weekboek

Realitycheck voor Vivaldi

Redacteur Politiek & Economie

De vastberadenheid van de regering-De Croo om tegen 2025 uit kernenergie te stappen, maakt dat de industrie rekensommetjes maakt. Het is een eerste grote realitycheck voor de regering.

‘Febeliec roept Tinne Van der Straeten op om minister van Energie te zijn, niet minister van Kernuitstap. Graag een beleid dat niet leidt tot het behalen van ideologische doelen, maar tot duurzame, zekere en betaalbare energie’, zo haalde de Belgische federatie van industriële energieverbruikers deze week op Twitter het zwaar geschut boven, met de groenen in het vizier.

De industrie is er niet gerust in dat het goed komt met de kernuitstap, waarmee groen het verschil wil maken. Ze heeft grote twijfels of de Europese Commissie het licht wel op groen zal zetten voor het capaciteitsremuneratiemechanisme (CRM) voor de bouw van gascentrales. Die zijn nodig om de sluiting van de kerncentrales op te vangen. Als er alsnog een fiat komt, kan het te laat zijn.

Premier Alexander De Croo weet dat hij een risico neemt en dat er niets verkeerd mag gaan. Vandaar dat er in het regeerakkoord een noodrem is ingebouwd.

Premier Alexander De Croo weet dat hij een risico neemt en dat er niets verkeerd mag gaan. Vandaar dat er in het regeerakkoord een noodrem is ingebouwd. Als eind volgend jaar blijkt dat de bevoorradingszekerheid niet kan worden gegarandeerd, of als de energieprijzen de pan uit zouden swingen, kan worden bekeken of de twee jongste kerncentrales langer open kunnen blijven. Dat was het plan dat op de tekentafel van paars-geel lag.

Onderhandelingspositie

Na een 'constructief onderhoud' met Van der Straeten en De Croo, die er ook bovenop zit, liet Engie Electrabel deze week evenwel weten dat het de investeringen die nodig zijn om de jongste twee kerncentrales langer open te houden, stopt. De framing die de groenen eraan geven, is dat Engie Electrabel zich inschakelt in het regeringsbeleid en dat de politiek die de zaken in handen neemt, maar de realiteit is minder prozaïsch.

De framing die de groenen eraan geven, is dat Engie Electrabel zich inschakelt in het regeringsbeleid en dat de politiek de zaken in handen neemt, maar de realiteit is minder prozaïsch.

Engie Electrabel heeft altijd laten verstaan dat de politieke beslissing over het al dan niet langer openhouden van de kerncentrales eind dit jaar moet vallen. Wachten tot eind volgend jaar, zoals in het regeerakkoord is voorzien, kan niet. Engie Electrabel zet de regering dus met de rug tegen de muur om nog dit jaar knopen door te hakken.

Het lijkt erop dat Engie Electrabel een bekend spelletje speelt om zijn onderhandelingspositie te versterken voor het geval de regering-De Croo toch nog vraagt om de kerncentrales langer open te houden. Er zal dan geen sprake meer zijn van het afromen van een nucleaire rente, maar de Belgische staat dreigt Engie Electrabel dan eerder geld te moeten toesteken om de reactoren langer te laten draaien. Daardoor zou de factuur nog hoger oplopen.

Blind varen

Een serieus probleem is dat De Croo blind vaart, want er zijn geen berekeningen die aantonen dat het scenario van de kernuitstap een haalbare kaart is. Van der Straeten - aan wiens expertise niet wordt getwijfeld - beweert dat het wel kan, maar in de regeringsonderhandelingen stond de kernuitstap tot op het laatste moment tussen haakjes. Er was geen tijd voor ernstig rekenwerk, wat wel het geval was toen de regering-Michel besloot om Doel 1 en 2 langer open te houden.

In de regeringsonderhandelingen stond de kernuitstap tot op het laatste moment tussen haakjes. Er was geen tijd voor ernstig rekenwerk.

Van der Straeten heeft wel rapporten van de hoogspanningsnetbeheerder Elia die aantonen dat er met investeringen in de interconnectie met Frankrijk en Duitsland meer elektriciteit kan worden geïmporteerd. Daardoor kan meer dan de helft van de behoefte aan stroomvoorziening op piekmomenten worden gegarandeerd. Dat komt ook de business van Elia ten goede, al is de ironie dat we ons dan bevoorraden met kernenergie uit Frankrijk en elektriciteit die is opgewekt in bruinkoolcentrales in Duitsland.

Dat de industrie haar hart vasthoudt voor de energiebevoorrading en de evolutie van de elektriciteitsprijzen, is een indicatie dat de berekeningen - die ook op de hoofdzetels van bedrijven worden gemaakt - weinig goeds voorspellen. Het langer openhouden van de jongste twee centrales is misschien geen must. Het lijkt een nuttige buffer om grote economische schokken in de transitie naar hernieuwbare energie op te kunnen vangen.

Politiek risico

Zoals wel vaker is ideologie belangrijker dan de ratio. Voor de groenen is terugkomen op de kernuitstap politiek geen optie meer. Ook al kunnen ze moeilijk beweren dat een verlengde duurtijd voor twee kerncentrales - die volgens Van der Straeten een verhaal in de marge zijn - de omslag naar hernieuwbare energie in de weg staat. De kernuitstap is een slag die de groenen twintig jaar na datum willen thuishalen. Anders hangt Vivaldi aan een zijden draadje.

De kernuitstap is een slag die de groenen twintig jaar na datum willen thuishalen. Anders hangt Vivaldi aan een zijden draadje.

De Croo zal het stuur stevig moeten vasthouden om niet uit de bocht te vliegen, al loopt zijn regering weinig of geen politieke risico's dat het misgaat. De gevolgen van de beslissing over de kernuitstap tegen 2025 zijn voor een volgende regering.

Lees verder