weekboek

Elektriciteitsreus zit vast in nucleaire ketenen

Senior writer

De Franse elektriciteitsreus EDF heeft grote ambities inzake hernieuwbare energie, maar wordt daarin gefnuikt door zijn uitgebreide nucleaire activiteiten. Parijs zoekt een manier om EDF van die ketenen te verlossen.

Het is bizar. Om de omslag naar groene stroom te kunnen maken, moeten CO₂-uitstotende gascentrales subsidies krijgen. Federaal minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) onderhandelt met Europees commissaris Margrethe Vestager om het fiat van Europa te krijgen voor het steunmechanisme. De vrijmaking van de Europese energiemarkt verloopt met veel horten en stoten.

Vestager heeft nog een moeilijker energiedossier op haar bord liggen: de plannen van Parijs voor een remake van Électricité de France (EDF). Ondanks de volledige vrijmaking van de Europese energiemarkt in 2007 is EDF in Frankrijk nog de absolute heerser: het is er veruit de belangrijkste producent, levert elektriciteit aan driekwart van de gezinnen en bedrijven en heeft het hoogspanningsnet en de distributienetten in handen. De groep telt 165.000 medewerkers, van wie 132.000 in Frankrijk. Het is daar dus een belangrijke jobmachine. EDF is sinds 2005 beursgenoteerd, maar het bedrijf is nog voor bijna 84 procent in handen van de Franse staat.

EDF heeft altijd zwaar gewed op kernenergie. Van de elektriciteit die het produceert, wordt 76 procent opgewekt in kerncentrales. Zowat 10 procent komt uit waterkrachtcentrales, iets minder dan 10 procent uit gascentrales. Hernieuwbare energie is maar goed voor zowat 3,5 procent.

De top van EDF beseft dat zwaar ingezet moet worden op hernieuwbare energie om een topspeler in Europa te kunnen blijven. Maar de slagkracht van de groep daarvoor is beperkt. EDF investeerde het afgelopen jaar 1 miljard euro in hernieuwbare energie, een peulschil in vergelijking met de inspanningen die het Italiaanse ENEL en het Spaanse Iberdrola leveren.

Torenhoge schulden

De ambities van EDF in hernieuwbare energie botsen op een onverbiddelijke realiteit. Het heeft er geen geld voor. Het onderhoud van de kerncentrales slorpt het gros van de investeringen op. De groep torst een schuldenlast van 43 miljard euro. Die is deels veroorzaakt door de uit de hand gelopen kosten voor de bouw van een nieuwe kerncentrale in het Normandische Flamanville, ‘le projet maudit’. Tien jaar na de voorziene datum is die nog niet in gebruik genomen. De kostprijs van het project, oorspronkelijk geraamd op 3,5 miljard euro, is aangezwollen tot 19 miljard euro.

Een ander obstakel voor EDF is dat het, op voorschrift van de Europese Commissie, maximaal 42 euro per megawattuur mag aanrekenen voor stroom die het verkoopt aan andere elektriciteitsleveranciers. Een prijs die de kosten niet dekt, jammert het bedrijf.

EDF is de geketende van zijn nucleaire activiteiten. De Franse regering probeert nu EDF van de ketenen te verlossen. Op tafel ligt een plan om EDF helemaal te nationaliseren door de minderheidsaandeelhouders uit te kopen en de waterkrachtactiviteiten onder te brengen in een apart filiaal. Hetzelfde zou gebeuren met de divisie hernieuwbare energie die vervolgens voor een stuk naar de beurs wordt gebracht en waarvan het kapitaal fors wordt verhoogd om die een ruime financiële slagkracht te geven. De kostprijs van die hertekening voor de Franse belastingbetaler: zowat 10 miljard euro.

Nationalisering en gewaarborgde prijzen, dat is het resultaat van de vrijgemaakte elektriciteitsmarkt in Frankrijk.

Tegelijk zou de maximumprijs waartegen EDF zijn nucleaire stroom mag verkopen worden opgetrokken van 42 tot 49 euro per megawattuur. Welke prijs EDF effectief kan vragen, hangt af van de marktprijs, die behoorlijk kan schommelen. De nieuwe regeling houdt in dat als EDF zijn stroom duurder kan verkopen, het deel boven 49 euro op een rekening gezet wordt bij de Franse schatkist. Is de prijs lager dan 49 euro, dan krijgt EDF het bedrag bijgepast vanop dezelfde rekening. Nationalisering en gewaarborgde prijzen, dat is het resultaat van de vrijmaking van de Europese elektriciteitsmarkt in Frankrijk.

Om dat plan uit te voeren, moeten twee hordes worden genomen. De eerste is de goedkeuring van de Europese Commissie, van Vestager in het bijzonder. De onderhandelingen daarover lopen al maanden, deze week kwam het bericht dat schot in de zaak zit. De Franse regering lobbyt tegelijk bij Europa opdat het kernenergie zou beschouwen als ‘groene’ energie die de klimaatzaak vooruithelpt. EDF zou daarbij gebaat zijn.

De tweede horde is het akkoord van de vakbonden. Die hebben hun hakken al in het zand gezet. Ze verzetten zich tegen wat ze de ‘ontmanteling’ van EDF noemen. Het wordt een hele klus de vakbonden te overtuigen in het verhaal mee te stappen.

De toekomst van EDF waarborgen, in welke vorm ook, is een belangrijke uitdaging voor de Franse regering, het cruciale belang van het bedrijf voor de Franse economie indachtig. Maar het ligt allemaal erg gevoelig in het land. President Emmanuel Macron wil de zaak geregeld hebben voor de presidentsverkiezingen in april 2022. Hij wil vermijden dat het een thema wordt in de verkiezingscampagne, en munitie biedt aan zijn tegenkandidaat Marine Le Pen van het extreemrechtse Rassemblement National. Maar daarvoor zal hij bij Vestager en de Franse vakbonden nog heel wat masseerwerk moeten verrichten.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud