weekboek

Tussen de koningskinderen is het water nog te diep

Senior writer

Er valt wat te zeggen voor het samenvoegen van de verzekeraar Ethias met de bank Belfius. Een privatisering is dat niet. Maar er zijn andere politieke obstakels.

Het ballonnetje was pas in de lucht of het werd al afgeknald. Njet, zegt de PS tegen het idee om het belang (32 procent) van de federale overheid in de verzekeringsgroep Ethias te verkopen. ‘Als socialisten verzetten we ons tegen de privatisering van gezonde en efficiënte bank- en verzekeringsmaatschappijen’, zei Pierre-Yves Dermagne, PS-vicepremier in de regering-De Croo.

De Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij (FPIM), het vehikel waarin de bedrijfsparticipaties van de federale overheid zijn ondergebracht, heeft verkend of er interesse is voor Ethias, met een marktaandeel van 9 procent de vierde verzekeraar van het land na de afgetekende marktleider AG Insurance, AXA en KBC. De FPIM had zich de moeite, en de kosten van een zakenbankier, kunnen besparen.

De toplui van Belfius hebben er nooit een geheim van gemaakt dat ze Ethias graag zouden binnenhalen.

Het is bekend dat de socialisten en groenen, die de meerderheid hebben in de regering-De Croo, tegen privatiseringen zijn. Ethias, met hoofdzetel in Luik, is bovendien van oudsher een socialistisch bolwerk. En nu door de coronacrisis alle remmen op de overheidsschuld losgelaten zijn, is er geen budgettaire noodzaak om overheidsjuwelen te gelde te maken. De enige reden om het Ethias-belang te verkopen zou kunnen zijn dat de maatschappij financieel in slechte papieren zit en steun kan gebruiken van een sterke industriële partner. Maar dat lijkt momenteel niet nodig.

Voor de politieke wereld kan Ethias een instrument zijn om het relancebeleid mee vorm te geven. De verzekeringsmaatschappijen zitten op een berg geld, gevormd door de premies die de verzekerden betalen. Die reserves dienen om hun verplichtingen te waarborgen - uitkeringen bij schadegevallen, van pensioenverzekeringen... - maar intussen kunnen ze dat geld beleggen of investeren. De financiële toezichthouder waakt erover dat de reserves veilig worden belegd, maar de verzekeraars hebben enige speelruimte.

Goede huisvader

Deed de FPIM haar demarche alleen om een juiste waarde te kunnen plakken op het Ethias-belang in haar boeken? Of had ze een andere beweegreden?

In 2016 lag de verkoop van Ethias, dat het toen financieel moeilijk had, al een keer op tafel. De federale overheid, de Vlaamse regering en het Waals Gewest, de drie grote aandeelhouders sinds de redding van de verzekeraar in de financiële crisis van 2008, zochten een oplossing, de privatisering werd overwogen. Uiteindelijk werd in 2017 beslist daar voorlopig van af te zien, tot na de verkiezingen van 2019. Die periode van standstill is nu verstreken.

Het federale regeerakkoord kent de FPIM een sterkere rol toe in het beheer van de overheidsparticipaties. Ze handelt als een goede huisvader als ze het Ethias-belang niet gewoon wegbergt op een van haar schappen, maar onderzoekt wat ze ermee kan doen.

En er is iets mogelijk, zonder dat dat leidt tot een privatisering. Ethias kan worden samengevoegd met de bank Belfius, sinds 2011 in overheidshanden, tot een stevig in België verankerde financiëledienstengroep. Dat idee lag in 2016 even op de politieke tekentafel, als een mogelijke uitweg uit het Arco-dossier. Met de opbrengst van de verkoop van Ethias aan Belfius zou de federale regering geld in handen krijgen om de Arco-coöperanten te vergoeden. Het was een manier om het verzet daartegen van Europa en de financiële toezichthouders te omzeilen. Maar niet alle coalitiepartners in de regering-Michel waren enthousiast.

Er is nu echter een andere regering. En de toplui van Belfius hebben er nooit een geheim van gemaakt dat ze Ethias graag in hun groep zouden verwelkomen. Belfius heeft een verzekeringsdivisie, maar die kan een schaalvergroting gebruiken.

Bijzondere band

Belfius en Ethias hebben een bijzondere band. Die gaat terug tot de jaren 90, toen Belfius het Gemeentekrediet van België heette en Ethias de Onderlinge Maatschappij der Openbare Besturen (OMOB). De bank en de verzekeringsmaatschappij hadden gemeen dat ze de lokale besturen als aandeelhouder hadden. Het was deels logisch dat ze toenadering tot elkaar zochten toen het bank-verzekeringsmodel in de financiële wereld opgang maakte. Het Gemeentekrediet en OMOB vonden dat ze de trein niet mochten missen. Dat leidde tot de oprichting van enkele joint ventures die het Gemeentekrediet in staat stelden via zijn loketten verzekeringsproducten te verkopen.

Maar het smeden van meer structurele banden liep spaak wegens de verschillende visies over hoe die samenwerking er zou uitzien en wie de leiding zou nemen en de complexe aandeelhoudersstructuur van OMOB. Het Gemeentekrediet koos een andere weg en ging een alliantie aan met Crédit Local de France in Dexia, en haalde via de overname van de BACOB-groep de verzekeraar DVV in huis.

In 2008 kwam de financiële crisis. Die haalde Ethias en Dexia onderuit. Beide werden met overheidsgeld gered. Ethias eindigde met de federale, Vlaamse en Waalse overheid als aandeelhouders, Dexia Bank België werd Belfius en kwam volledig in handen van de federale overheid. De rol van de lokale besturen was uitgespeeld. Het bank-verzekeraarmodel raakte uit de mode omdat het de verwachtingen niet had ingelost.

Digitalisering

Maar de tijden veranderen. De snelle evolutie naar online financiële diensten maakt het makkelijker om via hetzelfde digitale kanaal bank- en verzekeringsproducten aan te bieden. De kosten van de informatisering kunnen zo over een bredere basis worden gespreid. En Belfius en Ethias hebben opnieuw iets gemeen: ze hebben de overheid als aandeelhouder. Een privatisering van Belfius en/of Ethias past niet (meer) in de politieke plannen, maar geldt hetzelfde voor het samenbrengen van de twee?

Die operatie kan zin hebben, al is de vraag of Ethias er warm voor loopt. Uiteindelijk beslist de politiek. Maar er zijn belangrijke obstakels. Het aandeelhouderschap van Belfius en Ethias loopt niet gelijk. Ethias laten opgaan in Belfius onder de koepel van de federale overheid veronderstelt dat Vlaanderen en Wallonië bereid zijn hun belang in de verzekeraar te verkopen. Zeker voor Wallonië is dat niet evident.

Het kan ook via een aandelenruil. Maar dan krijgt de federale overheid bij Belfius Vlaanderen en Wallonië als medeaandeelhouders. Communautaire spanningen, die er nu al enigszins zijn in het aandeelhouderschap van Ethias, dreigen in de bankgroep geïmporteerd te worden.

En zijn de (Franstalige) socialisten bereid hun greep op Ethias te lossen als dat in het hogere belang is? Voor politici kan het handiger zijn om over twee instrumenten te beschikken in plaats van een, om als hefbomen te gebruiken voor het economisch beleid. En het maakt het makkelijker om de invloedssferen te verdelen.

Belfius en Ethias zijn als twee koningskinderen. Ze hebben elkaar lief, maar ze zullen niet meteen bij elkaar kunnen komen. Het water is nog veel te diep.

Lees verder