weekboek

Langer werken, of toch maar niet?

Redacteur Politiek & Economie

Meer mensen langer aan de slag. Dat had de brandstof moeten zijn die het paarse motorblok onder Vivaldi doet draaien, maar de pensioenplannen van Karine Lalieux zetten de regering-De Croo in achteruit.

Brussel moet nog wat geduld oefenen en er woedt nog een politiek achterhoedegevecht over de coronapas in de horeca en het uitgaansleven, maar na 18 maanden coronacrisis herneemt het normale leven stilaan. Ook in de Wetstraat.

De essentie

  • Met haar pensioenplannen geeft Karine Lalieux (PS) het rode signaal dat er minder lang moet worden gewerkt - een loopbaan van 42 jaar volstaat - om op pensioen te kunnen.
  • Meteen is duidelijk dat de Parti Socialiste in de Vivaldi-coalitie niet van plan is politiek gedurfde arbeidsmarkthervormingen door te voeren om mensen langer aan de slag te houden.
  • Vanuit de Vlaamse regering wordt onder impuls van Hilde Crevits (CD&V) druk gezet op de regering-De Croo om toch te bewegen.

De politieke rentree stond bol van spektakel. De voorbode van wat een hete politieke herfst moet worden, met een aangekondigde ideologische clash over alle grote dossiers die op de regeringstafel komen: de begroting, de pensioenen, de arbeidsmarkt, de klimaatverandering en de kernuitstap.

Open VLD-voorzitter Egbert Lachaert opende de dans. Zijn voorstelde om de minimumpensioenen te beperken tot wie er een loopbaan van minstens twintig jaar op heeft zitten, noemde PS-voorzitter Paul Magnette een 'provocatie'. PS-vicepremier Pierre-Yves Dermagne volgde hem daarin.

De PS nam het niet dat coalitiepartner Open VLD de rode trofee van de minimumpensioenen wilde halveren. Want als het minimumpensioen maar kon na een loopbaan van minimaal twintig jaar, kwam de helft van de mensen niet in aanmerking. Vooral vrouwen zouden in de kou blijven staan, tweette Magnette.

De politieke rentree bood veel spektakel, maar het had weinig om het lijf.

De politieke rentree bood veel spektakel, maar het had weinig om het lijf. Toen minister van Pensioenen Karine Lalieux (PS) haar plannen uit de doeken deed, bleek dat ze een loopbaan van tien jaar naar voren schoof voor het minimumpensioen, waarmee de socialiste zelf de regels aanscherpt. Leg dat naast de twintig jaar van de liberalen en een simpel compromis ligt binnen handbereik.

Rood signaal

Lalieux' pensioenplannen zijn niet de grote gevreesde rode revolutie, maar hooguit de sociale correctie, waarvan iedereen wist dat die zou volgen op de verkiezingszege van de Parti Socialiste. Wel maken ze duidelijk dat de PS de lat niet hoog zal leggen als het aankomt op het alfa en het omega: het optrekken van de werkzaamheidsgraad naar 80 procent, zoals in het regeerakkoord naar voren is geschoven.

Een hogere werkzaamheidsgraad is ook het enige medicijn dat kan helpen om de budgettaire toestand van het land recht te trekken, maar het rode signaal dat Lalieux met haar pensioenplannen geeft, is dat minder lang moet worden gewerkt - een loopbaan van 42 jaar volstaat - om op pensioen te kunnen. Dat staat haaks op de weg die was ingeslagen om de pensioenen en bij uitbreiding de vergrijzingskosten te betalen.

Het rode signaal dat Lalieux geeft met haar pensioenplannen is dat minder lang moet worden gewerkt - een loopbaan van 42 jaar volstaat - om op pensioen te kunnen.

De regering-Di Rupo en daarna ook de regering-Michel waren zelfverklaarde hervormingsregeringen die meer mensen langer aan het werk wilden krijgen, ook al was het niet altijd gemakkelijk de hervormingen rond te krijgen die nodig waren om de werkzaamheidsgraad op te krikken.

Toen paars-groen in 1999 in première ging, hadden liberalen en socialisten elkaar gevonden in de zogenaamde actieve welvaartsstaat, waarvan de socialist Frank Vandenbroucke (Vooruit) de geestelijke vader was. Zo'n common ground is er in de regering-De Croo niet.

Krachtsverhoudingen

De Parti Socialiste heeft een trauma overgehouden aan de regering-Di Rupo, omdat de premier toen onder impuls van de liberalen, die de hete adem van de N-VA in de nek voelden, een activeringsbeleid voor schoolverlaters slikte. Dat heeft de kameraden electoraal pijn gedaan.

Met de permanente opmars van de PVDA in Franstalig België is het een illusie te denken dat de PS met Vivaldi werk wil maken van de noodzakelijke flexibilisering van de arbeidsmarkt, die de sleutel vormt om meer mensen langer aan het werk te krijgen.

De PS dient ook geen prijs te betalen voor de Zestien. Dat moeten de liberalen doen, maakte Magnette bij de politieke rentree duidelijk. De PS-voorzitter en zijn luitenant in de regering-De Croo, minister van Werk Dermagne, herinnerden eraan dat de PS de grootste partij is en de socialisten de grootste politieke familie zijn, en dat zij het voor het zeggen hebben in Vivaldi. De liberalen moeten een toontje lager zingen.

De PS dient geen prijs te betalen voor de Zestien. Dat moeten de liberalen doen, maakte Paul Magnette bij de politieke rentree duidelijk.

De kans dat Dermagne werk maakt van de door Lachaert en MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez gevraagde arbeidsmarkthervormingen die noodzakelijk zijn om de doelstelling van een werkzaamheidsgraad van 80 procent te halen, is dus nihil. Magnette gaf ook al meermaals te kennen dat de liberalen niet moeten denken dat ze nu wel de dingen kunnen binnenhalen die zijn afgeblokt in de regeringsonderhandelingen.

Communautaire dimensie

Die strijd om de arbeidsmarkt krijgt ook een communautaire dimensie, want vanuit de Vlaamse regering heeft de nummer één van CD&V, Hilde Crevits, haar gewicht in de schaal geworpen om de federale regering te doen bewegen. Als het niet kan met federale flexibiliseringsmaatregelen, dan moet een asymmetrisch beleid mogelijk worden, waarbij de regering-Jambon op maat maatregelen voor Vlaanderen kan nemen.

Vanuit de Vlaamse regering heeft de nummer één van CD&V, Hilde Crevits, haar gewicht in de schaal geworpen om de federale regering te doen bewegen.

Iedereen aan de slag, is het verhaal dat CD&V als centrumpartij claimt. Ze krijgt daarvoor de steun van de Vlaamse coalitiepartners. De N-VA en Open VLD keurden in het Vlaams Parlement een resolutie goed die aandringt op een flexibele arbeidsmarkt. De hoop is dat de Vlaamse eendracht voldoende druk kan zetten, zodat de Parti Socialiste de handrem moet lossen. Het gevaar is evengoed dat Vivaldi bezwijkt onder die Vlaamse druk.

Lees verder