Beloftes voor 2020: papier blijft taai

In 2019 werd ruim een kwart van alle boeken via webshops besteld. ©ANP

‘Tegen 2020 halen e-books een marktaandeel van 20 tot 30 procent’, tekende De Tijd in juni 2010 op uit de mond van Jef Maes, het toenmalige hoofd van Boek.be, het kenniscentrum van de Vlaamse boekensector.

De voorspelling van Maes stoelde op het prille succes van de eerste e-readers, zoals de Kindle van Amazon, en de pas gelanceerde iPad-tablet van Apple. Die slaagden er voor het eerst in het digitale boek uit de marginaliteit te halen met een modern, handzaam en gebruiksvriendelijk leestoestel.

Maes was lang niet de enige die er zo over dacht. In de wereld van kranten- en magazine-uitgevers werd met grote verwachtingen naar de iPad gekeken. Anders dan de smartphone bood die een vormfactor die geschikt was voor het lezen van kranten en tijdschriften, klonk het.

Als we 9,5 jaar doorspoelen, blijkt het niet zo’n vaart gelopen te hebben. In de eerste negen maanden van dit jaar was maar 4,5 procent van alle verkochte Vlaamse boeken een e-book, blijkt uit cijfers van Boek.be en de marktonderzoeker GfK Belgium.

Het kleine taalgebied, de beperkte afzetmarkt en de risico’s op piraterij weer hielden uitgevers en auteurs ervan de digitale kaart te trekken.
Evi WerkersHoofd
Kenniscentrum BOEK.BE

In dat cijfer zitten geen boekabonnementen en geen educatieve of wetenschappelijke boeken, zegt Evi Werkers, de opvolgster van Jef Maes bij Boek.be. Maar zelfs als die het werkelijke cijfer nog iets opkrikken, komen we lang niet aan een marktaandeel van 20 procent of meer. En ook de meeste kranten - De Tijd is de uitzondering op de regel - komen in hun verkoop met moeite aan een digitaal aandeel van 10 procent.

In de meeste buurlanden is het digitale boeken iets beter vergaan, maar ook niet zo goed als destijds werd gedacht. In Frankrijk halen ze een marktaandeel van 6 procent, In Nederland een kleine 8 procent. De grote uitzondering is het Verenigd Koninkrijk, waar digitale en audioboeken - die sinds enige tijd een sterke groei kennen - ongeveer 20 procent van de boekenomzet uitmaken.

Online verkoop

Veel consumenten hechten blijkbaar toch aan het papieren boek. Ironisch genoeg kopen ze die papieren boeken almaar meer online: in 2019 werd ruim een kwart van alle boeken via webshops besteld.

Maar in het beperkte succes van e-boeken speelt ook een aanbodfactor mee. ‘Het kleine taalgebied, de beperkte afzetmarkt en de risico’s op piraterij weerhielden uitgevers en auteurs ervan volop de digitale kaart te trekken’, zegt Werkers. ‘Ook internationale platformen lieten de Vlaamse markt initieel links liggen en richtten hun pijlen eerst op Nederland, en pas nadien op Vlaanderen.’

Dat e-boeken in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk meer succes hebben, heeft veel te maken met het grotere en goedkopere aanbod van zowel e-readers als van digitale boeken, en het feit dat er veel meer marketing voor gevoerd is.

De vraag is overigens misschien niet zozeer of e-boeken hun achterstand gaan inhalen, dan wel op welke manier ze dat gaan doen: via de traditionele losse verkoop, of eerder in streaming- en abonnementsmodellen à la Spotify? En hoe ver reikt de groei van het digitale luisterboek, in de slipstream van de almaar populairdere podcasts?

Afwachten wie in het boekenvak de eerste voorspelling voor 2030 durft te maken...

De Tijd blikt terug op 2019

Lees verder

Advertentie
Advertentie