analyse

Operatie Bianca, hoe Engie af wil van de Belgische kroonjuwelen

Een ingewijde van Engie sluit niet uit dat de Belgische kerncentrales, in een grote nucleaire deal tussen Parijs en Peking, straks in Chinese handen vallen. ©Wouter Van Vooren

Onder de codenaam Operatie Bianca wil de Franse energiereus Engie af geraken van de Belgische kerncentrales, zeker nu de ontmanteling ervan in zicht komt.

Bianca is een verwijzing naar het Kuifje-album ‘De juwelen van Bianca Castafiore’. Sommigen zien er zelfs een speelse verwijzing in naar Marie Christine Marghem, onze minister van Energie, die al even opvallende juwelen draagt als Bianca Castafiore.

Is het stilleggen van de kerncentrales deze winter een duivelse zet van de Franse energiereus Engie? Willen de Fransen aantonen dat de Belgische kernuitstap in 2025 een onhaalbare kaart is? ‘Dat is echt een goede vraag. Ik stel me die ook’, zegt N-VA-voorzitter Bart De Wever, die zelf een pleitbezorger is om twee kerncentrales langer open te houden.

Minister van Energie Marie Christine Marghem (MR) heeft alvast het gevoel dat Electrabel haar koud gepakt heeft. Eerst gaf de uitbater van de kerncentrales aan dat er deze winter geen gevaar voor een stroomtekort zou zijn. Tot Electrabel plots de kalender helemaal omgooide, waardoor zes van de zeven kerncentrales in ons land deze winter zouden stilliggen. De betondegradatie in de kerncentrales van Tihange II en III - die al eerder gekend was - bleek zo ernstig te zijn dat er grondige onderhoudswerken nodig zijn.

Minister van Energie Marie Christine Marghem (MR) heeft alvast het gevoel dat Electrabel haar koud gepakt heeft.

Als je weet dat de kerncentrales goed zijn voor zowat de helft van de elektricititeitsproductie in ons land, was het duidelijk dat in november en de rest van de winter een stroomtekort dreigt, met het gevaar dat mensen en bedrijven van het elektriciteitsnet moeten worden afgeschakeld.

Met de verkiezingen van 14 oktober in zicht is zo’n dreigende black-out politieke horror. Het was vooral een klap in het gezicht van de regering-Michel, die al gauw weer het verwijt kreeg er een boeltje van gemaakt te hebben.

Premier Charles Michel (MR) hield zich lange tijd gedeisd, maar sloeg vrijdag toch terug. De energiewaakhond CREG krijgt de opdracht na te gaan in hoeverre de onbeschikbaarheid van de kerncentrales de energieprijzen omhoog duwt. Als dat het geval is, zal worden onderzocht of Electrabel aansprakelijk kan worden gesteld en de verbruikers gecompenseerd kunnen worden. ‘We werken zeer hard om de zekerheid te hebben dat er bevoorradingszekerheid is’, zei Michel gisteren na afloop van de ministerraad.

Coulissen

Door de beslissing van Electrabel is wel de boodschap gegeven dat de kernuitstap in 2025 een schier onmogelijke zaak wordt. Ook De Wever reageerde eerst in die teneur. ‘Dat dit met zonne- en windenergie voorkomen zou zijn? Een sprookje’, zei hij. In de coulissen van Electrabel steeg eenzelfde geluid op. ‘Beweert de regering niet dat het zonder kernenergie wel zal lukken?’, klonk het cynisch.

De CEO van Engie, Isabelle Kocher, de opvolger van Gérard Mestrallet, zei onlangs nog op een lunch van het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) dat ze overtuigd is van de overgang naar hernieuwbare energie. Alleen weet ze niet hoelang die overgang, weg van fossiele brandstoffen en kernenergie, zal duren.

Meteen zette ze vraagtekens bij de geplande Belgische kernuitstap tussen 2022 en 2025, zoals haar directeur Strategie, Kevin Welch, een jaar geleden ook al had gedaan. ‘België dreigt spijt te krijgen van de uitstap uit kernenergie’, zei Welch in 2017 in een interview met La Libre Belgique. Kocher liet in de Parijse salons al eens vallen dat de kerncentrales in België volgens haar nog tot zeker 2032 zullen moeten draaien, wil ons land zeker zijn dat de energiebevoorrading gegarandeerd is.

Als Engie zijn slag kan thuishalen, en de kerncentrales langer blijven draaien, biedt dat de Fransen nieuwe kansen om van de Belgische centrales af te geraken, wat de echte strategische inzet lijkt te zijn.

De regering-Michel heeft de deur ook op een kier laten staan om de kerncentrales nog open te houden na 2025, nadat ze eerder ook al had beslist Doel I en II langer open te houden, zoals de regering-Di Rupo ook al had gedaan met Tihange 1.

In het politieke gevecht over het Energiepact, waarbij de N-VA zich verzette tegen de sluiting van de kerncentrales tegen 2025, is er een compromis uit de bus gekomen. Het Energiepact en de kernuitstap zijn aanvaard, maar de voorwaarde is wel dat de bevoorrading verzekerd moet zijn en de prijzen niet de pan uitswingen. Een monitoringcomité moet opvolgen in hoeverre de bouw van gascentrales, als alternatief voor de kerncentrales, voldoende vordert. De knoop over de kerncentrales wordt pas doorgehakt na de verkiezingen van 2019.

Als Engie zijn slag kan thuishalen, en de kerncentrales langer blijven draaien, biedt dat de Fransen nieuwe kansen om van de Belgische centrales af te geraken, wat de echte strategische inzet lijkt te zijn. Al ten tijde van Mestrallet werd in 2015 in de warroom van het toenmalige GDF Suez, de voorloper van Engie, Operatie Bianca in de steigers gezet. De zoektocht naar kopers voor Electrabel en de Belgische kerncentrales werd geopend, maar er bleek weinig interesse te zijn.

Zo zou Kocher eind juni van dit jaar aan EDF-topman Jean-Bernard Lévy nog hebben voorgesteld de Belgische kerncentrales te verkopen aan sectorgenoot EDF, waar Parijs ook alle nucleaire activiteiten lijkt te willen concentreren, maar Lévy zou dat voorstel hebben afgewezen. Engie heeft ook al een nationalisatie voorgesteld, zodat de Belgische staat de Belgische kerncentrales in handen zou krijgen. Dat deed alarmbellen afgaan, want Engie lijkt de kosten voor de ontmanteling door te willen schuiven naar de Belgische belastingbetaler.

Molensteen

Het probleem van Engie, waar het vanaf wil, is dat de Belgische kerncentrales - die jarenlang een cashcow zijn geweest - stilaan naar het einde van hun levensduur lopen en zullen moeten worden ontmanteld, wat miljarden gaat kosten. Dat hangt als een molensteen om de nek van Engie, dat sowieso weg wil uit de nucleaire business. En het staat de geplande verkoop van de Belgische kerncentrales in de weg.

Om dat struikelblok uit de weg te ruimen, wordt op het hoogste niveau tussen CEO Kocher en premier Michel onderhandeld over de nucleaire provisie van ruim 10 miljard euro die in het spaarpotje Synatom is aangelegd voor de ontmanteling van de kerncentrales. Michel en Kocher hebben tegengestelde belangen. De premier van België moet verzekeren dat Engie zijn verantwoordelijkheid neemt voor de ontmanteling van de kerncentrales, terwijl Engie het risico van een oplopende miljardenfactuur moet indammen.

Alleen als er duidelijkheid is over de factuur van de ontmanteling van de kerncentrales en de berging van het radioactief afval kan Engie weer denken aan een verkoop van Electrabel. Als daarbij kan worden verzekerd dat de kerncentrales nog twintig jaar zullen draaien en renderen, moet het mogelijk zijn een koper voor de oude Belgische nucleaire centrales te vinden.

Het valt niet uit te sluiten dat de Belgische kerncentrales, in een grote nucleaire deal tussen Parijs en Peking, in handen van een Chinese groep komen.

Chinese handen

Een ingewijde van Engie sluit niet uit dat de Belgische kerncentrales, in een grote nucleaire deal tussen Parijs en Peking, straks in Chinese handen vallen. China probeert een voet tussen de deur te krijgen in de Europese energiemarkt en is tuk op nucleaire technologie. Voor Parijs, dat de nucleaire business nog altijd als een strategisch belangrijke sector beschouwt, lijkt de Chinese markt straks de grootste groeimarkt te worden.

In zo’n Frans-Chinese deal rond de Belgische kerncentrales zou België niets in de pap te brokken hebben. België dreigt erbij te staan en ernaar te kijken, als de Belgische kroonjuwelen van Franse in Chinese handen overgaan.

Lees ook: Paleis der Natie van Rik Van Cauwelaert over het energiedossier.

Lees verder

Advertentie
Advertentie