weekboek

Jonge helden, oude demonen

De erfenis van een politieke generatie die het liet afweten, belandt nu op de schouders van jonge helden die het overnemen als partijvoorzitter. Die twintigers en dertigers krijgen wel maar weinig tijd om hun partij uit het slop te halen. Er moeten snel knopen worden doorgehakt. Het worden cruciale dagen in de federale formatie.

Met de verkiezing van de 33-jarige Georges-Louis Bouchez tot voorzitter van de Franstalige liberalen en straks misschien de 31-jarige Sammy Mahdi bij CD&V komt er een nieuwe generatie partijvoorzitters aan de macht. Eerder koos de sp.a al voor de 26-jarige Conner Rousseau, de jongste partijvoorzitter die ooit is aangetreden. Ook het Vlaams Belang koos met Tom Van Grieken, toen die 28 jaar was, voor radicale verjonging. Zij zijn de hoop in bange dagen op het opnieuw vinden van de connectie met de kiezers, niet het minst met de jongeren. Want alle traditionele partijen zitten op een hellend vlak.

Wie verkeerd gokt, dreigt het licht uit te moeten doen.

De generatie van Charles Michel, Bart De Wever, Gwendolyn Rutten, John Crombez en Wouter Beke heeft er weinig van gebakken. Ze werden rond de eeuwwisseling geportretteerd als de ‘nieuwe zakelijkheid’, maar dat was veel marketing. Ze brachten geen stijlbreuk. Ze voerden integendeel het politieke gekibbel - wat ten tijde van paars nog door spindoctor Noël Slangen werd verpakt als ‘open debatcultuur’ - naar destructieve hoogtes. Van goed bestuur - wat Yves Leterme nog 800.000 stemmen heeft opgeleverd - bleef geen spaander over.

Conner Rousseau (sp.a) ©Tim Dirven

Alle machtspartijen hebben de neergang alleen maar zien versnellen, met 26 mei als ultieme schok. Socialisten, liberalen en christendemocraten leden een historische nederlaag. Samen geraken ze federaal met een klassieke tripartite zelfs niet meer aan een meerderheid. Ook de N-VA deelde in de klappen. Alleen de extremen ter rechter- en ter linkerzijde, het Vlaams Belang in Vlaanderen en de PVDA/PTB in Wallonië, hebben gewonnen. Het is in heel Europa een trend dat het midden versplintert en verschrompelt, en dat de kiezer de uitersten opzoekt.

De hoop is dat de jonge helden die nu aan de macht komen de kiezer weer kunnen bereiken. Van Grieken toonde al hoe belangrijk socialemediavaardigheden zijn in de politieke tijden van nu. Toch zal het niet volstaan de taal van Instagram te spreken. De nieuwe generatie voorzitters zal ook de geloofwaardigheid moeten herstellen. De kiezer gelooft het niet meer, als van alles wordt beloofd en daar weinig of niets van wordt waargemaakt. De traditionele partijen zijn uitgeregeerd. Het ene compromis na het andere heeft niet geleid tot goed bestuur.

In België is het nog moeilijker dan elders, omdat het zuiden en het noorden van het land uit elkaar drijven, maar bij de federale regeringsvorming telkens toch weer in elkaar moeten worden gedraaid. Dat gaat steeds moeilijker. Het vormen van een federale regering lijkt steeds meer op een ‘mission impossible’. Na de blokkering ten tijde van Leterme is het alleen nog gelukt een federale regering te maken door één van de landsdelen in een minderheidspositie te duwen. Die constructiefout heeft alle beleidspartijen pijn gedaan. Ze moesten telkens hun partijbelang opofferen aan ’s lands belang. De kiezer heeft dat nooit beloond.

Geen tijd

Sammy Mahdi en Joachim Coens (CD&V) ©BELGA

De jonge voorzitters die aan de macht komen, hebben één groot nadeel. Ze krijgen geen tijd. Ze zullen snel moeten beslissen over de federale formatie. Dat wordt in de eerste plaats een keuze tussen regeren of niet. En om het helemaal moeilijk te maken is dan de volgende vraag: paars-groen of paars-geel.

De calamiteiten die de Vlaamse liberalen de afgelopen week hebben getroffen hebben duidelijk gemaakt dat de partij nog altijd verdeeld is over die opties. Dat geldt niet alleen voor Open VLD, maar voor alle partijen die op 26 mei de verkiezingen hebben verloren. Er moeten politieke risico’s worden genomen, want meer van hetzelfde is een doodlopend straatje. Wie verkeerd gokt, dreigt straks het licht uit te moeten doen. De nieuwe generatie partijvoorzitters krijgt wel heel veel gewicht op de schouders gelegd.

Limieten

Het worden cruciale dagen in de federale formatie. Informateur Paul Magnette (PS) heeft het gevoel dat het stilaan mag gebeuren, of dat het stilaan mag stoppen. ‘De informateur botst op de limieten van zijn informatie-opdracht’, valt te horen. Er is een kort tijdvenster voor paars-groen, is de inschatting. Het paleis verlengde de opdracht van Magnette tot 9 december, totdat de voorzittersverkiezingen bij de MR en CD&V achter de rug zouden zijn. Grote bewegingen kunnen niet worden ingezet zonder dat die nieuwe voorzitters mee zijn. Maar als nog langer wordt getwijfeld, werpen de voorzittersverkiezingen bij Open VLD - die in maart zijn gepland - hun schaduw weer vooruit op de formatie.

Dat Open VLD-voorzitster Rutten de bocht naar paars-groen heeft ingezet, joeg deze week schokgolven door de partij, maar de deur is niet dichtgegooid. De Vlaamse liberalen hebben de rangen gesloten en blijven aan de onderhandelingstafel zitten. Als er een doorbraak voor paars-groen komt, wordt niet uitgesloten dat Magnette vervroegd het stokje van informateur aan de koning teruggeeft, en dat een liberaal aan een formatieopdracht mag beginnen. Als paars-groen mislukt, komt N-VA-voorzitter De Wever aan zet.

Lees verder