Argentijns voetbal is choreografie én krijgskunst

(tijd) - Argentinië wedijvert al sinds de negentiende eeuw met Engeland om de status van invloedrijkste historisch voetballand. Vandaag om 13.30 uur wordt in het Japanse Sapporo een nieuwe episode in deze saga gespeeld. Het is vanuit Argentijns oogpunt een gevecht op het scherp van de snee en een pijnlijk smachten naar internationale erkenning. Argentinië-Engeland is veel meer dan een slag om de Malvinas/Falklands.

'Argentinië bestaat niet. Wij zijn Europeanen in ballingschap', schreef José Luis Borges over zijn land. Het symboliseert de verscheurde Argentijnse identiteit van Latijnse passie en Europese berekening. De botsing tussen de stedelijke Europese Verlichting en het culturele erfgoed van de oneindige pampa raakte nooit verteerd.

Buenos Aires heeft sinds de jaren dertig het hoogst aantal psychiaters ter wereld. De Argentijnen compenseren hun paranoia met massahysterie voor het voetbal. Maar ook daar manifesteert zich de dualiteit: Argentinië produceert superieur talent en toch kleeft aan hun voetbal steeds een sinistere schaduw. De droefgeestige, verfijnde Latino-danser is tegelijk een harde, roekeloze 'gaucho' (Argentijnse kleurling). Choreografie wisselt op het voetbalveld af met krijgskunst. Geen Di Stefano zonder Rattin, geen Ardiles zonder Passarella, geen Batistuta zonder Simeone. Diego Armando Maradona kristalliseerde de twee varianten tijdens het WK van '86 uit tot in de overtreffende trap. Precies in de wedstrijd tegen Engeland, met zijn fabuleuze dribbel en zijn frauduleuze 'hand van God'. Subliem én verderfelijk.

Groot-Brittannië was op het einde van de negentiende eeuw de voornaamste handelspartner van Argentinië. In Buenos Aires leefde een zeer welvarende Britse kolonie met eigen scholen, kerken en sportclubs. De Britten organiseerden de geboorte van het Argentijnse voetbal met de stichting van FC Buenos Aires in 1867 en de oprichting van de Argentijnse Football Association. De Engelsen beschouwden het voetbal als een elitesport en als een onderdeel van hun eigen cultuur.

Rond 1900 kwam een Argentijnse reactie. Toen zagen de topclubs River Plate, Boca Juniors, Independiente en Racing Club het levenslicht. Tot in de jaren dertig volgde een verwoede strijd om de voetbalmacht. De Argentijnse nationalisten wilden de bond verspaansen, zetten een eigen organisatie op in 1912 en gaven het voetbal een volkse injectie. De sport schoot wortel en Argentinië vestigde zich na Engeland als tweede voetballand ter wereld.

Argentinië-Uruguay is, op Engeland-Schotland na, de vaakst gespeelde interland uit de geschiedenis. Op het einde van de jaren twintig ontwikkelden Argentinië en Uruguay zich tot de beste en innoverendste voetbalnaties ter wereld. Ze betwisten elkaar het wereldgoud op de Olympische Spelen van 1928 en het WK van 1930, en telkens trok favoriet Argentinië tegen de kleine buur aan het kortste eind.

De frustratie liep hoog op toen de Argentijnse sterspelers Orsi, Monti en Guiata voor veel geld de Italiaanse nationaliteit verkozen om met de Azzuri in 1934 wereldkampioen te worden. Uit protest bleef Argentinië weg uit Rome. Omdat de FIFA tegen eerdere afspraken in Parijs boven Buenos Aires als gasthoofdstad voor 1938 aanwees, weigerde het Argentijnse elftal ook de afreis naar Frankrijk.

De frustratie zat diep. Dat veranderde niet in 1950, bij het volgende WK in Brazilië. Argentinië won na de Tweede Wereldoorlog op een overtuigende manier de drie eerste edities van het Zuid-Amerikaanse landenkampioenschap. Dankzij onder meer de jonge Alfredo di Stefano. De toenmalige president Juan Peron bombardeerde Argentinië tot beste elftal ter wereld. In 1949 barstte een spelersstaking uit en de topvoetballers, waaronder Di Stefano, namen de wijk naar het buitenland. Peron vreesde voor de mythe en trok zijn land terug uit de voorronde van het WK in 1950.

Na moeizame onderhandelingen bekrachtigden Argentinië en Groot-Brittannië op hetzelfde ogenblik hun handelspartnership. Om de nieuwe na-oorlogse akkoorden enige luister bij te zetten, werd Argentinië voor het eerst verwelkomd op Wembley in mei 1951, in het kader van het Festival of Britain. Engeland won moeizaam, na twee doelpunten in de slotfase (2-1). Sommige Argentijnen verlieten wenend het veld. Ondanks de nederlaag, de enige tussen december 1945 en december 1954, organiseerde Peron bij hun thuiskomst in Buenos Aires Peron een ware heldenontvangst.

Hij smeedde vervolgens een plan dat Argentinië uit het internationale voetbalisolement moest halen: een overwinning tegen Engeland. De Engelsen accepteerden de Argentijnse uitnodiging voor twee wedstrijden in het stadion van River Plate. Een match tussen de B-elftallen zou als opwarmer dienen voor de échte confrontatie. Argentinië stuurde tegen de afspraken in op 14 mei 1953 toch zijn beste ploeg in het veld en versloeg de Engelse reservenploeg met 3-1. De revanche op 16 mei liep al na 23 minuten spaak omdat het joelende publiek het veld bestormde. Peron bereikte zijn doel. Hij kroonde Argentinië tot officieuze wereldkampioenen en riep 14 mei uit tot de jaarlijkse feestdag van het voetbal.

Na mislukte intermezzo's op de WK's van 1958 en 1962, waar Engeland Argentinië uit de kwartfinale hield (3-1), maakten beide landen zich op voor de hoogste bekroning in 1966. De slag van Wembley wakkert tot vandaag de samenzweringsgedachte aan.

In de bijzonder brutale kwartfinale van het WK '66 aanvaardde de Argentijnse aanvoerder Rattin zijn rode kaart niet en weigerde het veld te verlaten. De politie dreef hem de catacomben van het stadion in. 'Animal' schreeuwde bondscoach Alf Ramsey hem na, waarop de voorzitter van de Britse hondenvereniging prompt een klacht indiende omdat hij geen beledigingen duldde tegen zijn 'leden'.

Dit incident pompte de patriottische paranoia op. 'Kampioenschappen worden door mannen gewonnen en niet door mietjes', daar kwam de verklaring van Rattin op neer. De pas geïnstalleerde militaire dictatuur van generaal Ogania riep Argentinië uit tot morele wereldkampioen en beschuldigde de FIFA van een Engelse voorkeurbehandeling. De natie aasde op wraak. Die volgde vrijwel onmiddellijk met de kunstmatige creatie van het nieuwe topteam Estudiantes de la Plata.

Estudiantes weerspiegelde in de late jaren zestig in zijn optreden dezelfde 'waarden' als die van het nieuwe regime. Ongania ontbond de democratie, verbood de vakbonden, censureerde de kunst en liet dissidenten vermoorden. Hij schoof Estudiantes naar voren als voetbalboegbeeld, een club van vechtersbazen met als brein Carlos Bilardo, de latere bondscoach.

Het gebruik van geweld in het spel werd gepropageerd onder het motto 'fair play is een leugen'. Het mondde uit in een strikte interpretatie van het catenaccio, volgens het recept van Helenio Herrera, de Argentijnse coach van Inter Milaan. Estudiantes ging over de grens: zeer strenge tactische discipline zonder improvisatie, fysieke kracht, ruw en rauw. Rabauwen op het veld. Rond de club trok Ogania het rookgordijn op van 'Wij tegenover Hen', de goede Argentijnen tegenover de boze wereld.

De duels om de wereldbeker voor clubs tussen Estudiantes en Manchester United, AC Milan en Feyenoord in 1968, '69 en '70 ontaardden telkens door Argentijns toedoen in ernstige ongeregeldheden en ordinaire schoppartijen. De winst op Manchester, met een rode kaart voor George Best door de treiterende provocaties, werd voorgesteld als ultieme wraak voor de vernedering van '66. Met de val van de dictatuur in 1973 verdween Estudiantes uit beeld.

Vervolgens keerde de rust rond het Argentijnse nationale elftal nimmer weer. In 1978 won Argentinië in eigen land het 'WK van de schande', tegen het decor van militaire dictatuur en protest van de Dwaze Moeders. In 1982 werd Maradona uitgesloten tijdens de smadelijke nederlaag tegen Brazilië. In 1986 drongen politici aan om de wedstrijd tegen Engeland te weigeren als gevolg van de oorlog om de Falklands. De verloren finale van het WK '90, met uitgesproken negatief voetbal, werd ontsierd door twee rode kaarten. In 1994 zette de FIFA Maradona vanwege dopinggebruik uit het toernooi. In 1998 naaide Simeone David Beckham op een irritante manier een rode kaart aan. Het blies de wederzijdse aversie nieuw leven in. De Argentijnen namen het er probleemloos bij. Alle recente conflicten werden veroorzaakt door de vijanden van Argentinië, reageert de publieke opinie in Buenos Aires. Een psychiater koestert de paranoia van zijn patiënt. Het sublieme verankerde zich in de verderfelijkheid. Het volgende incident dient zich onvermijdelijk aan. Raf WILLEMS

Het recentste WK-nieuws enwedstrijdverslagen vindt u op

www.tijd.be/wk2002

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud