analyse

Drenkelingen klampen zich vast aan elkaar

©EPA

Twee drenkelingen die zich aan elkaar vastklampen om niet kopje onder te gaan. Zo kunnen de fusiegesprekken worden gezien die Deutsche bank en Commerzbank voeren onder de auspiciën van de regering in Berlijn.

Nu al het puin van de bankencrisis van 2008 stilaan is geruimd, wordt opnieuw voorzichtig gepraat over het bundelen van banken in grotere instituties. Banco BPM (Banca Popolare di Milano), de derde grootste bank van Italië, ontdeed zich deze week van een pak slechte kredieten, wat de weg vrijmaakt voor een fusie met het nummer vier, UBI Banca (met onder meer de Banca Popolare di Bergamo). Er is sprake van om ook de Banco Monte dei Paschi di Siena, die vorig jaar door de Italiaanse overheid gered moest worden, daar bij te doen aansluiten. Een driepikkel is in elk geval stabieler dan een stoeltje dat maar een of twee poten heeft, lijkt de redenering.

Troef

En hoe groter de bank, hoe moeilijker ze kan omvallen. Too big to fail wordt niet gezien als een risico, maar als een troef. De kreet dat de belastingbetalers niet moeten opdraaien voor de fouten van de bankiers, die luid klonk vlak na de crisis van 2008, is nog slechts een verre echo. De Italiaanse overheid heeft de banken hard nodig. Want daar kan ze de schuldbewijzen kwijt die ze gretig uitgeeft.

Minder instellingen, zelfs al zijn ze groter, maken het werk voor de toezichthouder gemakkelijker.

De Europese bankentoezichthouder, opgericht in de schoot van de Europese Centrale Bank, staat niet afkerig tegenover bankenfusies. Minder instellingen, zelfs al zijn ze groter, maken het werk voor de toezichthouder gemakkelijker. En hij voelt zich comfortabeler als de concurrentie tussen de banken niet al te stevig is. De Europese toezichthouder supportert ook voor grensoverschrijdende fusies. Maar in de meeste landen is daar weinig animo voor. Nationale beleidsmakers houden graag op een of andere manier een greep op hun banken. De Europese bankenunie bestaat alleen op papier.

De Italiaanse bank UniCredit dong eerder dit jaar naar de hand van de Duitse Commerzbank, waarvan Berlijn met 15 procent de grootste aandeelhouder is. Ook het Franse BNP Paribas toonde interesse. Maar volgens hardnekkige geruchten bewandelt de Duitse regering nu de piste van een fusie van Commerzbank met Deutsche Bank.

Zorgenkind

Deutsche Bank is het grootste zorgenkind van de internationale financiële sector, schreef het weekblad The Economist eerder dit jaar. En twee jaar geleden stelde het IMF in een rapport dat de bank de grootste bedreiging vormde voor het mondiale financiële systeem. Dat heeft alles te maken met de wankele internationale zakenbankactiviteiten die Deutsche Bank sinds 1998 tegen een waanzinnig tempo heeft uitgebouwd, vanuit de ambitie om haar voet te kunnen zetten naast die van de grote Amerikaanse zakenbanken. De rechtstreeks aanleiding daarvoor was dat de Duitse regering in 1996 voor de beursgang van Deutsche Telekom scheep ging met de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs. De toplui van Deutsche Bank waren daardoor zwaar in hun beroepseer gekrenkt.

Er was de voorbije jaren geen bankenschandaal, denk aan dat met de Libor-rente, of Deutsche Bank was erbij betrokken.

Deutsche Bank kwam vrij ongeschonden uit de bankencrisis van 2008, omdat het in de subprime-gokken aan de goede kant stond. Maar in de jaren nadien vielen voortdurend lijken uit de kast. Er was geen internationaal bankschandaal - bijvoorbeeld het manipuleren van de Libor-interbankenrente - of Deutsche Bank bleek erbij betrokken. De bank kreeg voor ruim 10 miljard euro boetes. In een omgeving met een extreem lage rente kelderden de winstgevendheid én de beurskoers van de Duitse grootbank. Het aandeel speelde de voorbije acht jaar 80 procent van zijn waarde kwijt. De beleggers achten Deutsche Bank vandaag nog 15,8 miljard euro waard. Ter vergelijking: KBC heeft een beurswaardering van 25 miljard euro.

