reportage

'We moeten het bloeden in Middelkerke stelpen'

OP de dijk van Middelkerke. ©Brecht Van Maele

Geen kustgemeente is zo afhankelijk van tweedeverblijvers als Middelkerke. De middenstand zag zijn omzet kelderen door de lockdown. De dorst naar de toerist is groter dan de angst voor corona en de gemeente gaat in het verzet.

Het is iets over negen in de ochtend en Patsy Boon lapt de ramen van de Frietboetiek. De zon straalt, op het strand wordt Beach Club Beau M opgetuigd alsof er niks aan de hand is. Maar het met zwarte tape gekleefde kruis op de dijk voor de ingang van de frituur vertelt een ander verhaal: een herinnering aan de klanten om anderhalve meter afstand te respecteren, om de verspreiding van het dodelijke coronavirus te voorkomen.

Frietbarak is een van de duizenden horecazaken aan de kust die leven van ‘de passage’: toeristen op de dijk. Al bijna twee maanden blijven die weg door de lockdown. ‘Op 1 mei hebben we voor het eerst de deuren geopend’, zegt Boon. ‘Normaal een topweekend. Dit jaar hebben we 5 procent van de gewoonlijke omzet gedraaid.’

Ze runt de zaak al tien jaar, ook man en dochter draaien mee. Ze neemt haar aftrekkertje en forceert een glimlach. ‘We zijn gelukkig al tien jaar bezig en hebben wat reserves. Die spreken we nu aan.’ Ze wijst naar de stralende hemel: mooi weer betekende precorona mooie inkomsten. ‘Soms kan ik het relativeren, soms heb ik het zwaar.’

Tweedeverblijvers mogen niet volgende week al, maar pas in juni terug naar de kust, tot grote woede van een aantal kustburgemeesters. Want dat zet een zware domper op de lokale economie. Vakantieverblijven aan de kust genereren 1,5 miljard euro omzet, waarvan 1,1 miljard door tweedeverblijvers. Zij zijn goed voor 13,6 miljoen van de 30 miljoen overnachtingen aan de kust.

Middelkerke blijft nog tot juni een spookstad. ©Brecht Van Maele

Geen enkele kustgemeente is zo afhankelijk van tweedeverblijvers als Middelkerke: het gaat om 60 procent van de woningen. Er zijn bijna 18.000 vakantiewoningen, en nog eens 6.800 campingplaatsen, waarvan het merendeel voor vaste gasten die er het hele jaar door verblijven.

Als alle eigenaars van flats, huisjes, stacaravans en chalets naar Middelkerke en Westende trekken, verdrievoudigt het aantal bewoners tot 60.000. De gemeente puurt 8,7 miljoen euro inkomsten uit de belastingen op het tweede verblijf. Ze vormen de ruggengraat van de lokale economie, van ijskraampjes tot viswinkels, buurtsupermarkten, juweliers, interieurwinkels, leveranciers van horecabenodigdheden, schoonmakers, aannemers, schoonheidsspecialisten.

Jason Laleman van bakkerij Verman - hij runt de zaak samen met zijn partner, Jurgen Vermeersch, vandaar: Ver-man - zegt dat 80 procent van de omzet gegenereerd wordt door toeristen. ‘De grootste groep zijn de klanten met een appartement hier op de dijk.’ Hij houdt de zaak wel open, op 20 procent van de omzet en met een beperkt basisassortiment: ‘Wel croissants maar geen speciallekes zoals een lange suisse, enkel het standaardbrood: ‘grijs rond, bruin lang.’ Hij maakt ook geen panini’s meer, enkel koude broodjes. ‘Anders staat dat apparaat de hele dag elektriciteit te verbruiken voor niets.’

Bittere ernst

We wisten op voorhand: de eerste drie jaar mogen we geen grote tegenslag hebben. En toen kwam corona.
Jason Laleman
Bakkerij Verman

Op het krijtbord achter hem staat geschreven: ‘Voor een ontbijt op bed, slaap je maar in de keuken.’ Er is nog ruimte voor een grapje, en ‘iets van babbeling’ met de vaste klanten, maar eigenlijk is het bittere ernst. Ze zijn nog maar twee jaar bezig. ‘We hebben veel geïnvesteerd: in materiaal, in de aankoop van het pand, een nieuw terras op de dijk. We hebben tegen elkaar gezegd: de eerste drie jaar mogen we geen grote tegenslag hebben. En toen kwam corona.’

Een vuistregel aan de kust luidt dat je de facturen na Kerstmis betaalt met de inkomsten na Pasen. Van het ‘seizoen’, dat loopt van april tot september, gaan dit jaar sowieso al twee kostbare maanden verloren.

‘Vijf uur zijn we dit jaar open geweest’, zegt Anne Leyman. ‘Op vrijdag 13 maart gingen we open, om tien uur ’s avonds weer dicht.’ Ze staat duinzand weg te borstelen rond de omheining van camping Mijn Plezier, die ze met haar man uitbaat. ‘Ik sta hier al sinds acht uur. Slapen doe ik toch niet meer goed. Er zijn al veel mooie weekends gepasseerd. Voor de klanten is het ook erg: ze zijn heel begripvol, maar het is zo spijtig dat ze niet mogen komen.’

Vergeten groep

De campings zijn ‘een vergeten groep’ in de discussie, vindt Stefaan Brauwers, CEO van Marva Parken. Hij baat vijf parken uit in Middelkerke, goed voor 1.700 plaatsen, allemaal voor stacaravans. ‘Dat is officieel geen tweede verblijf, maar die mensen zijn wel eigenaar en ze komen hier het hele jaar door. Ze hebben hun standgeld al betaald, en ze houden zich heel goed aan het verbod om te komen. Maar je kan ze niet blijven tegenhouden. En we moeten bij elke telefoon zeggen: wij weten ook niet wanneer het wel kan.’

Geen enkele gemeente heeft een hoger percentage tweede verblijven dan Middelkerke. ©Brecht Van Maele


Het onbegrip wordt nog gevoed door uitspraken van viroloog Marc Van Ranst, die eerder zei dat het voor de epidemie niet uitmaakt of mensen de lockdown uitzitten in hun vakantiewoning. ‘Het aantal ziekenhuisopnames moest onder de honderd zakken en de ziekenhuizen aan de kust mochten niet overbelast zijn’, zegt burgemeester Jean-Marie Dedecker (LDD). ‘Aan die voorwaarden is voldaan, en toch kan het niet. Vandaar mijn colère.’
Hij zit aan tafel in de woonkamer van zijn huis in de polders en eet drie gebakken tongetjes met puree, die zijn vrouw voor hem heeft opgeschept. Het moet snel gaan. Hij heeft net met burgemeester Bart Tommelein (Open VLD) gebeld en zijn vrouw is de Skype-verbinding voor een live-interview met RTL aan het opzetten.

Er is hier maar één werkgever, en dat is de toerist. En de meeste van die toeristen zijn tweedeverblijvers.
Jean-Marie Dedecker
Burgemeester Middelkerke

Dedecker wordt druk gesolliciteerd sinds hij zei dat hij het toegangsverbod voor tweedeverblijvers niet meer zou controleren. Hij pookte de zaak nog wat op door te pleiten voor ‘burgerlijke ongehoorzaamheid’. ‘Er is een bloedbad aan de gang’, zegt hij. We moeten het bloeden nu stelpen. Er is hier maar één werkgever, en dat is de toerist. En de meeste van die toeristen zijn tweedeverblijvers.’

De meningen aan de kust zijn minder verdeeld dan het lijkt: alle burgemeesters willen de toeristen graag terugzien. Leopold Lippens, de burgervader van Knokke-Heist, zei eerder dat hij zich aan de regels zou houden. Maar ook zijn korpschef erkende later dat controle vrijwel onmogelijk is nu de Veiligheidsraad heeft beslist dat verplaatsingen voor sport en bezoek weer mogelijk zijn. ‘Ik kan niet aan de mensen zien of ze liegen’, zegt Dedecker. ‘Ik wil het gezond verstand laten primeren. Als je de angst voor een nieuwe uitbraak laat domineren, dan kan je blijven wachten tot Kerstmis. De virologen zeggen zelf dat het kan, we zijn ingedekt. Waarom moeten wij het dan benauwd hebben?’

'Blankenberge krijgt Antwerpen, wij de Borinage'. ©Brecht Van Maele


De onduidelijkheid over de reden voor het verlengen van het verbod voor toeristen voedt ook de geruchten. Over liberalen die Bart Tommelein zijn succes niet zouden gunnen, de burgemeester van Oostende en kandidaat-partijvoorzitter die eerder had gepleit voor een versoepeling van het regime voor tweedeverblijvers. Of over de weerstand van de linkse partijen over dit ‘cadeau aan de geprivilegieerden’. Dedecker doorprikt meteen het beeld van het tweede verblijf als een grote luxe. ‘Elke kustgemeente is anders. In Knokke zitten dokters uit Brasschaat, Antwerpen zit in Blankenberge. Hier komt de Borinage. Je kan elk jaar met TUI naar Turkije, of je kan iets aan de kust kopen. Een tweede verblijf is een keuze, dat heeft niets met rijkdom te maken.’

Maandag komen de kustburgemeesters nog eens samen met gouverneur Carl Decaluwé en minister van toerisme Zuhal Demir (N-VA) bijeen om de plooien glad te strijken, om krachtiger te kunnen lobbyen. ‘We willen allemaal hetzelfde’, zegt Dedecker, ‘en daar gaan we ook voor blijven vechten. En ik, ik heb geen invloed. Ik heb alleen mijn grote mond.’

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie