nieuwsanalyse

Zaventemse stakingsellende

De luchthaven van Zaventem staat in voor 1,5 procent van het Vlaamse bruto binnenlands product. ©Tim Dirven

Zijn het niet de bagageafhandelaars, dan zijn het wel de luchtverkeersleiders. Of de douaniers. Of het veiligheidspersoneel. Op de luchthaven van Zaventem worden regelmatig theaterstukken van sociale conflicten opgevoerd. En altijd worden de reizigers daarbij getrakteerd op een portie ellende.

Zaventem moet zowat de plek zijn in ons land met het hoogste aantal dagen van staking of andere sociale acties. In en om de luchthaven is altijd wel iets loos. Vorig jaar waren daar twaalf stakingsacties, onder meer van bagageafhandelaars, de douaniers, het cabinepersoneel van Brussels Airlines en de piloten van Ryanair. In 2019 wordt die lijn doorgetrokken, met stakingen van de luchtverkeersleiders - overeenkomstig de status van hun beroep staken die niet, ze ‘melden zich ziek’. Een actie van het veiligheidspersoneel tijdens de drukke paasvakantie is op het nippertje afgewend. Maar uitstel is geen afstel.

Op de luchthaven van Zaventem wordt gretig naar het stakingswapen gegrepen. Omdat het erg doeltreffend is. Het veroorzaakt ongemak en ergernis voor de passagiers, het leidt tot een pak financiële schade voor de luchtvaartmaatschappijen en het levert gegarandeerd aardig wat media-aandacht op.

Zaventem is de tweede grootste motor van de Vlaamse economie, na de haven van Antwerpen.

De luchthaven is een cruciaal stuk infrastructuur, als een belangrijke poort naar het buitenland. Vorig jaar passeerden 25,7 miljoen reizigers in Zaventem. Door de poort te blokkeren kunnen actievoerders met een beperkte inspanning veel druk uitoefenen. De luchthaven heeft ook een aanzienlijk economisch gewicht. Ze levert rechtstreeks en onrechtstreeks jaarlijks een toegevoegde waarde op van 3,5 miljard euro en staat in voor 1,5 procent van het Vlaamse bruto binnenlands product. De luchthaven en aanverwante activiteiten zijn goed voor meer dan 35.000 jobs, blijkt uit een studie van de Nationale Bank. Zaventem is de tweede grootste motor van de Vlaamse economie, na de haven van Antwerpen.

Dat plaatst de mensen die daar werken in een machtspositie. Want als zij de armen gekruist houden, stokt de hele machine. En dat doet pijn. Als er gestaakt wordt bij de NMBS hebben de meeste reizigers een eenvoudig alternatief voorhanden: de auto. Als het vliegtuig niet opstijgt, zijn er veel minder uitwijkmogelijkheden. Want het gaat om verplaatsingen over een grotere afstand waarvoor de reiziger een duur ticket heeft betaald, en waar vaak ook een dure vakantie aan vasthangt.

Vervangstuk

De actievoerders riskeren weinig door te staken, alvast niet op korte en middellange termijn. Ze zijn een onmisbare schakel in de luchthavenmachinerie waarvoor niet meteen een vervangstuk beschikbaar is. Ze staan niet of amper onder concurrentiedruk. Die is er wel in beperkte mate voor de luchthavenuitbater Brussels Airport. Maar reizigers zullen niet zo gauw Zaventem als opstapplek inruilen voor Schiphol, Düsseldorf, Parijs of Londen - zeker niet voor korteafstandsvluchten.

De voortdurende stakingen op de luchthaven schaden het imago van ons land. Het lijkt de overheid worst te wezen.

De resultaten van de luchthavenexploitant zijn weinig gevoelig voor de stakingen. De grootste dupe zijn de luchtvaartmaatschappijen, die hun vliegschema verstoord zien en moeten proberen de reizigers die bij hen geboekt hebben toch nog op hun bestemming te krijgen. Volgens Christina Foerster, de CEO van Brussels Airlines, hebben de acties van de luchtverkeersleiders de voorbije weken het bedrijf al 4 miljoen euro gekost. Voor de luchtvaartmaatschappij met thuisbasis Zaventem die amper winst maakt, is dat niet niks.

Het voortdurende staken op Zaventem schaadt het imago van ons land, maar dat lijkt de overheid worst te wezen. De regering draalde lang om bemiddelaars aan te duiden om het sociaal conflict tussen de luchtverkeersleiders en de directie bij Skeyes - de bewaker van het luchtverkeer in ons land liet zijn besmeurde naam Belgocontrol vorig jaar vallen - te helpen ontmijnen. De luchtverkeersbegeleiding is nochtans een publieke opdracht, Skeyes is een overheidsbedrijf. Het is de verdomde plicht van de overheid die dienstverlening te garanderen.

Fraaie winst

Dezelfde passieve houding neemt de overheid aan tegenover andere sociale conflicten op de luchthaven, bij de bagageafhandelaars of het veiligheidspersoneel. Die draaien gewoonlijk om de loon- en arbeidsvoorwaarden. De bagageafhandeling gebeurt niet door de luchthaven zelf, maar door de onderaannemers Aviapartner en Swissport, de veiligheidstaken door de beveiligingsfirma’s G4S en Securitas. Heel rendabel zijn die activiteiten niet, de onderaannemers staan onder druk om hun prijzen laag te houden. Daar staat tegenover dat de luchthavenuitbater Brussels Airport fraaie winstcijfers neerzet. In 2017, het laatste jaar waarvoor cijfers beschikbaar zijn, bedroeg de bedrijfswinst 200 miljoen euro en de nettowinst 89 miljoen, waarvan 73 miljoen als dividend naar de aandeelhouders vloeide. De nettowinst over 2018 zou 23 procent hoger zijn uitgekomen, in de buurt van 110 miljoen euro.

Brussels Airport, de onderneming die de luchthaven uitbaat, is 6,1 miljard euro waard.

Het is dus een interessante investering. Dat verklaart waarom grote institutionele beleggers er tuk op zijn. De Australische investeringsgroep Macquarie verkocht zopas haar belang van 36 procent in Brussels Airport voor 2,2 miljard euro aan een consortium van onder meer het Nederlandse pensioenfonds APG en de verzekeraar Swiss Life. Dat waardeert de luchthavenuitbater op 6,1 miljard.

Hotel

Dat is aardig. De machine draait lekker. Geen reden om eraan te sleutelen. Dat er regelmatig wordt gestaakt in een dienst? Dat neemt de luchthavenuitbater erbij. De federale overheid vindt het ook best oké zo. Ze eist geen maatregelen om de onvrede bij onder meer het personeel van de bagageafhandelaars en veiligheidsdiensten weg te nemen. De overheid bezit een kwart van de aandelen in Brussels Airport, ze deelt in de dividenden.

En Brussels Airport doet wél iets. Het heeft geïnvesteerd in veldbedden voor passagiers die stranden in de luchthaven. En de luchthavenuitbater gaat nog een stap verder. Hij heeft onlangs het Sheraton Hotel op de luchthaven gekocht. ‘Om passagiers comfort en diensten te kunnen aanbieden’. Reizigers die door stakingen of ander acties vast komen te zitten op de luchthaven, kunnen in het hotel terecht. Tegen betaling weliswaar. En zo verzekert Brussels Airport zich van een extra bron van inkomsten. Laat ze maar staken!

Lees verder

Advertentie
Advertentie