Overnameprooi

De lage beurswaardering maakt van Deutsche Bank een makkelijke overnameprooi. Maar niemand durft dat aan, uit vrees de vingers eraan te verbranden. Hoeveel stinkende potjes staan daar misschien nog in de rekken? In hoeverre is Deutsche Bank betrokken bij het megawitwasschandaal van het Estse filiaal van Danske Bank? Welk bezwarend materiaal over hulp aan klanten om belastingen te ontwijken heeft het Duitse gerecht gevonden bij een tweedaagse huiszoeking in het hoofdkwartier van Deutsche Bank in Frankfurt vorige maand? De Panama Papers, een journalistiek project , lagen aan de basis van die huiszoeking.

Zombiebank

Deutsche Bank is een zombiebank. Het is de vraag of die nog tot leven gewekt kan worden. De beste oplossing is wellicht dat Deutsche Bank wordt ontmanteld. Maar dat is een operatie die de bankentoezichthouders niet aandurven. Ze hebben geen idee wat de domino-effecten kunnen zijn die dat in de financiële sector op gang zou kunnen brengen.e

Daarom is het bundelen van Deutsche Bank met de eveneens weinig rendabele Commerzbank een mogelijke alternatieve piste. Dat biedt geen snelle oplossing voor de fundamentele problemen van Deutsche Bank. Maar op die manier kan flink wat tijd worden gekocht om orde op zaken te kunnen stellen. Het enige, maar wel belangrijke, voordeel van een fusie van de twee banken is dat op die manier grote kostenbesparingen kunnen worden gerealiseerd - Deutsche heeft een onwaarschijnlijk hoge verhouding van de kosten tegenover de inkomsten van 90 procent.

Het enige, maar wel belangrijke, voordeel van een fusie is dat grote kostenbesparingen mogelijk zijn.

Snoeien kan in het personeelsbestand, in overlappende activiteiten en, vooral, in het kantorennet. Deutsche Bank heeft 600 kantoren, het filiaal Postbank 1.000 en ook Commerzbank heeft er 1.000. Dat kan, schatten analisten, de twee banken een besparing opleveren van 2 miljard euro per jaar, of 13 miljard over een langere periode. In verhouding tot de huidige beurswaardering - 15,8 miljard euro voor Deutsche Bank, 8,1 miljard euro voor Commerzbank - is dat een ferm bedrag.

Exportmachine

Berlijn is over het algemeen wat terughoudender dan Parijs om zich rechtstreeks te mengen in bedrijfszaken. En Deutsche Bank en Commerzbank hebben slechts een klein aandeel op de bankenmarkt voor particulieren in Duitsland, een markt die beheerst wordt door Landesbanken en Sparkassen. Toch speelt de Duitse minister van Financiën Olaf Scholz van de sociaaldemocratische partij SPD naar het verluidt een actieve rol in de toenaderingsgesprekken tussen Deutsche Bank en Commerzbank en zou hij zelfs bereid zijn om de (fiscale) wetgeving aan te passen om de fusie te vergemakkelijken.

Deutsche Bank is immers een belangrijke financier van de grote Duitse ondernemingen, Commerzbank is de favoriete bankier van de kleine en middelgrote bedrijven. Beide banken zijn dus belangrijk voor de Duitse exportmachine. Deutsche Bank dat zou omvallen, of Commerzbank dat in buitenlandse - Franse ! Italiaanse! - handen komt, het is iets dat Duitse beleidsmakers liever niet zien gebeuren. De lamme en de blinde die hun krachten bundelen,is dan misschien de beste manier om toch een Duits team in de competitie te kunnen houden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie