weekboek

Het volk mort

Redacteur Politiek & Economie

Gebroken beloftes en een politieke klasse die elke verantwoordelijkheid van zich afschuift. Dat voedt het monster van de antipolitiek.

De gewezen Vlaamse ministers van Energie Bart Tommelein en Lydia Peeters, allebei liberalen, mogen blij zijn dat ze geen schoenen naar hun hoofd geslingerd hebben gekregen, zoals de gewezen Fortis-top overkwam, toen gedupeerde aandeelhouders hun woede de vrije loop lieten.

Fortis-topman Maurice Lippens had eind juni 2008 de mensen nog aangemoedigd aandelen te kopen, terwijl hij intern zijn grote onrust had laten blijken over het lot van de bank-verzekeraar. Net zoals Tommelein de mensen had opgeroepen zonnepanelen te plaatsen, en hen daarbij had gegarandeerd dat het rendement - dankzij de terugdraaiende teller - verzekerd was. Terwijl alle adviezen negatief waren en het systeem van de terugdraaiende teller op juridisch drijfzand was gebaseerd.

En net zoals Lippens zich nooit verontschuldigde bij de gedupeerden, zo sloeg ook Tommelein geen mea culpa. Even zag het ernaar uit dat hij toch zijn fouten zou toegeven. 'Dit is natuurlijk zeer ernstig. Ik vind ook dat er verantwoordelijkheid moet worden genomen. Ik neem voor een deel de verantwoordelijkheid op mij', zei Tommelein tijdens het actualiteitsdebat in het Vlaams Parlement.

Wereld op zijn kop

Ik heb niemand willen bedriegen, ik heb niemand beloftes gedaan die ik niet kon nakomen. Ik heb dat altijd heel duidelijk gezegd.
Bart Tommelein
Gewezen minister van Energie

Maar hij leek ermee te lachen. Wat volgde, was geen mea culpa. Integendeel, Tommelein klopte zich op de borst. 'Ik ben inderdaad verantwoordelijk geweest voor het halen van de doelstellingen voor hernieuwbare energie', klonk het. En nog: 'Ik was verantwoordelijk voor de snelle uitrol van de digitale meter, omdat die absoluut noodzakelijk was.' 'Een derde, niet-onbelangrijke verantwoordelijkheid is verzekeren dat de mensen minstens hun installatie terugverdienden', zei Tommelein ook nog, waarmee hij de wereld op zijn kop zette.

Het leek alsof de Oostendse liberaal niet beseft hoe boos de mensen zijn, en nog olie op het vuur gooide. 'Eerlijk gezegd, ik heb mijn job altijd met hart en ziel gedaan. Ik heb niemand willen bedriegen, ik heb niemand beloftes gedaan die ik niet kon nakomen. Ik heb dat altijd heel duidelijk gezegd.'

Ook zijn opvolgster Peeters, die even hard verzekerd had dat het rendement was gegarandeerd, doorbrak tijdens het debat het stilzwijgen. 'Het ergste is dat de mensen boos zijn. Ze zijn woedend. En terecht. We hebben hun vertrouwen geschonden', erkende ze. Maar dan collectiviseerde ze de schuld. 'Ik blijf erbij dat dat een collectieve verantwoordelijkheid is. Maar ik ben er ook mee verantwoordelijk voor. Dat wil ik heel duidelijk meegeven.'

Ik blijf erbij dat dat een collectieve verantwoordelijkheid is. Maar ik ben er ook mee verantwoordelijk voor. Dat wil ik heel duidelijk meegeven
Lydia Peeters
Vlaams minister van Mobiliteit en gewezen minister van Energie

Waarop de oppositie steigerde. Ze pikte het niet dat de gewezen ministers de oppositie mee in het bad probeerden te trekken om zo de schuldvraag te verdrinken.

Uitgerekend Filip Dewinter (Vlaams Belang) wees erop dat de politiek op die manier zelf de anti-politiek in de hand werkt. 'U wijst altijd naar ons als degenen die aan populisme doen en er verantwoordelijk voor zijn dat de burger geen vertrouwen meer heeft in de politiek. Als er geen vertrouwen meer is in de politiek, dan is het door dit soort dossiers.'

Giftig

Dat het volk boos is, bleek nog uit de giftige reacties op de nieuwjaarsreceptie van Open VLD. Een onschuldig selfietje van moderator Eline De Munck met voorzitter Egbert Lachaert en premier Alexander De Croo gaf de indruk dat de afstandsregels niet waren gerespecteerd.

©BELGA_HANDOUT

En dat terwijl het volk gebukt gaat onder strenge covidregels, die de regering-De Croo met harde hand oplegt. Als dan de indruk ontstaat dat alle dieren gelijk zijn, maar sommige dieren meer gelijk dan anderen, zoals in 'Animal Farm', ligt het vertrouwen al snel aan diggelen.

Grote ontgoocheling was er ook over de vaccinaties, omdat de beloftes over een snelle uitrol niet konden worden waargemaakt. Een verpleegster kon op televisie amper haar tranen bedwingen, omdat ze zo gehoopt had op de prik die symbool staat voor de bevrijding.

Andermaal stond er in de politiek niemand recht om zijn verantwoordelijkheid op te nemen. De politieke klasse schoof de hete aardappel door naar Pfizer, dat niet zou leveren zoals beloofd. Hier en daar werd zelfs het kapitalisme op de beklaagdenbank gezet.

En het wordt stilaan een slechte Belgische traditie: opnieuw was er een spelletje zwartepieten tussen de federale en de Vlaamse overheid. Vlaanderen kreeg het verwijt niet vooruit met de geit te willen, terwijl de Vlaamse regering voorzichtig wil zijn met de voorraad vaccins om niet opnieuw beloftes te moeten breken. Het antwoord op gebroken beloftes zijn vaak nieuwe beloftes, waardoor het draagvlak helemaal onderuit wordt gehaald.

Hoe meer mensen worden gevaccineerd, hoe moeilijker het wordt ze de toegang tot het rijk van de vrijheid te ontzeggen.

Het worden nog aartsmoeilijke weken en maanden. Want hoe meer mensen worden gevaccineerd, hoe moeilijker het wordt ze de toegang tot het rijk van de vrijheid te ontzeggen.

Lees verder