nieuwsanalyse

Het gevecht van de donquichots tegen de lage inflatie

Fed-voorzitter Jerome Powell stapt af van het verhogen van de rente, en verlaagt ze. ©BELGAIMAGE

Met hun goedkoopgeldbeleid proberen de centraal bankiers de inflatie op te krikken en de economische groei een duwtje te geven. De behaalde resultaten zijn op beide vlakken teleurstellend.

Het is als een bergrit in een grote wielerronde die wordt afgebroken omdat hoger op het parcours bar slecht weer wordt verwacht. De organisatoren beslissen een afslag te nemen en weer naar het dal te fietsen. De Amerikaanse centrale bank is afgestapt van haar plannen om de rente stapsgewijs verder te verhogen. In de plaats daarvan besliste ze woensdag tot een renteverlaging.

Voorzitter Jerome Powell verdedigt de stap door te verwijzen naar de lage inflatie, de handelsspanningen, en de vertraging van de economische groei. Het zijn terechte bekommernissen. Het monetair beleid wordt gebruikt om de inflatie te sturen en de groei te ondersteunen. Maar feit is dat het extreem soepele monetair beleid dat sinds de financiële crisis van 2008 is gevoerd, amper tot extra inflatie heeft geleid. En het groei-ondersteunende effect was ook niet indrukwekkend. Dat de economie in de VS de jongste jaren stevig is opgeveerd, is vooral te danken aan het expansief budgettair beleid van Donald Trump. En als hij doorzet met het verhogen van de invoerheffingen op Chinese producten, creëert hij wellicht ook meer inflatie dan de Fed vermag.

Loon-prijsspiraal

De kans is groot dat ook de Europese Centrale Bank (ECB), naar het voorbeeld van de Fed, haar monetair beleid opnieuw versoepelt. Aan een renteverhoging is ze nog niet toegekomen. Ook hier luidt het argument dat het goedkoopgeldbeleid moet worden voortgezet om inflatie te creëren. Ondanks de grootscheepse middelen die de ECB en de Fed daar de voorbije jaren voor hebben ingezet, is dat niet gelukt.

Er zijn in de economie tal van krachten aan het werk die de inflatie in de kiem smoren.

‘Als je genoeg geld drukt, krijgt je altijd inflatie’, zei ECB-hoofdeconoom Peter Praet begin 2016 in een interview. Niet dus. Er zijn in de economie zoveel andere krachten aan het werk die de inflatie in de kiem smoren: de globalisering, de knip van de loon-prijsspiraal in heel wat landen, de grotere aandacht voor loonmatiging om de jobcreatie te stimuleren, de scherpere concurrentie, de technologische ontwikkelingen en de opmars van nieuwe distributiemodellen (e-commerce!).

Vanwaar komt het idee dat prijsdalingen en de afwezigheid van inflatie slecht zouden zijn? Dat is het alvast niet voor de consument, want die ziet zijn reële bestedingsmogelijkheden daardoor toenemen. Het gevaar dat iedereen zijn aankopen uitstelt? Een aankoopbeslissing hangt niet alleen af van de (verwachte) prijs, er spelen nog factoren. Een behoefte die moet worden vervuld, bijvoorbeeld. De aankoop van toiletpapier stel je niet uit omdat het volgende week misschien goedkoper is.

De enorme hoeveelheid liquiditeiten waarmee de centrale banken de markten hebben overspoeld, heeft weinig of geen inflatie gecreëerd in het segment van de consumentengoederen. Het heeft wel de huizenprijzen sterk omhooggejaagd en de prijzen van financiële activa als aandelen en obligaties. Sommigen worden daar beter van, ja. Maar is dat het doel van het monetair beleid? Als ECB-voorzitter Mario Draghi, wiens 8-jarige mandaat eind oktober afloopt, mag worden afgerekend op de mate waarin hij de inflatiedoelstelling van de ECB heeft gehaald, verdient hij een dikke onvoldoende.

Consuminderen

Met hun lagerentebeleid beogen de centrale banken eveneens een bijdrage te leveren aan de onderstutting van de economische groei. De redenering luidt dat een lage rente sparen minder aantrekkelijk maakt en de gezinnen aanzet tot consumeren. Bij de afweging tussen sparen en consumeren speelt echter veel meer dan alleen het niveau van de rente. Op een bepaald moment zijn de belangrijkste consumptiebehoeften vervuld en is er geen nood om nog meer te kopen. En luidt de nieuwe maatschappelijk mantra, mee ingegeven door milieu- en klimaatoverwegingen, niet dat we met zijn allen moeten consuminderen?

De vergrijzing van de bevolking en de povere wettelijke pensioenen dwingen de mensen zelf een pensioenspaarpot aan te leggen. Als die niet aandikt door de rentevergoedingen, moet meer worden gespaard. Zo simpel is het. Met haar lagerentebeleid bereikt de ECB het omgekeerde van wat ze beoogt. Er wordt niet minder, maar meer gespaard - kijk naar het recordbedrag op de Belgische spaarboekjes. Dat beleid stimuleert de economische groei niet, het remt ze af.

Door het goedlkoopgeldbeleid verarmen de spaarders.

De vraag mag stilaan worden gesteld of het goedkoopgeldbeleid meer averechtse dan positieve effecten heeft. Het vreet aan de inkomsten van de banken, die zich daardoor genoodzaakt zien het mes te zetten in hun personeelsbestand. En het verarmt de spaarders. In een interview bij zijn afscheid als hoofdeconoom van de ECB begin juni had Praet een boodschap voor die getergde spaarders: ‘Geef uw geld uit.’ Het bewijst hoe wereldvreemd sommige monetaire beleidsmakers zijn. Niet iedereen kan rekenen op een riante pensioenuitkering zoals de ECB-directeuren die krijgen.

Hoe schamel de gemiddelde wettelijke pensioenbedragen zijn, is terug te vinden in economische statistieken. De ECB-beleidslui zouden die beter ook eens inkijken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie