weekboek

De angst voor de kiezer verspreidt zich als een virus

Het nieuwe politieke jaar is voor premier Charles Michel (MR) in mineur gestart. Eind juli vertrok zijn ploeg in een euforische bui met vakantie, want de media gaven goede punten aan het Zomerakkoord. Maar door de discussie en de verwarde communicatie over de geplande besparingen in de pensioenen van afgelopen week blijft van die euforie niets over.

‘Waarom moeten wij tot 67 jaar werken en mogen parlementsleden vroeger met pensioen?’ Het is een vraag die vele Vlamingen zich stellen.

Die perceptie van onrechtvaardigheid is nog maar recentelijk gecorrigeerd. Omdat talrijke politici met dat verschil in aanpak in hun dorp, op café of in hun plaatselijke sportclub geconfronteerd werden, besliste het parlement onlangs om voor parlementsleden dezelfde regeling te hanteren als voor alle andere Belgen. Ook parlementsleden moeten vanaf 2030 tot hun 67ste werken.

Die correctie kwam echter veel te laat. Tussen de beslissing om de pensioenleeftijd op te trekken tot 67 jaar en de beslissing om dezelfde regeling uit te werken voor parlementsleden zat drie jaar. In die drie jaar verspreidde die onrechtvaardigheid zich als een lopend vuurtje.

Ondanks de rechtzetting zijn veel Vlamingen er nog altijd van overtuigd dat de privileges voor politici nog steeds gelden. Dat leidt tot frustratie.

Sp.a

Het toont aan hoe gevoelig alles wat met pensioen te maken heeft bij de bevolking ligt. En zeker als het gaat over de hoogte van het pensioen, bleek afgelopen week nog maar eens.

Premier Charles Michel ergerde zich deze week aan de communicatie van partijgenoot en minister van Pensioenen Daniel Bacquelaine (MR). ©BELGA

De sp.a wees erop dat door een beslissing van de regering-Michel werkloze 50-plussers tot 140 euro pensioen zouden verliezen. In een poging het verschil tussen werkenden en niet-werkenden groter te maken was de regering van plan oudere werklozen minder pensioen te gunnen dan werkende ouderen.

Open VLD, CD&V en de premier haastten zich om te benadrukken dat die beslissing nog niet genomen was. Tot minister van Pensioenen Daniel Bacquelaine (MR) doodleuk in een persbericht aankondigde dat hij de beslissing wel al genomen had. De verwarring was compleet. De premier was razend op zijn partijgenoot, maar het kwaad was geschied.

De sp.a, geteisterd door rampzalige peilingen, rook bloed. Ze trommelde alle medewerkers en parlementsleden op om te flyeren aan de stations onder het motto ‘Uw pensioen verdient garanties, geen verwarring’.

Prompt reageerde de N-VA dat de sp.a niets had gedaan om de pensioenen te garanderen toen ze jarenlang aan de macht was. Ze creëerde het Zilverfonds, maar dat was niet meer dan een ‘lege doos’, luidde de reactie.

Verontwaardiging

Maar de perceptie dat de regering-Michel de pensioenen van 50-plussers wilde verminderen was gecreëerd. In tal van kranten verschenen lezersbrieven van mensen die verontwaardigd waren. Van een vrouw die op haar 51ste was ontslagen in de Carrefour en vreesde dat ze het met minder geld zou moeten doen bijvoorbeeld.

Als mensen één iets niet kunnen verdragen, is het onzekerheid over hun pensioen.

Als mensen één iets niet kunnen verdragen is het onzekerheid over hun pensioen. Dat bleek enkele jaren geleden nog toen toenmalig minister van Pensioenen Michel Daerden (PS) in een interview had verklaard dat de pensioenen zeker nog tot 2015 konden worden betaald.

Zomerakkoord

De regering en in het bijzonder premier Charles Michel zaten verveeld met de situatie. Hij was not amused dat het door alle media bejubelde Zomerakkoord overschaduwd werd door de discussie over de pensioenen.

Het Zomerakkoord bevat tientallen hervormingen, zoals de verlaging van de vennootschapsbelasting, de invoering van een rijkentaks en maatregelen voor een flexibelere arbeidsmarkt. Maar dat is volledig naar de achtergrond verdwenen. Na afgelopen week wordt het Zomerakkoord vereenzelvigd met een poging van de regering om de pensioenen te verlagen.

Het ziet ernaar uit dat door de commotie de beslissing om minder pensioen toe te kennen aan werkloze 50-plussers er niet zal komen. Elke partij trok er zijn handen van af. De N-VA verdedigde ze aanvankelijk nog, maar durfde dat na verloop van tijd ook niet meer.

Prikkels om te werken

Nochtans ligt de maatregel in lijn met wat afgesproken is in het regeerakkoord: dat werken aangemoedigd moet worden en niet werken ontmoedigd. Want nu zijn er veel te weinig prikkels om te werken. Dat bleek onlangs nog uit het verhaal van twee vriendinnen uit Henegouwen die allebei op de drempel van hun pensioen staan. De ene had 40 jaar gewerkt, waarvan het grootste deel als zelfstandige. Ze kon rekenen op een pensioen van 925 euro bruto per maand. De andere kreeg 220 euro meer, maar had amper zes jaar gewerkt en was 33 jaar werkloos geweest.

68%
In België heeft slechts 68 procent van de bevolking tussen 20 en 64 jaar een baan.

Naar aanleiding van dat verhaal wilde de regering eindelijk iets doen om werken aan te moedigen. Een van de denksporen was te besparen op de pensioenen van werklozen in een poging hen ertoe aan te zetten sneller werk te zoeken.

Maar door de commotie zal die beslissing niet meer genomen worden. De vrees bestaat dat een jaar voor de gemeenteraadsverkiezingen en twee jaar voor de federale stembusgang de regering-Michel de moed niet meer zal hebben om dergelijke beslissingen nog te nemen. Als partij verdedigen dat je pensioen van de mensen wil afnemen staat gelijk aan politieke zelfmoord.

Nochtans weet iedereen dat de grootste structurele handicap van ons land is dat onvoldoende mensen aan het werk zijn. In België heeft slechts 68 procent van de bevolking tussen 20 en 64 jaar een baan. In Duitsland is dat 79 procent. Dat verklaart waarom de Duitsers hun overheidsfinanciën op orde hebben en hun begroting in evenwicht. En dat België een torenhoge schuld torst en elk jaar meer uitgeeft dan binnenkrijgt.

Te gevoelig

Aan ambitie had de regering-Michel nochtans geen gebrek toen ze in 2014 aantrad. De beslissing om de pensioenleeftijd naar 67 op te trekken had niemand verwacht.

67
De beslissing om de pensioenleeftijd naar 67 op te trekken had niemand verwacht bij de start van de regering-Michel.

Ze stond in geen enkel verkiezingsprogramma van de partijen die nu aan de macht zijn. Met die beslissing en met de geleidelijke afbouw van het brugpensioen stak ze wel haar nek uit. De pensioenhervorming moest samengaan met de afbouw van de anciënniteitsverloning, staat in het regeerakkoord. Daardoor zijn oudere werknemers vaak veel duurder dan jongere en vinden ze moeilijk werk of worden ze vaak sneller afgedankt.

Iedereen beseft dat daaraan iets gedaan moet worden om meer mensen aan het werk te krijgen, maar het is een onderwerp dat nog niet op de regeringstafel is beland.

Wellicht wegens te gevoelig. De kans is klein dat er nog iets van in huis komt. Deze week hebben tal van partijen de aftrap gegeven voor de campagne van de gemeenteraadsverkiezingen die over een goed jaar plaatsvinden. Of hoe een regeerakkoord vol goede bedoelingen deels dode letter blijft uit angst voor de kiezer. Een gemiste kans.

Lees verder

Gesponsorde inhoud