weekboek

Lang leve de middenklasse

Redacteur Politiek & Economie

De beleidsverklaring van premier Alexander De Croo (Open VLD) leverde in het parlement een pittig politiek gevecht op over de middenklasse. Die heeft electoraal het grootste gewicht, maar is o zo moeilijk te bedienen.

De State of the Union of beleidsverklaring, zoals dat wat minder gewichtig klinkt in het Nederlands, die premier Alexander De Croo (Open VLD) dinsdag in het parlement presenteerde, leverde als vanouds politiek spektakel op. De meerderheid liet zich van haar mooiste kant zien, waarna de oppositie alles uit de kast haalde om de schone schijn te doorprikken, zoals woensdag en donderdag gebeurde in een marathonzitting van 34 uur.

Ook al stond vooraf vast dat de beleidsverklaring door de meerderheid zou worden goedgekeurd, het was een verademing dat de politieke steriliteit van de digitale vergaderingen in coronatijden werd doorbroken. Het spetterde weer als vanouds.

De essentie

  • Het debat over de compensatie van de hoge energieprijzen stond centraal in de parlementair marathonzitting over de beleidsverklaring.
  • De inzet was de middenklasse, die in de kou blijft staan.
  • Een energiecheque voor iedereen zou budgettair een serieuze impact hebben, waardoor de regering naar nieuwe inkomsten - lees: belastingen - zou moeten zoeken.
  • Alleen CD&V slaagde erin iets uit de brand te slepen voor de middenklasse.

What's in it for me?

N-VA-fractieleider Peter De Roover klaagde bij het begin van het debat dinsdag wel aan dat nog altijd niet alle parlementsleden in het halfrond aanwezig kunnen zijn. En hij maakte er een politiek theater van dat eerst de pers en daarna pas het parlement werd ingelicht, door met de hele N-VA-fractie op te stappen.

Maar politieke spelletjes gaan aan de kiezer voorbij. Die wil maar één ding weten: what's in it for me? Politiek gaat het om de middenklasse. Die heeft electoraal het grootste gewicht. Dat verklaart waarom alle partijen in het centrum staan te drummen.

Maar die brede groep is politiek o zo moeilijk te bedienen. De Croo weet er alles over. Het gevecht in zijn regering over het compenseren van de hoge energieprijzen draaide rond de middenklasse. Dat werd in de Kamer nog eens overgedaan. De Croo werd langs links en langs rechts in de tang genomen, omdat de middenklasse geen compensatie krijgt voor de stijgende energiefactuur.

De liberalen zien het als een overwinning als ze verhinderen dat de middenklasse de rekening moet betalen en er geen belastingen bijkomen.

Belastingen afblokken

De socialisten haalden het in de regering niet met hun voorstel een energiecheque uit te schrijven voor iedereen, want dat vraagt grote budgettaire inspanningen om de middenklasse hooguit wat peanuts toe te gooien. Het bleef bij een verlenging van het sociaal tarief en een premie erbovenop voor wie het moeilijk heeft. Een groep die tijdens corona is aangedikt tot één miljoen mensen.

Traditioneel gaat de linkerzijde voor wie het moeilijk heeft, terwijl de rechterzijde mikt op de middenklasse. Of zoals de liberalen het lang hebben gezegd: de hardwerkende Vlaming. In de regering kan de linkerzijde het grootste gewicht in de schaal werpen. De liberalen zien het als een overwinning als ze verhinderen dat de middenklasse de rekening moet betalen en er geen belastingen bijkomen.

De vraag is of het electoraal lonend is belastingverhogingen af te blokken. Maar het is alleszins de achterliggende reden waarom de liberalen zich samen met de groenen en de christendemocraten verzetten tegen zo'n energiecheque. Die zal altijd te laag zijn om de hoge energieprijzen te compenseren, maar wel een grote hap uit de begroting nemen, waardoor de inkomsten - lees: de belastingen - dreigen te worden verhoogd. Dus nee, geen energiecheque voor Vivaldi.

Dat de oppositiepartijen - van links tot rechts - elkaar zouden vinden in de kritiek dat Vivaldi de middenklasse in de kou laat staan, was voorspelbaar. Ook vanuit de Vlaamse regering werd de regering-De Croo op die flank bestookt. Vlaams minister van Energie Zuhal Demir (N-VA) pakte uit met een energiekorting voor alle 2,8 miljoen gezinnen en alleenstaanden in Vlaanderen. De energierekening van een doorsnee Vlaams gezin wordt volgend jaar 50 euro goedkoper. De Vlaamse regering bedient de middenklasse, terwijl Vivaldi op de lage inkomens focust en de rekeningen naar Vlaanderen doorschuift, zoals de N-VA met de kracht van herhaling in de markt probeert te zetten.

Crisisbelasting

Meer dan de middenklasse ontzien was niet haalbaar voor Vivaldi. Al slaagde minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) er op kousenvoeten in toch iets binnen te halen voor de middenklasse. Op zijn voorstel wordt begonnen met de afbouw van de crisisbelasting die zijn partijgenoot en gewezen premier Jean-Luc Dehaene invoerde. Een doorsnee gezin kan rekenen op 150 euro netto meer per jaar. Dat is geen grote omwenteling, maar er staat toch een bedrag van 300 miljoen euro tegenover.

Meer nettoloon was het strijdros dat Gwendolyn Rutten als voorzitster van Open VLD besteeg in de Zweedse regering, om de liberalen te profileren als partij van de middenklasse. Het was ook haar trofee in de taxshift. Maar de claim op meer nettoloon heeft Van Peteghem de liberalen in deze begrotingsronde ontfutseld. Dat past volledig in de opzet van CD&V-voorzitter Joachim Coens om voluit de kaart van de middenklasse te trekken. Al vergeet de CD&V vervolgens wel om dat ook wereldkundig te maken.

Ook nog deze week...

Luikse gouverneur Jamar slaat mal figuur in Waalse onderzoekscommissie

Nadat eerder al vragen waren gerezen over de slappe aanpak van de Luikse gouverneur Hervé Jamar (MR) bij de overstromingen die zijn provincie deze zomer hard troffen, ging de gewezen luitenant van Charles Michel deze week helemaal de mist in voor de parlementaire onderzoekscommissie die zich in het Waals Parlement buigt over de overstromingen.

©Photo News

Zijn relaas van de gebeurtenissen op 14 en 15 juli, de dagen van de hevige regenval die tot de overstromingen leidden, en de periode nadien was verwarrend. Hij vergat de namen van parlementsleden, vergat wie welke vragen had gesteld en raakte verstrikt in zijn eigen uitleg.

Hij haalde zijn eigen verdediging onderuit dat hij pas op 15 juli ingelicht werd over de watersnood. In de onderzoekscommissie bleek dat hij al op 14 juli intensief contact had gehad met Catherine Delcourt, die als arrondissementscommissaris zijn taken had overgenomen, omdat Jamar op vakantie was.

Toen Jamar weer op kantoor was, nam hij het heft ook niet in handen. Hij stelde zich als ‘vrijwilliger’ ter beschikking van Delcourt, zoals hij zelf eerder zei in een opmerkelijk interview in Le Soir. Jamar, die op een blauwe maandag nog minister van Begroting is geweest, viel met zijn geïmproviseer helemaal door de mand.

Geert Bourgeois & co. vieren 20 jaar N-VA

Founding father Geert Bourgeois en zijn kompanen van het eerste uur Jan Loones, Kris Van Dijck en Ben Weyts  gingen samen op de foto voor 20 jaar N-VA, wat gevierd werd met taart. Op 13 oktober was het zo lang geleden dat de N-VA uit de as van de Volksunie verrees. De partij groeide van een eenmansfractie rond Bourgeois uit tot de grootste partij van Vlaanderen.

Lees verder