Het verdriet van de partijvoorzitters

©BELGA

De regering-Croo lijkt de laatste kans voor de traditionele partijen om uit de ellende te raken. Ofwel verschrompelen ze verder tot 10 procentpartijtjes ofwel krijgen ze weer vaste grond onder de voeten.

‘Met een beleid van uitgaven en staatscentralisme is de regering-De Croo op dit ogenblik een linkse, geen paarse’, zegt een liberaal, die de paars-groene gloriedagen van Guy Verhofstadt van dichtbij meemaakte. Tegelijk zie je dat de socialisten de oude vormen en gedachten van zich afwerpen, merkt een socialist op, die er ook al bij was ten tijde van Verhofstadt.

Het is dus een raar beestje, de regering-De Croo, die niet liberaal is en socialisten telt die niet echt socialistisch zijn. De focus op relance kan wel het paarse bindmiddel zijn, als de ploeg niet ten onder gaat aan verdeeldheid. Net zoals de ‘actieve welvaartsstaat’ van Frank Vandenbroucke (sp.a) de vlag was waarachter de regering-Verhofstadt marcheerde.

Het gevaar loert om de hoek dat de Vivaldi-partijen elkaar bekampen in de strijd om de centrumlinkse kiezer.

2021 wordt een moeilijk overgangsjaar met corona, maar de socialisten - zeker de Parti Socialiste - staan te trappelen om het voortouw te nemen in de volgende fase, de relance. Met zijn keuze voor Pierre-Yves Dermagne en Thomas Dermine heeft PS-voorzitter Paul Magnette twee boegbeelden van ‘le nouveau PS’ naar voren geschoven, die van goed bestuur en een economische heropleving de kracht van de PS moeten maken. In de luwte kan Karine Lalieux dan werk maken van de pensioenhervorming, die er niet is gekomen onder de Zweedse regering.

De stille droom van de socialisten is om van de relance een kantelmoment te maken en weer aan te knopen met productiviteitswinsten, die de voorbije jaren verloren zijn gegaan. Ideologie is daarbij ondergeschikt aan economische efficiëntie.

Dronkemanslied

Ook bij de christendemocraten is er een goed gevoel, na een lange periode van twijfel. Er wordt van uitgegaan dat Vivaldi een centrumbeleid zal uitstippelen, wat CD&V als gegoten zit. Toch is het maar de vraag of ‘goed bestuur’ voldoende zal zijn om weer een smoel te krijgen als partij. Volgens een oud-voorzitter is het ontbrekende puzzelstukje dat CD&V geen boegbeeld meer heeft, zoals Kris Peeters, Yves Leterme of Jean-Luc Dehaene, dat de partij kan optillen.

Nieuwkomer Annelies Verlinden is een aanwinst, maar is nog niet in staat de partij te dragen. En leading lady Hilde Crevits is samen met de hele Vlaamse regering wat weggedeemsterd. Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) en het liberale nummer één in de Vlaamse regering, Bart Somers, brengen voor hun partij ook niet wat verwacht werd.

De nieuwe CD&V-voorzitter Joachim Coens wil graag de trekker zijn, zoals Conner Rousseau dat voor de sp.a is. Maar het is geforceerd, zoals bleek uit de bevreemdende dronkemansversie van een kerstliedje dat Coens op de sociale media postte. Hij wil te graag Rousseau zijn en evenveel likes op de sociale media krijgen.

Als corona uit beeld is verdwenen, dreigt Open VLD met lege handen te staan.

Ook de groenen kijken met bewondering en angst naar Rousseau, want hij is goed bezig om van de sp.a weer de marktleider ter linkerzijde te maken. ‘Rousseau gaat van Groen weer een kiesdrempelpartij maken en de PVDA zelfs onder de kiesdrempel duwen’, voorspelt een partijvoorzitter.

De regeringsdeelname is voor de groenen een unieke kans om zich salonfähig te maken en de slogans voorbij te gaan. Met Tinne Van der Straeten en Petra De Sutter zit de casting in de regering goed, al kunnen ze het beeld niet uitgommen dat bij Groen de figuren die de partij een overwinningsnederlaag bezorgden nog altijd de lakens uitdelen.

Meyrem Almaci en Jean-Marc Nollet (Ecolo) zijn de enige voorzitters van Vivaldi die op hun stoel zijn blijven zitten. En Almaci lijkt niet te beseffen dat op een andere manier aan politiek moet worden gedaan. ‘Wij, de voorzitters, zijn de dirigenten van het Vivaldi-orkest’, zei ze in een eindejaarsinterview met de nieuwssite Business AM. Terwijl de regering juist moet loskomen van die partijpolitieke strijd, wil ze niet ten onder gaan aan interne verdeeldheid, wat het lot was van het Zweedse kibbelkabinet.

Guncultuur

Die verdeeldheid is waar N-VA-voorzitter Bart De Wever op zit te wachten. Vivaldi hangt volgens hem ‘met spuug en paktouw’ aan elkaar. Dat moet duidelijk worden, als het crisisbeheer plaatsmaakt voor een relancebeleid. Dan komen de tegenstellingen tussen links en rechts in de regering-De Croo wel aan de oppervlakte. ‘We moeten volharden en een beetje geduld hebben. Opportuniteiten zijn er en zullen er komen’, klinkt het bij de N-VA, alsof ze zichzelf wat moeten oppeppen.

Ook De Wever is niet meer die van weleer. Hij weet nog goed op welke zere plekken hij moet duwen - zoals de kernuitstap en de effectentaks 2.0 - maar tot dusver kon hij weinig teweegbrengen. De regering-De Croo weet goed dat het gevaar is dat ze zichzelf uit verband laat spelen en houdt de rangen gesloten. Of dat in postcoronatijden nog lukt, is de vraag.

Volgens een CD&V-oudgediende met heel wat kilometers op de teller is het verschil met voorgaande regeerperiodes dat er nu een ‘guncultuur’ is. ‘Men gunt het elkaar, in tegenstelling tot de meerderheidspartijen in de Zweedse regering.’ Ze waren elkaars concurrenten in de electorale strijd om de centrumrechtse kiezers. Het gevaar loert om de hoek dat de Vivaldi-partijen elkaar bekampen in de strijd om de centrumlinkse kiezer.

Een ander gevaar is dat de liberalen niet genoeg hebben aan de Wetstraat 16. ‘Alexander De Croo is een uitstekende premier, maar het beleid staat haaks op de liberale ideologie: het is al staatssteun en beperking van de vrijheden dat de klok slaat. De kanseliersbonus kan Open VLD enkele procenten winst opleveren, maar de weg is nog lang en op dit beleid kan de partij niet bouwen’, wordt de analyse al gemaakt in liberale kringen.

Als corona uit beeld is verdwenen, dreigt Open VLD met lege handen te staan, waarna het moeilijk kan worden voor het triumviraat Alexander De Croo, Vincent Van Quickenborne en Egbert Lachaert om de liberale troepen onder controle te houden. In Open VLD ligt nog altijd een open zenuw bloot: Lachaert en De Croo hebben paars-groen eerst afgeblokt, waarna ze de macht bij Open VLD grepen om vervolgens toch Vivaldi in de steigers te zetten.

Voor de liberalen zal veel afhangen van de sérieux van de op stapel staande fiscale hervorming, is de inschatting. ‘Krijgt men die op de rails en beloont men werk en productiviteit, dan kan men met opgeheven hoofd naar verkiezingen. Maar kan dat wel in deze coalitie?’, vraagt een liberaal zich af.

Het wordt ook afwachten hoe MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez zich opstelt. Het regeringsbeleid biedt weinig lekkers voor de Franstalige liberalen. En de Wetstraat 16 maakt dat ook niet goed. Integendeel, dat De Croo premier is, beperkt de bewegingsruimte van de Franstalige liberalen in de regering. Bouchez zal moeten zoeken hoe hij zijn partij een smoel geeft.

Voor de oppositie is het hopen dat de regering-De Croo het niet goed doet. Dan blijft het ‘beu’-gevoel hangen, dat volgens een gewezen partijvoorzitter bepalend is geweest voor de verkiezingen van 2019. De regering-De Croo kan dat alleen doorbreken als ze een beleid kan voeren dat bakens verzet.

Vivaldi zal een succes zijn, als de opmars van de uitersten, het Vlaams Belang in Vlaanderen en de PVDA in Franstalig België, kan worden gestopt. Al lijkt de eventuele winst van Vivaldi vooral het verlies van de N-VA te worden.

De Wever zet zich schrap en wil de geschiedenis herhalen. Hij wil de laatste liberalen bij Open VLD weghalen door op de ondernemersflank in te hakken, zoals de N-VA succesvol deed in het oppositiewerk tegen de regering-Di Rupo. Maar de tijden zijn veranderd. De N-VA zit zelf in de ‘piepzak’, zoals De Wever het al eens verwoordde. De partij zit geprangd tussen het oprukkende Vlaams Belang en de traditionele partijen, ‘die hij harder nodig heeft dan zij de N-VA’, maakt een vivaldist de rekening.

‘De Wever wordt links en rechts voorbijgestoken. Hij kan alleen terugkeren als anderen grote fouten maken. De N-VA kan alleen worden gered door een ruziënde regering in 2023 of een pesterige fiscale hervorming, en als het Vlaams Belang zich zot van glorie laat verleiden tot uitwassen. Maar dat zijn veel als’en’, merkt de vivaldist nog op.

Lees verder

Advertentie
Advertentie