Massaal protest tegen presidentskandidaat Gul

In de Turkse stad Istanbul trokken gisteren volgens de politie een miljoen demonstranten de straat op om het seculiere staatsbestel te steunen. Minister van Buitenlandse Zaken, Abdullah Gul, is ondanks de druk van de bevolking en van het leger niet van plan zijn presidentskandidatuur in te trekken. Overmorgen vindt in het parlement in principe de tweede ronde van de presidensverkiezingen plaats.

(tijd) De betoging van gisteren in Istanbul volgt op een gelijkaardige manifestatie in de hoofdstad Ankara twee weken geleden. Met die betoging wilden de demonstranten premier Recep Tayyip Erdogan onder druk zetten om zich niet kandidaat te stellen voor het presidentschap. De demonstranten zagen in Erdogan als mogelijke president een grote bedreiging voor de seculiere scheiding tussen politiek en religie. Erdogans Partij van Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP) heeft haar wortels in de politieke islam. Vorige week schoof de AKP de minister van Buitenlandse Zaken, Abdullah Gul, als presidentskandidaat naar voren. De AKP heeft in het parlement een ruime meerderheid, waardoor het zo goed als zeker lijkt dat Gul de presidentsverkiezingen zal winnen.

Vrijdag vond de eerste ronde van die verkiezingen plaats. Om al in de eerste of de tweede ronde te winnen, moet een kandidaat een tweederdemeerderheid van 367 stemmen halen. Gul haalde slechts 357 stemmen. De Republikeinse Volkspartij (CHP), de belangrijkste oppositiepartij, trok naar het Hooggerechtshof met de vraag de verkiezingen ongeldig te verklaren omdat geen twee derde van de parlementsleden op de stemming aanwezig was.

Het Hof zal trachten tegen woensdag een uitspraak te doen. Als het Hof de argumentatie van de CHP volgt, moet premier Erdogan vervroegde verkiezingen uitschrijven. De aftredende president, Ahmet Necdet Sezer, blijft dan in functie tot het nieuw verkozen parlement zijn opvolger kan aanduiden. Als het Hof de oppositie niet volgt, gaan de verkiezingen gewoon door en vindt woensdag de tweede ronde plaats. Een derde ronde is gepland op 9 mei. Dan volstaat een gewone meerderheid om verkozen te worden.

Na de stemming van vrijdag liet ook het leger van zich horen. Het Turkse leger beschouwt zichzelf als de hoeder van het seculiere staatsbestel. De legertop liet zijn afkeer blijken voor de keuze van de AKP voor Gul als presidentskandidaat en dreigde ermee tussenbeide te komen om de seculiere principes van het land te verdedigen. De regering reageerde prompt en noemde de uitspraken onaanvaardbaar in een democratisch land en herinnerde het leger eraan dat de top van de generale staf verantwoording verschuldigd is aan de premier.

De AKP ontkent er een islamistische agenda op na te houden. De partij kan sinds ze vier jaar geleden aan de macht kwam zowel een sterke economische roei als florerende buitenlandse investeringen op haar palmares schrijven. Onder Erdogan en Gul startte Turkije ook toetredingsonderhandelingen met de EU. In het kader van de door de EU geëiste hervormingen heeft de regering de macht van het leger beknot. Het leger pleegde de voorbije 50 jaar drie maal een coup: in 1960, 1971 en 1980. In 1997 kwamen de militairen tussenbeide om de eerste islamistische Turkse premier, Necmettin Erbakan, tot ontslag te dwingen.

Tusiad, het belangrijkste forum van Turkse zakenlui, hekelde gisteren de verklaringen van het Turkse leger, maar dringt desondanks aan op vervroegde verkiezingen. Die zijn volgens Tusiad nodig om de onscheidbare band tussen het seculiere staatsbestel en de democratie te vrijwaren. De bal ligt nu in het kamp van het Grondwettelijk Hof.

LDV

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect