Advertentie
analyse

Er hangt een staatshervorming in de lucht

Het is twijfelachtig of Wallonië op eigen kracht verder kan als de transfers in 2024 opdrogen. ©FRED DEBROCK/ID

Niet de Vlaams-nationalist Bart De Wever, maar de CD&V’er Wouter Beke heeft als architect van de zesde staatshervorming en de financieringswet Elio Di Rupo op de knieën gekregen. De transfers van Vlaanderen naar Wallonië drogen vanaf 2024 op, waardoor de PS-voorzitter ‘demandeur’ is voor meer geld.

De eerste schoten voor de boeg zijn gegeven. De Zweedse coalitiepartners willen na 26 mei het voortijdig afgebroken centrumrechtse verhaal voortzetten. En de sociaal-economische programma’s van de Vlaams-nationalisten, liberalen en christendemocraten lijken wel copy-pasteoefeningen, waarbij het tevergeefs zoeken is naar de zeven verschillen.

Centrumrechts bis wil opnieuw inzetten op de creatie van jobs en een verhoging van de koopkracht. Wat bij alle partijen opvalt, is de radiostilte over de onpopulaire besparingsvoorstellen die nochtans nodig zullen zijn om de rekeningen van de nv België te doen kloppen.

Oprekken

Na het verlengde paasweekend zal de verkiezingscampagne pas echt op gang komen, maar op de politieke partijhoofdkwartieren wordt al nagedacht over wat er te gebeuren staat na 26 mei. De vrees is dat het weer lange federale regeringsonderhandelingen worden, zeker als de tendens zich doorzet dat Vlaanderen rechts en Wallonië links kleurt.

Als de federale regeringsvorming problematisch wordt, kan dat de trigger zijn voor een zevende staatshervorming.

Die twee uit elkaar drijvende landsdelen bijeenbrengen in één federale regering is geen evidentie meer na de beruchte onderhandelingen van 541 dagen die nodig waren om de regering-Di Rupo op de been te brengen.

De inschatting is dat Vlaanderen en Wallonië snel hun eigen regionale regeringen zullen krijgen, die er dan voor moeten zorgen dat de winkel blijft draaien, want de ontslagnemende minderheidsregering-Michel zal in lopende zaken na 26 mei helemaal stilvallen. De deelstaten zullen dan de grenzen van hun bevoegdheden beginnen af te tasten, zodat de partijen toch het beleid kunnen voeren dat ze de bevolking hebben beloofd. Het oprekken van de regionale armslag zou neerkomen op het de facto uitkleden van de federale staat, als we al geen echte staatshervorming krijgen.

Architect

Het is niemand ontgaan dat PS-voorzitter Elio Di Rupo nog niet zo lang geleden heeft gezegd dat Wallonië meer geld nodig heeft. Het lijkt alsof de Parti Socialiste dan toch overstag is gegaan, want tot dusver was het adagium van alle Franstalige partijen ‘qu’on n’est demandeur de rien’.

N-VA-voorzitter De Wever had bij de start van centrumrechts voorspeld dat de PS zelf vragende partij voor een staatshervorming zou worden, als er vanuit de federale regering een Vlaams-gekleurd en centrumrechts beleid zou worden doorgedrukt. Zijn kandidaat-premier Jan Jambon laat nu ook weten dat hij die Vlaamse recepten voort wil uitvoeren om daarmee vanuit de federale regering Wallonië en Brussel te helpen.

Het is echter niet De Wever, maar wel Beke die als architect van de zesde staatshervorming en de bijzondere financieringswet Di Rupo op de knieën heeft gekregen. Veel applaus heeft de CD&V-voorzitter daar nooit voor gekregen, maar hij heeft de financieringswet wel zodanig hertekend dat de transfers van Vlaanderen naar Wallonië na een overgangsperiode van tien jaar uitdoven. Die overgangsperiode loopt tegen 2024 ten einde, wat volgens Beke het moment is om een zevende staatshervorming in de steigers te zetten.

Handjeklap

Misschien gaat het nog veel sneller, want Di Rupo heeft nu al te kennen gegeven dat Wallonië in de problemen komt als de transfers opdrogen. Als de federale regeringsvorming problematisch wordt, kan dat dus wel eens de trigger worden voor een zevende staatshervorming, waarbij het klassieke handjeklap er altijd een is geweest van geld voor bevoegdheden. Wallonië wil meer geld, Vlaanderen meer bevoegdheden.

Zo droomt Beke er luidop van de gezondheidszorg te regionaliseren, nadat zijn afzwaaiende Limburgse luitenant Jo Vandeurzen in de voorbije legislatuur de basis heeft gelegd voor een Vlaamse sociale bescherming. Een splitsing van de sociale zekerheid is sowieso de volgende grote stap, waaraan ook De Wever & co. denken als ze over confederalisme spreken.

Zelfs de Vlaamse liberalen - die de mond vol hebben van een herfederalisering - sluiten niet uit dat er bij een federale impasse een feitelijke regionalisering komt, zodat Vlaanderen en Wallonië bijna volledig autonoom kunnen draaien.

Gepluimd

De vrees van de liberalen is dat de Belgische staat daarbij verder wordt gepluimd, waardoor het onmogelijk wordt de rekeningen nog op orde te krijgen, hoe hard er ook hervormd wordt en hoeveel jobs ook worden gecreëerd. De federale staat moet immers bijna alle lasten van de vergrijzing dragen, een factuur die de komende jaren zal pieken, terwijl er nog meer geld van de federale overheid naar de deelstaten zou worden versluisd.

Vandaar dat de liberalen brainstormen over creatieve oplossingen, zonder nog eens een trade-off van geld tegen bevoegdheden te organiseren. De denkoefening houdt in dat Wallonië bijvoorbeeld een grotere inspanning zou leveren voor het klimaat. Wallonië heeft daarvoor mogelijkheden die Vlaanderen niet heeft. Tegenover een grotere Waalse inspanning voor het klimaat zou Vlaanderen dan een tandje kunnen bijsteken om de gevolgen op te vagen van de vergrijzing, die Vlaanderen meer parten speelt dan Wallonië.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie