaas brengen voor bedrijven, zijn ze toch een last voor de toekomst. 

De financiële crisis en de eurocrisis veroorzaakten al een gigantische schuldenberg, de coronapandemie doet daar een een flinke schep bovenop. De discussie over die schulden volgt onvermijdelijk. Maar voorlopig is het belangrijkste doel de economische motor weer op gang te krijgen. 

Lees verder