weekboek

Dikke mist over federale formatie

We zijn 181 dagen na de verkiezingen, maar nog altijd is het niet duidelijk welke richting de federale formatie uitgaat. Zolang geen volgende stap kan worden gezet, zit er voor de koning weinig anders op dan de opdracht van informateur Paul Magnette (PS) nog eens te verlengen.

‘Er kan maar worden doorgewerkt als er een duidelijk signaal komt. CD&V en Open VLD moeten zeggen of ze willen springen, of niet. En met de nakende komst van een nieuwe voorzitter bij de Franstalige liberalen zie ik hen nog wat tijd vragen’, zegt een socialist.

Op de vraag of informateur Magnette iets in beweging kan brengen zonder de N-VA, is vooralsnog geen duidelijk antwoord gekomen. Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten laat niet in haar kaarten zien. Bij CD&V is intern heel open gedebatteerd, wat resulteerde in een kakofonie aan meningen en standpunten, die hun weg vonden naar de media. De Vlaams-nationalisten lezen die signalen als een bevestiging dat CD&V en de N-VA aan elkaar vastgeklonken zijn. Maar een echt duidelijke lijn is er nog niet.

De signalen zijn hoe dan ook diffuus. Daardoor kan niet worden doorgewerkt. Als die mist in het weekend niet optrekt, zit er voor de koning maandag niet veel anders op dan weer wat tijd te kopen. De meest logische keuze lijkt dan dat Magnette nog even verlengingen speelt, eerder dan dat een CD&V’er of een Open VLD’er het veld wordt ingestuurd.

Tijd kan raad brengen bij zowel CD&V als Open VLD. Vrijdag komt er ook wat klaarheid bij de MR. De verwachting is dat Georges-Louis Bouchez de nieuwe voorzitter wordt van de Franstalige liberalen. En zijn plan A is dat de twee grootste partijen aan weerszijde van de taalgrens, de N-VA en de PS, samen een regering vormen.

Het ergste

Als het Vlaams Belang én de N-VA aan de kant worden geschoven, wordt 46 procent van het Vlaamse electoraat uitgesloten. ‘Daar maak ik me zorgen over’, liet Bouchez deze week nog optekenen. Zijn vrees is dat het Vlaams Belang en de N-VA in 2024 samen dan wel eens de absolute meerderheid kunnen halen. ‘Dat zou de voorbode zijn van het ergste’, aldus Bouchez.

Hij wil vooral dat de liberale familie aan hetzelfde zeel trekt, want Open VLD lijkt een paars-groen avontuur te overwegen. Als de N-VA en de PS het communautaire uitruilen voor het sociale, dreigt er voor de Vlaamse liberalen geen speelveld meer te zijn om hun ding te doen. Rutten wil pas in een regering stappen als die werk maakt van economische hervormingen die kunnen leiden tot het verhogen van de werkzaamheidsgraad.

Magnette lijkt de Vlaamse liberalen verregaand tegemoet te willen komen. De enige belasting waarvan sprake is, is een vliegtuigtaks. Rutten tweette ook al dat er ernstig wordt gewerkt. De van bij de N-VA geventileerde doemberichten dat onder paars-groen de budgettaire putten nog dieper worden, maken ook al weinig indruk. Alsof een progressief project alleen geld kan uitdelen, is de laconieke reactie bij de Vlaamse liberalen.

Confederalisme

De N-VA kwam de voorbije week nog naar buiten om duidelijk te maken dat de partij wel degelijk in een federale regering wil stappen, maar niet als het is om enkel de scherpe kantjes van het PS-programma af te veijen. De Wever houdt vast aan het schema dat hij al in de verkiezingscampagne naar voren had geschoven: centrumrechts of confederalisme. Centrumrechts is mathematisch onmogelijk, vandaar dat hij het communautaire op tafel heeft gegooid.

Die communicatie van N-VA- ondervoorzitter Loryn Parys over de wil tot regeringsdeelname was nodig, omdat CD&V en Open VLD vrezen dat de Vlaams-nationalisten gewoon niet meer geïnteresseerd zijn in een regeringsdeelname. Want waarom hebben De Wever en Magnette niet doorgebeten? Ze stonden al veel verder in hun discrete besprekingen over paars-geel dan ze nu willen doen geloven.

Als de N-VA de centrumkiezers wil binnenhalen, is een federale regeringsdeelname bijna een must.

Bij de N-VA is er achter de schermen discussie. Vlaams minister-president Jan Jambon zou de federale regeringsdeelname niet zo belangrijk vinden, wordt gefluisterd. Maar De Wever en zelfs Theo Francken willen er wel voor gaan, maar De Wever wil dan wel een communautaire doorbraak. Vandaar ook dat Francken een bolwassing kreeg, toen hij in de Club van Lotharingen een deal met de PS had voorgesteld rond een hard migratiebeleid, maar zonder communautaire eisen.

De Wever wilde niet verder dansen met Magnette, precies omdat hij die offensieve communautaire positie aan de onderhandelingstafel maar kan afdwingen als het enige alternatief voor Magnette, een progressieve coalitie, is afgeserveerd. Als dat niet lukt, is het de oppositie. Al is dat een weinig aantrekkelijk vooruitzicht, want daar wordt het opboksen tegen het Vlaams Belang. Uit postelectoraal onderzoek is gebleken dat alle naar het Vlaams Belang overgelopen N-VA-kiezers dat wegens het migratiethema hebben gedaan. Die kiezers keren volgens De Wever niet meer terug.

Als de N-VA de grootste Vlaamse partij wil blijven, zal ze sterk moeten staan in het centrum, en meer dan ooit de centrumkiezers binnenhalen. Dan is een federale regeringsdeelname haast een must.

Lees verder