weekboek

De laatste kaarten worden uitgespeeld

Redacteur Politiek & Economie

Wie had ooit gedacht dat Koen Geens zich nog zou ontpoppen tot een vurige pleitbezorger van een staatshervorming?

Geens heeft nooit hoog opgelopen met wie in zijn ogen de N-VA achterna holde. Hij is er ook de man niet naar om weg te dromen bij de gedachte aan een onafhankelijk Vlaanderen. Toch ontpopte de gewezen topadvocaat zich deze week tot een vurige pleitbezorger van een staatshervorming. En niet zomaar een staatshervorming, maar een die het land voor de komende 50 jaar in de plooi legt, zoals Jean-Luc Dehaene, Wilfried Martens en Leo Tindemans het hebben voorgedaan.

Vandaag stokt de motor van België opnieuw.
Koen Geens
Vicepremier CD&V

'De Belgische standstill voor 1980 is geleidelijk aan vervangen door een modernere bestuursomgeving', schrijft Geens op zijn website. 'Maar vandaag stokt de motor van België opnieuw. Het is dus de hoogste tijd een architectuur te ontwikkelen voor België die toestaat bijna-automatisch, volgens voorgeschreven regels en binnen een termijn van hooguit enkele maanden na de Belgische verkiezingen, een stabiele regering te vormen met een degelijk programma dat van de meerderheid het vertrouwen krijgt'.

'België moet opnieuw de moed vinden om 50 jaar toekomst te creëren, zoals het dat deed tussen 1970 en 1980. Dat was nochtans een van de economisch en budgettair moeilijkste periodes die het land ooit gekend heeft', zo repliceert Geens al vooraf op de kritiek dat het niet het moment is om alle tijd en energie te steken in een staatshervorming. En hij legt de lat hoog. Om de versplintering in de gezondheidszorg tussen de deelstaten en België weg te werken moet er een overheveling komen naar de deelstaten, naar het model van de kinderbijslag.

Einde van België

Voor de Parti Socialiste is het het einde van België, als geraakt wordt aan de interpersoonlijke solidariteit. Maar Geens merkt op dat die vrees ongegrond is. 'Tijdens de gemeenschapsdialoog van 2008 vreesden de Franstaligen dat Vlaanderen wilde raken aan de interpersoonlijke solidariteit. Met de overheveling van kinderbijslag naar de deelstaten (2011) werd bewezen dat het wel degelijk mogelijk is met een Belgische dotatie die gelijk is per kind solidair te blijven met alle kinderen, en toch de beslissingsbevoegdheid over het concrete regime naar de deelstaat (de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie voor Brussel) over te hevelen.'

De overheveling van de kinderbijslag heeft de deur dus opengezet voor een verdere splitsing van de gezondheidszorg, waarmee zelfs kan worden begonnen zonder dat een tweederde meerderheid voorhanden is. De splitsing van de Riziv-budgetten lag als piste op tafel bij de gesprekken tussen de N-VA en de PS, die onder auspiciën van Geens zijn gevoerd en afgevoerd. Daarin leken Bart De Wever (N-VA) en Paul Magnette (PS) elkaar echter wel te vinden, maar het idee botste op verzet bij de Franstalige liberalen.

Met het pleidooi voor een staatshervorming maakte de CD&V-top duidelijk dat ze niet meewerkt aan een bric-à-bracoplossing, zoals een noodregering, en dat ze niet van plan is mee te dansen op de tonen van Vivaldi. Een regering zonder de N-VA zou haaks staan op het pleidooi voor een oplossing die politieke stabiliteit moet bieden voor de komende 50 jaar.

Dat uitgerekend Geens die boodschap bracht, moest duidelijk maken dat CD&V vastberaden is. Het had minder overtuigend geklonken als ze was gebracht door een Vlaamse hardliner, zoals Pieter De Crem of Hendrik Bogaert.

De vraag blijft waarom Joachim Coens eind januari niet Bart De Wever, maar Koen Geens aan zet heeft laten komen.

Geens is de man van wie vriend en vijand denkt of dacht dat hij er alles aan zou doen om in de Wetstraat 16 te geraken. Toen hij eind januari onverwacht door het paleis aan zet werd gebracht, leek de bocht ingezet naar het premierschap en Vivaldi. Groot was dan ook de ontgoocheling van Magnette toen bleek dat de vleugels van Geens meteen geknipt werden door CD&V-voorzitter Joachim Coens, en dat de Vivaldi-piste niet onderzocht werd. De vraag blijft waarom Coens toen niet De Wever, maar Geens aan zet heeft laten komen.

Laatste kaart

Meteen is de rol van Geens uitgespeeld, waardoor voorzitter Coens en Hilde Crevits de touwtjes stevig in handen hebben bij CD&V. Zij moeten nu wel beslissen waar ze met de federale formatie naartoe willen, want als Vivaldi niet lukt, worden verkiezingen haast onafwendbaar.

Als alles geblokkeerd is, is het misschien aan Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) en zijn Waalse evenknie Elio Di Rupo (PS) om een (con)federale regering op de been te brengen.
Yves Leterme
Oud-premier CD&V

Maar CD&V heeft nog een laatste kaart achter de hand. Als Vivaldi niet lukt, kan het pleidooi van Coens voor een afspiegelingsregering weer op tafel komen. Als alles geblokkeerd is, is het misschien aan Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) en zijn Waalse evenknie Elio Di Rupo (PS) om een (con)federale regering op de been te brengen, naar het voorbeeld van het gesprek van gemeenschap tot gemeenschap dat toenmalig Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) met zijn kabinetschef Geens in 2008 al eens heeft geprobeerd. Het is een scenario dat oud-premier Yves Leterme naar voren schuift.

Lees verder