interview

‘Als jongere zou ik niet te hard hopen op vaccinatie voor de zomer’

©Tim Dirven

‘Back to normal, dat is ten vroegste voor 2022, zegt Dirk Ramaekers, die de vaccinstrategie voor de overheid uittekende.

Dirk Ramaekers is de man die bepaalt wanneer u ingeënt wordt tegen het coronavirus. Als voorzitter van de werkgroep vaccins heeft hij de vaccinstrategie van de overheid, die donderdag werd gepresenteerd, uitgestippeld.

Rusthuisbewoners en zorgpersoneel krijgen prioriteit, nadien volgen 65-plussers en mensen met een risicoprofiel. De rest van de bevolking volgt allicht na de zomer. De werkgroep, die opereert binnen het coronacommissariaat van topambtenaar Pedro Facon, leverde in minder dan twee weken een rapport af.

Dirk Ramaekers

Dirk Ramaekers leidt in het coronacommissariaat van topambtenaar Pedro Facon de taskforce vaccins. Hij is sinds 2015 de medisch directeur van het Jessa Ziekenhuis in Hasselt. Ramaekers, die professor is aan de KU Leuven, was onder meer aan de slag als adviseur op de kabinetten van Frank Vandenbroucke (sp.a) en Laurette Onkelinx (PS) toen die bevoegd waren voor Volksgezondheid. Ook was hij directeur van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (2003-2008) en directeur gezondheidsbeleid bij de CM (2013-2015).

‘Het zijn bijzonder drukke dagen geweest, maar ik heb er niet slecht door geslapen. Hoe meer stress, hoe beter ik doorgaans slaap’, zegt Ramaekers.

Bij het grote publiek is Ramaekers, professor aan de KU Leuven, niet bekend. Toch is hij al meer dan twee decennia een van de bepalende figuren in onze zorg. Hij was adviseur van Frank Vandenbroucke (sp.a) toen die in een vorig leven ook al federaal minister van Volksgezondheid was en hij was een van de grondleggers van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg, waarvan hij ook enkele jaren de topman was. Als directeur gezondheidsbeleid was hij een tijd een van de grote namen bij het christelijke ziekenfonds CM. Sinds 2015 is de Limburger medisch directeur van het Jessa Ziekenhuis in Hasselt.

‘Ik vermoed dat ik ben aangeduid omdat ik als hoogleraar ervaring heb met de evaluatie van nieuwe medische technieken. Tegelijk heeft mijn passage bij Vandenbroucke ertoe geleid dat ik snap hoe de toch wel bijzondere wereld van de politiek werkt. In het ziekenhuis heb ik dan weer van dichtbij meegemaakt hoe zwaar corona er heeft ingehakt - ons ziekenhuis was in de eerste golf een van de zwaarst getroffen ziekenhuizen’, zegt Ramaekers.

Ons land wachtte lang om een vaccinstrategie uit te werken en vervolgens moest u in minder dan twee weken een rapport afleveren. Heeft de overheid te lang gewacht?

Dirk Ramaekers: ‘Vooraleer je een strategie kan uittekenen, moet je over voldoende informatie beschikken over de vaccins, en tot voor kort was die er niet. Pas de voorbije weken is duidelijk geworden dat ze zullen worden geleverd in megadosissen en dat ze op zeer koude temperaturen moeten worden bewaard. Voor het vaccin van Pfizer is dat op -70 graden, voor dat van Moderna op -25 graden.'

De vaccinstrategieën van Frankrijk, Nederland en Duitsland zijn vager dan wat wij hebben uitgebracht.
Dirk Ramaekers
Voorzitter werkgroep vaccins

'Daardoor kunnen we niet zomaar de klassieke distributiekanalen gebruiken en moeten we zoeken naar alternatieven. Allicht zullen we een megadosis aan bijvoorbeeld een ziekenhuis bezorgen, dat in de dagen daarna dan 500 of 1.000 patiënten kan vaccineren. We moesten snel werken, maar ik geloof niet dat tijd verloren is. We hebben de strategieën van Frankrijk, Nederland en Duitsland bekeken, maar die zijn vager dan wat wij nu hebben uitgebracht.’

Wat was de grootste moeilijkheid?

Ramaekers: ‘Een rapport van de Hoge Gezondheidsraad heeft duidelijk gemaakt dat het zorgpersoneel, ouderen en kwetsbare personen voorrang moeten krijgen. Op korte termijn hebben we uitzicht op vaccins voor zo’n 300.000 mensen, wat er onvoldoende zijn om al die risicogroepen meteen in te enten. Daarom moesten we een fasering uitwerken. Dat is een ethische afweging en uiteindelijk hebben we gekozen om de alleroudsten voorrang te geven, want zij lopen het hoogste risico om zeer ernstig ziek te worden of te sterven door covid. Daarvoor volstaat het te kijken naar wat in de woon-zorgcentra is gebeurd.’

‘Om die redenen gaan we eerst de 150.000 inwoners van de woon-zorgcentra vaccineren. Het personeel komt op hetzelfde moment aan de beurt. Dat heeft een praktische redenen: het is gewoon efficiënter om die werknemers meteen mee te vaccineren dan in een volgende fase nog eens langs te gaan. Daarna is de rest van het zorgpersoneel aan de beurt.'

'Ons zorgsysteem is tijdens de eerste en de tweede golf zeer zwaar onder druk komen te staan, en helaas valt een derde golf ondanks alle inspanningen niet uit te sluiten. We zijn tot aan het randje gegaan met onze zorg, waardoor niet-covidzorg moest worden uitgesteld. Al dat werk moet worden ingehaald en daarom moeten we erop toezien dat het zorgpersoneel gezond blijft.’

Tegen wanneer moeten de rusthuisbewoners en het zorgpersoneel ingeënt zijn?

Ramaekers: ‘Dat hangt af van hoe snel we de vaccins geleverd krijgen, maar we hopen dat de meerderheid eind februari is ingeënt. De bedoeling is die vaccins in de rusthuizen en ziekenhuizen zelf toe te dienen. Vervolgens komen de 65-plussers, mensen met onderliggende aandoeningen en werknemers in essentiële sectoren aan de beurt. Ordediensten en leraren kunnen in aanmerking komen, maar de beslissing daarover moet nog worden genomen. Om hen te vaccineren, kijken we in eerste instantie naar de triagecentra waar nu mensen op covid worden getest. Als de vaccins in zeer grote hoeveelheden binnenkomen, zullen we ook met centra moeten werken waar in een uur tijd tientallen en tientallen mensen kunnen worden ingeënt.’

Met welke woon-zorgcentra en ziekenhuizen gaat de overheid beginnen?

Ramaekers: ‘Als Limburger zou ik diplomatisch moeten zeggen dat West-Vlaanderen voorrang krijgt (lacht). Ernstig nu: wat we zeker niet gaan doen, is één volledige provincie als eerste bedienen. Het zal verspreid gebeuren, waarbij naar de beste logistieke oplossing wordt gezocht. Het zal allicht sneller gaan in grotere woon-zorgcentra of bij woon-zorgcentra die nu al intensief samenwerken met ziekenhuizen. Maar uiteindelijk is dat verschil maar een kwestie van weken.’

Moeilijker wordt het als je moet beslissen welke kwetsbare groepen het eerst aan bod komen. Mensen met obesitas staan op de lijst, maar de overheid weet toch niet wie te zwaar is?

Ramaekers: ‘Voor de 65-plussers kun je met leeftijdscategorieën werken. Eerst de alleroudsten, en zo gaan we per schijf van tien jaar naar wie jonger is. Die mensen kun je ook gemakkelijk contacteren en vragen om zich te vaccineren.'

Wat we zeker niet gaan doen, is één volledige provincie als eerste bedienen. De verdeling van het vaccin zal verspreid gebeuren.

'Voor kwetsbaren is dat moeilijker: daar bestaat geen databank van. Een mogelijkheid is de keuze bij de huisartsen te leggen, want zij kennen hun patiënten het beste. Heel wat patiënten zullen zich spontaan bij hen aanmelden. Het wordt zaak de mensen die dat niet doen, en die vaak heel kwetsbaar zijn, te bereiken.’

Wie jonger is dan 40 maakt zich best nog niet te veel illusies om snel gevaccineerd te worden?

Ramaekers: ‘Het is onze ambitie om voor de zomer vergevorderd te zijn met het inenten van rusthuisbewoners, het zorgpersoneel, ouderen, kwetsbaren en personen met een essentieel beroep. Maar data ga ik daar niet op plakken, want het hangt zoals gezegd af van wanneer en in welke hoeveelheden vaccins beschikbaar zijn. Wat jongeren betreft... Ik zou in hun plaats niet te hard gaan hopen om al voor de zomer gevaccineerd te worden. Maar ik zou het ook niet helemaal uitsluiten.’

Het vaccin van Pfizer lijkt momenteel doeltreffender dan dat van AstraZeneca. Zullen mensen mogen kiezen welk spuitje ze krijgen?

Ramaekers: ‘De vaccins van Pfizer en Moderna, die sterk op elkaar lijken, zullen allicht de eerste zijn die in ons land op de markt komen. Veel keuze zal er dus niet zijn. Als het Europees Geneesmiddelenagentschap een vaccin goedkeurt, hebben we sowieso de garantie dat het veilig en werkzaam is. Het klopt dat er soms een iets andere werking kan zijn, dus kunnen we te gepasten tijde het debat voeren over wie we met welk vaccin moeten inenten. Maar dat is nu niet aan de orde.’

Ik ben niet pessimistisch. Als je opiniepeilingen bekijkt, blijkt dat een groot deel van de mensen bereid is zich te laten vaccineren.

Bij een deel van de bevolking is er weerstand tegen het vaccin. Hoeveel mensen moeten zich laten inenten om zeker te zijn dat het virus zich niet meer kan verspreiden?

Ramaekers: ‘Epidemiologisch is 70 procent de gouden standaard, dus moet dat ook onze ambitie zijn. Dan bedoel ik niet enkel dat zeven op de tien Belgen gevaccineerd moeten zijn, maar best ook 70 procent van elke doelgroep. De vraag is hoe je dat bereikt. Sommigen willen het vaccin verplichten, maar dat kan net tot weerstand leiden. We zullen mensen moeten overtuigen met argumenten. Velen moeten het niet per se voor zichzelf doen, maar wel om te vermijden dat ze anderen besmetten. Ik ben niet zo pessimistisch. Als je opiniepeilingen bekijkt, blijkt dat een groot deel van de mensen bereid is zich te laten vaccineren.’

Kunnen we, zodra de 65-plussers en de mensen met een risicoprofiel zijn ingeënt, de coronaregels lossen? Uiteindelijk kwamen die er toch vooral om hen te beschermen?

Ramaekers: ‘De kans dat een dertigjarige zwaar ziek wordt of sterft, is inderdaad veel lager dan bij een 85-plusser. Maar het risico is niet nul. In mijn eigen ziekenhuis heb ik voldoende jonge mensen gezien die zwaar ziek zijn geworden. Hun overlijdensrisico ligt laag, maar ze moeten soms weken of maanden revalideren. Dus alle regels zomaar lossen is moeilijk. Maar als de test- en tracestrategie op orde staat, zal de zomer van 2021 gemakkelijker worden dan die van 2020. Back to normal, dat is ten vroegste voor 2022. Maar er is licht aan het einde van de tunnel.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie