Advertentie
Advertentie

'Als we ons aan de regels houden, zal ook de Britse variant ons niet overspoelen'

©Photo News

Nu zandzakjes bijleggen op de zwakste plekken kan vermijden dat de dijken bezwijken onder het gebeuk van een besmettelijker virusvariant. Het is geen uitgemaakte zaak dat alleen nog een strenge lockdown soelaas biedt.

De coronastraaljager lijkt na enkele maanden op kruissnelheid weer koers te zetten richting geluidsmuur. Al is er nog een groot verschil met de tweede golf, de tot nog toe grootste stresstest voor onze zorg. Op topsnelheid midden oktober verdubbelde het aantal nieuwe gevallen om de week, het aantal opnames om de vijf dagen. Op 24 januari bedroeg de verdubbelingstijd van de besmettingen 54 dagen, en van de opnames zelfs 152 dagen.

Kunnen vaccins redding brengen?

In ons land hebben bijna een kwart miljoen mensen - vooral inwoners en personeel van rusthuizen en zorgwerkers - een eerste spuitje gekregen met het Pfizer/BionTech-vaccin. Maar het mirakelmiddel tegen een nieuwe grote corona-uitbraak is het vaccin nog niet. De vaccinatie van ouderen uit de rusthuizen moet het aantal sterfgevallen snel doen dalen. Maar omdat zij slechts goed zijn voor een op de tien opnames in de ziekenhuizen, volstaat hun inenting niet om de druk op de zorg weg te nemen. De realiteit blijft dat het vrije leven pas echt kan terugkeren als het gros van de bevolking ingeënt is.

Daar stopt het goede nieuws. Een rapport van de experts die de overheid bijstaan, bevestigt dat een verhoogde staat van paraatheid geboden is. De belangrijkste reden is de opmars van de Britse variant van het virus. Een eerste data-analyse laat zien dat die 65 procent besmettelijker zou zijn. Natuurlijke selectie leidt ertoe dat die variant snel de viruspopulatie zal domineren. De berekening van de hoogleraars Tom Wenseleers, Emmanuel André en Niel Hens laat zien dat de variant tegen eind februari 90 procent van de besmettingen zal veroorzaken.

Reproductiegetal omhoog

De opmars van de besmettelijker variant kan het reproductiegetal omhoogduwen van 1 nu naar 1,65. Het betekent dat één besmette persoon het virus aan meer dan één andere doorgeeft. Dat geeft het virus de kans om zijn exponentiële kracht te ontplooien. De stijging gaat almaar sneller tot het uit de hand loopt.

De experts benadrukken wel dat de curves niet automatisch zullen exploderen. 'Die 65 procent meer besmettelijkheid is hoog, maar mogelijk is dat cijfer vertekend, net omdat zo hard wordt gezocht naar varianten. Dat fenomeen deed zich ook voor in het VK. Latere schattingen kwamen iets lager uit dan die van het eerste onderzoek', stelt de biostatisticus Niel Hens (UHasselt en UAntwerpen). 'Daarnaast is de R-waarde van 1,65 een worstcasescenario. De kans bestaat dat mensen weer knippen in hun sociale contacten. Over twee weken begint ook de krokusvakantie, die de viruscirculatie op de scholen zal stilleggen.'

De stijging van de R-waarde tot 1,65 worst is een worstcasescenario. De kans bestaat dat mensen weer knippen in hun sociale contacten. Over twee weken begint ook de krokusvakantie, die de viruscirculatie op scholen zal stilleggen.
Niel Hens
Professor biostatistiek UHasselt en UAntwerpen

Relevant is vooral de dynamiek achter de cijfers. Stijgende cijfers en een besmettelijker virus dreigen de dijken weer te doen breken. De experts willen in geen geval de suggestie wekken dat een lockdown - waarbij scholen en winkels weer dichtgaan - de enige optie is omdat de huidige maatregelen niet volstaan tegen de nieuwe variant. 'Het is geen killervirus dat door ons mondmasker gaat. Als we ons aan de regels tegen het klassieke virus houden, zal ook de Britse variant ons niet overspoelen', stelt het diensthoofd microbiologie aan de UGent, Bruno Verhasselt.

Het is geen killervirus dat door ons mondmasker gaat. Als we ons aan de regels tegen het klassieke virus houden, zal ook de Britse variant ons niet overspoelen.
Bruno Verhasselt
Diensthoofd microbiologie UGent

De boodschap is dat nu anticiperen ons voor het worstcasescenario kan behoeden: een pijnlijke lockdown eens het te laat is, zoals de viroloog Emmanuel André het stelt. Dat André een iets alarmistischer toon aanslaat, heeft ook te maken met de communautaire context. In Franstalig België is de druk groter om te versoepelen voor onder meer contactberoepen zoals de kappers. Maar voor de experts kan daar geen sprake van zijn.

'Onze cijfers moeten het mogelijk maken dat we adequaat anticiperen. Anders komt men ons later weer vertellen dat we de bevolking veel vroeger hadden moeten waarschuwen, zoals bij de eerste golf', stelt de professor biostatistiek Tom Wenseleers (KU Leuven). 'Maar fatalisme is niet nodig. Denemarken kan door zijn reproductiegetal laag te houden de epidemie toch nog net onder controle houden. Als we de R-waarde bij ons nu op 0,7 krijgen, zouden we die, zelfs met de nieuwe variant erbij, toch op 1 kunnen houden.'

Samengevat: nu de curve naar beneden krijgen kan ons voor nieuwe ellende en een run op de ziekenhuizen behoeden. Maar makkelijk wordt dat niet. Lockdowns in het VK en Ierland blijken te werken tegen de besmettelijke variant. Laat dat net zijn wat iedereen bij ons wil vermijden.

Laatste open sociale netwerk

Het laatste open sociale netwerk zijn de lagere scholen. De grootste stijging van het aantal besmettingen doet zich voor bij kinderen tot 9 jaar, een verdubbeling van 500 tot ruim 1.000 gevallen op een week. Daarom is ook gesleuteld aan het vrijheidsregime van de jongeren, met de krokusvakakantie als extra circuitbreker.

Hens: 'Met één simpele maatregel halen we het niet. Elke maatregel apart is een plakje van een Zwitserse gaatjeskaas waar het virus door kan glippen. Maar samen vormen ze een blok waar het virus nog moeilijk door kan. Mensen zullen weer iets strikter moeten telewerken, of de contacten die ze hebben veiliger maken door afstand te houden, elkaar buiten te ontmoeten en een mondmasker te dragen.'

Maar de opmars van de Britse variant laat geen ruimte voor illusies. Was er met de klassieke variant nog uitzicht op een beetje versoepeling, dan is dat nu misschien voor de hele winter uitgesloten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie