weekboek

Daar duikt de onvermijdelijke coronacoalitie op

Redacteur Politiek & Economie

'Iemand moet rechtstaan', zegt CD&V-voorzitter Joachim Coens. Nu de impact van het coronavirus zich ook in ons land laat voelen, is het volgens Coens tijd voor een noodregering, een coronacoalitie. Maar hoe principieel kan de CD&V-voorzitter zelf blijven bij de hoogdringendheid waarop hij wijst?

'Zeg niet meer Vivaldi-coalitie, zeg voortaan coronacoalitie: coalition of the willing. Copyright: Joachim Coens. Framing is the name of the game', tweette de politieke marketeer Fons Van Dyck, nadat Coens vrijdag in 'De Ochtend' op Radio 1 een oproep had gelanceerd voor een coronacoalitie.

'Een crisis als de uitbraak van het coronavirus heeft een enorme economische impact en vergt maatregelen van een slagkrachtige regering', zei Coens. 'Misschien kunnen we spreken van een coronacoalitie van zij die daar iets willen aan doen, die de begroting op orde willen zetten, de competitiviteit willen aanpakken, de koopkracht van de mensen willen verbeteren.'

De stille hoop van Coens is dat het coronavirus - wat een grotere economische impact kan hebben dan de veelbesproken brexit - de trigger wordt om de vastgelopen federale formatie los te wrikken. Er was tot dusver weinig sense of urgency, maar met de uitbraak van Covid-19 kan het ontbreken van een volwaardige federale regering ons wel parten spelen. Er worden al vergelijkingen gemaakt met de langst aanslepende regeringsonderhandelingen in 2010-2011, waarbij de formatie pas in een plooi viel nadat de ratingbureaus in de nasleep van de bankencrisis ons land in het vizier hadden genomen.

Nu lijkt daar niemand wakker van te liggen, al is het is onhoudbaar een regering in lopende zaken, die geen meerderheid achter zich heeft, nog veel langer te laten aanmodderen. Dat werd de voorbije week duidelijk in de besprekingen in Europa over de meerjarenbegroting en de Green Deal. Dat premier Sophie Wilmès (MR) zonder politieke rugdekking aan het onderhandelen is over Europese centen, doet steeds meer vragen rijzen. Er hangt een Vlaams-Belgische politieke rel in de lucht, nadat Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) had laten verstaan dat dat hem niet zint.

Restregering

'Iemand moet dus rechtstaan', zegt Coens. De CD&V-voorzitter hoopt dat kan worden vertrokken vanuit de regering in lopende zaken, de restregering zoals ze door de N-VA genoemd wordt. 'De vraag kan dan zijn: wie doet mee?' Dat kan leiden naar een tijdelijke regering met een beperkt programma rond de begroting. Daar knelt het schoentje, zeker als het coronavirus gaat wegen op de wereldeconomie, en dus ook op de Belgische. De toeristische en de maritieme sector zullen dat volgens Coens snel voelen, met economische werkloosheid als gevolg.

Coens is het ook beu dat de federale formatie maar blijft aanslepen, zonder dat nog iemand aanstalten lijkt te maken om de impasse te doorbreken. Hij wil dat nu echt werk wordt gemaakt van een regering, of dat er anders verkiezingen komen. Meteen lijkt hij de druk op te voeren op zichzelf om dan maar te gaan voor een Vivaldi-coalitie van socialisten, liberalen, groenen en christendemocraten, of noem het: de coronacoalitie. Coens haalt de schouders op. Hij blijft ervan overtuigd dat er een stabiele regering moet komen met de N-VA én de PS, ook al sprak PS-voorzitter Paul Magnette volgens gewezen koninklijk opdrachthouder Koen Geens (CD&V) een 'definitief veto' uit.

Coens vindt het verbazingwekkend dat er zo weinig druk komt op Magnette, die met zijn veto tegen de N-VA 'gevaarlijk spel' speelt. Tegelijk bekruipt CD&V het unheimliche gevoel dat ook N-VA-voorzitter Bart De Wever de boel verder laat verzieken. De Wever moet volgens Coens aan zet komen. De voorman van de N-VA staat niet machteloos, hij kan een stevige Vlaamse alliantie smeden, waardoor de Parti Socialiste geen andere keuze heeft dan toch in zee te gaan met de N-VA.

Vlaamse alliantie

Met de rugdekking van CD&V staat De Wever dan voor de keuze: ofwel wacht hij op de nieuwe voorzitter van Open VLD om de Vlaamse alliantie te herstellen, wat mogelijk lijkt als Egbert Lachaert het haalt. Ofwel smeedt De Wever een nieuwe Vlaamse alliantie met de sp.a, die dan ook in de Vlaamse regering de plaats kan innemen van Open VLD. Dat zou de meest progressieve regering zijn die Magnette kan smeden. Het moet het de PS makkelijker maken om met de N-VA scheep te gaan.

Het laatste scenario heeft al op tafel gelegen, maar De Wever is er nooit helemaal voor gegaan. Was het omdat hij op weerstand botste in zijn eigen partij? Jambon zag een krappe Vlaamse meerderheid met de socialisten blijkbaar niet zitten. Maar De Wever nam rond de jaarwisseling het heft weer in handen, en leek er alles aan te doen om de N-VA toch in een federale regering te loodsen. Een federale oppositiekuur voor de N-VA, naast het Vlaams Belang, dreigt de verdere leegloop naar het Vlaams Belang alleen maar in de hand te werken. Nieuwe verkiezingen dreigen de N-VA evenzeer te verzwakken.

In CD&V-kringen wordt zelfs niet uitgesloten dat de spanningen in de N-VA over het Vlaams Belang uiteindelijk zelfs tot een scheuring in de N-VA leiden, zoals ook de VU uit elkaar spatte. Als standvastige Vlaamse partij in het midden zou dat kansen bieden op een Vlaamse hergroepering rond CD&V, wat ook zou passen in het plaatje dat Coens voor ogen heeft. De nieuwe voorzitter wil met CD&V niet de weg opgaan van een nichespeler, zoals de ChristenUnie in Nederland. Hij mikt op het herstel van de unie tussen de sociale bewogenheid, het vrij initiatief en de christendemocratische waarden, wat de steunberen waren onder de Vlaamse volkspartij CVP/CD&V. Met die partijkoers voor ogen is de kans bijzonder klein dat CD&V alsnog in een regering zonder Vlaamse meerderheid stapt.

Lees verder