Een gemiste kans

©Sabine Joosten/Hollandse Hoogte

Het successierecht maakte onder Di Rupo I een woelige periode mee. Meest besproken topic? De antimisbruikbepaling.

Successierechten betaalt u op bijna elke erfenis die u te beurt valt. Voor de doorsnee Belg blijven de regels van het Belgische erfrecht en successierecht moeilijk. ‘Mensen die ik ontmoet weten meestal wel: de kinderen komen op de eerste plaats’, weet advocaat en successiespecialist Jos Ruysseveldt. ‘Maar kinderloze koppels bijvoorbeeld, die bovendien getrouwd zijn met scheiding van goederen, weten vaak niet dat hun erfenis naar de ouders of broers en zussen zal gaan. Zij hebben de illusie dat de langstlevende partner alles krijgt. In dat opzicht is de wet niet echt transparant.’

Is het successierecht te technisch? ‘Ik vind dat het goed functioneert’, meent Jos Ruysseveldt. ‘Een andere vraag is: zijn successierechten nog nodig? Je wordt ermee geconfronteerd op een heel moeilijk moment, het brengt allemaal rompslomp mee. En de opbrengst van de successierechten betekent vandaag 1 tot 1,5 procent van het budget van de regio’s…’

Heet hangijzer

De regering-Di Rupo pakte het successierecht aan. Een heet hangijzer in de discussie het voorbije jaar was de antimisbruikbepaling. Die bepaling is niet nieuw. Maar vanaf 1 juni wordt ze nu ook toegepast in het schenkings- en successierecht en dat is wél nieuw.

Wat houdt de antimisbruikbepaling concreet in? Stel dat u voor de regeling van uw erfenis een bepaalde rechtshandeling kiest, of een opeenvolging van rechtshandelingen, alleen omdat die u fiscale voordelen oplevert. Dan kan de fiscus toch belasten alsof u die handelingen nooit gedaan hebt. En fiscale optimalisatie is nu eenmaal een van de hoofdmotieven van successieplanning. Betekent dat dan dat bepaalde technieken om te besparen op successie- of schenkingsrechten verboden worden? Neen. Maar de fiscale besparing mag niet uw enige of belangrijkste motief zijn.

Onzekerheid

Jos Ruysseveldt heeft maar één woord nodig voor zijn reactie op die antimisbruikbepaling: rechtsonzekerheid. ‘Het is een gemiste kans van de wetgever op klaarheid. In plaats van heel duidelijk te omschrijven welke rechtshandeling onder de noemer misbruik valt, komt nu elke handeling in principe in aanmerking. De uitvoerende macht krijgt meer controle. Zij kan zeggen: dit vinden wij oké en dat niet. De bewijslast van de fiscus is minimaal. De belastingplichtige zal moeten bewijzen dat hij geen fiscaal misbruik pleegde. En daar moet je op anticiperen. Ik raad iedereen aan om nu al in alle documenten op te nemen dat je handelingen niet uit fiscale motieven stelde.’

Om meer duidelijkheid te scheppen, publiceerde de administratie in juli een circulaire, die twee lijsten bevatte: een zwarte en een witte. In de witte lijst staan de concrete voorbeelden van technieken die nog wel door de beugel kunnen, de zwarte bevat planningstechnieken die de administratie onder de noemer fiscaal misbruik plaatst. En de handelingen die noch op de witte, noch op de zwarte lijst staan? Die zijn veilig, noch verdacht. De onzekerheid blijft dus groot, vindt Jos Ruysseveldt. ‘Anticipeer op de handelingen die er in staan. En voor de andere? Afwachten.’ Wat als u al uw successie plande? ‘Alle rechtshandelingen vanaf 1 juni vallen onder de nieuwe regeling. Die van voor 1 juni blijven buiten schot’, stelt de advocaat gerust.

Gesplitste aankoop

Rechtszekerheid wordt moeilijk, vindt Jos Ruysseveldt. ‘Bij een overlijden zal veel afhangen van de ontvanger die je krijgt. Reageert die in Antwerpen hetzelfde als die in Luik? Dat is willekeur, vind ik. Maar het is allemaal nog vroeg. Want de gevolgen zullen we pas zien als er overlijdens plaatsvinden van mensen die bepaalde technieken gebruikt hebben.’ Een voorbeeld: ouders schenken geld aan kinderen via een handgift. Die gift wordt gevolgd door een gesplitste aankoop van vastgoed, waarbij de ouders het vruchtgebruik kopen en de kinderen de naakte eigendom. ‘Zulke constructies staan nu op de zwarte lijst. Maar de gevolgen voor de erfenis zullen pas boven komen na een overlijden, als het vruchtgebruik uitdooft.’

Toch vindt Jos Ruysseveldt dit een gemiste kans van de administratie en de wetgever. ‘De wettekst is niet duidelijk genoeg. Om belastingen te heffen heb je een wet nodig. Maar nu heb je de administratie die beslist. Kan dat wel in een rechtsstaat? We moeten allemaal belastingen betalen. Dat is niet het probleem. Maar zeg duidelijk waar het op staat. Anders creëer je rechtsonzekerheid. Omschrijf duidelijk welke handelingen kunnen en welke niet. Want zal het voldoende zijn om nu te anticiperen in de akte en andere motieven in te brengen?’

Lees verder

Advertentie
Advertentie