weekboek

De rekeningen kloppen niet meer

Redacteur Politiek & Economie

De voorzitter van de Luikse PS, Frédéric Daerden, trekt aan de alarmbel. De Franse Gemeenschap - of de Federatie Wallonië-Brussel, zoals de Franstaligen zeggen - balanceert op de rand van de financiële afgrond. De zevende staatshervorming zal meer dan ooit over de centen gaan.

De coronacrisis was verblindend. Plots was deficit spending the right thing to do. Begrotingstekorten en schulden deden er niet meer toe. Maar dat was gezichtsbedrog. Het IMF maant ons land aan budgettair weer orde op zaken te zetten. Daarover dient zich in de regering-De Croo in het najaar een ideologische clash aan. De socialisten willen de uitgavenpolitiek ook in postcoronatijden voortzetten, terwijl de liberalen vinden dat de tering stilaan weer naar de nering moet worden gezet.

De essentie

  • Volgens minister van Begroting Frédéric Daerden is de financiële toestand van de Franse Gemeenschap niet houdbaar.
  • In heel Franstalig België lopen de tekorten en schulden snel op. Tegenover de uitgaven staan onvoldoende ontvangsten. Ook de transfers vanuit Vlaanderen nemen af.
  • Daardoor is PS vragende partij geworden voor een zevende staatshervorming, maar blijkbaar willen de Franstalige socialisten eerst nog even federaal bijtanken bij Vivaldi.

Ook de zevende staatshervorming, waarover de zes de parlementen die ons land rijk is zich in de Senaat buigen, zal over de centen gaan. Tijdens de coronacrisis kwam de versnippering van het gezondheidsbeleid als een open zenuw bloot te liggen, maar ook financieel wordt de toestand onhoudbaar. De rekeningen kloppen niet meer.

Onhoudbaar

Frédéric Daerden (PS) maakte dat als minister van Begroting in de Franse Gemeenschapsregering duidelijk. 'Zoals het vandaag is, is de situatie van de Federatie Wallonië-Brussel niet houdbaar', zei hij tijdens een parlementair debat over de begroting 2021, die vooral draait rond het Franstalig onderwijs in Wallonië en Brussel.

Zoals het vandaag is, is de situatie van de Federatie Wallonië-Brussel niet houdbaar.
Frédéric Daerden
Minister van Begroting in de Franse Gemeenschapsregering

'De toestand is niet goed en hij verbetert niet', zei het kopstuk van de PS zonder er doekjes om te winden. Na het historisch tekort van 1,9 miljard euro in 2020 kijkt de Franse Gemeenschap dit jaar nog eens tegen een tekort van een miljard euro aan, gaf hij mee.

Die budgettaire ontsporing zal zich volgens Daerden jaar na jaar herhalen, waardoor de schulden van de Franse Gemeenschap tegen 2024 tot 15 miljard euro oplopen, wat neerkomt op een verdubbeling in deze legislatuur. Tel daar nog de schulden van Wallonië en Brussel bij, en het is duidelijk dat Franstalig België in financiële ademnood verkeert.

Oplopende schulden

Volgens cijfers van de Nationale Bank zijn de Waalse schulden in 2020 al opgelopen tot 27,7 miljard euro, wat een miljard meer is dan in Vlaanderen. Het gaat om liefst 191,2 procent van de Waalse inkomsten, terwijl de Vlaamse schuld neerkomt op 51,3 procent van de ontvangsten. De schulden van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest bedragen ook al 8,8 miljard euro, wat overeenkomt met 180 procent van de ontvangsten.

Ook de Vlaamse schulden verdubbelen bijna tegen het einde van de legislatuur tot 53,2 miljard euro. Dat komt overeen met 88,7 procent van de ontvangsten en blijft nog enigszins behapbaar. Voor Franstalig België is de financiële situatie onhoudbaar geworden.

De komende jaren nemen de schulden in Franstalig België alleen maar toe, terwijl de transfers van Vlaanderen naar Wallonië en Brussel door de herziening van de financieringswet afnemen.

De komende jaren nemen de schulden alleen maar toe, terwijl de transfers van Vlaanderen naar Wallonië en Brussel door de herziening van de financieringswet, die de geldstromen in België regelt, afnemen. Daarom ook dat PS-kopstuk Elio Di Rupo, die bij de zesde staatshervorming de herziening van de financieringswet zelf mee heeft uitgewerkt, al voor de coronacrisis liet verstaan dat die wet opnieuw moet worden herzien.

Vragende partij

De Parti Socialiste is in het communautaire debat dus geen 'demandeur de rien' meer, maar vragende partij voor een zevende staatshervorming, omdat ze het financieel anders niet meer redden. En de PS is bereid een hoge prijs te betalen. Tijdens de regeringsonderhandelingen voerden N-VA-voorzitter Bart De Wever en zijn PS-evenknie Paul Magnette al verregaande gesprekken over een ontmanteling van België, zoals nog eens blijkt uit de reconstructie van Business AM-journalist Wouter Verschelden in het boek 'De doodgravers van België'.

Het institutioneel model dat Magnette naar voren schuift, is dat van een België met vier deelstaten: Vlaanderen, Wallonië, Brussel en de Duitstaligen. Maar achter dat model gaat de tweeledigheid van België schuil, met Vlaanderen en Wallo-Bruxelles als steunpilaren. Na de boedelscheiding krijg je Vlaanderen en Wallo-Bruxelles, noem het maar 'klein België', want Magnette zou in de onderhandelingen met De Wever de naam België hebben geclaimd. 'Bart, on pourrait garder le nom Belgique?', zou Magnette hebben gezegd.

Bart, on pourrait garder le nom Belgique?
Paul Magnette
Voorzitter PS

Ook Daerden denkt dat nieuwe institutionele stappen onvermijdelijk zijn. Daarbij zou het volgens hem een vergissing zijn de band tussen Wallonië en het armlastige Brussel door te knippen, wat in Franstalig België een heikele kwestie is en blijft. Maar Daerden lijkt de zaken vooral nog even voor zich te willen uitduwen.

Federaal bijtanken

'We zouden kunnen zeggen dat de oplossing is de financieringswet te herzien, maar ik denk niet dat het past in de tijdsgeest', klonk het enigszins mysterieus in La Libre Belgique. Een herziening van de financieringswet biedt ook niet meteen soelaas voor de Franse Gemeenschap, want de geldkraan blijft openstaan. Daerden stuurt erop aan dat de Franstaligen in Vivaldi eerst nog federaal bijtanken, alvorens het debat over een zevende staatshervorming te openen. 'Het is legitiem om aan het federale niveau bijkomende middelen te vragen', aldus Daerden.

Maar ook de federale overheid kan de rekeningen amper nog doen kloppen, want er is een gigantische scheeftrekking in de factuur van de vergrijzing. Die last komt nog altijd bijna volledig terecht op de schouders van de federale overheid, waardoor het nog maar de vraag is of de regering-De Croo financieel orde op zaken kan stellen.

Lees verder