Federale regering steekt koppen bijeen over vaccin-aanpak

In Duitsland zijn ze al begonnen met de bouw van vaccindorpen. De beleidsmakers van ons land buigen zich woensdag over de vaccinstrategie. ©AFP

De federale topministers houden donderdag een kernkabinet over wie vanaf januari eerst ingeënt zal worden tegen het coronavirus en hoe dat zal gebeuren.

Alle acht gezondheidsministers van ons land, coronacommissaris Pedro Facon en Dirk Ramaekers - de chef van de vaccin-taskforce - zaten woensdag opnieuw bijeen over de corona-crisis. De verwachting was dat ze knopen zouden doorhakken over een cruciale stap in de eindstrijd met het coronavirus. België moet de krachtlijnen van de Belgische vaccinstrategie vast leggen, nu de eerste vaccins in de laatste rechte lijn naar een goedkeuring zitten. Volgens onze info kwam de vaccin-aanpak uiteindelijk niet aan bod, ook omdat de federale regeringstop zich donderdagavond nog over de draftversie buigt. Achter de schermen is te horen dat de grote lijnen vastliggen, maar er nog informatieve rondes plaatsvinden omdat er nog technische kwesties zijn. De vaccin-strategie is een gedeelde bevoegdheid van federale overheid en deelstaten. De verwachting is dat groen licht donderdag volgt op een nieuwe jamboree van onze gezondheidsministers.

We wisten al dat een inenting vrijwillig wordt - zo'n 80 procent van de Belgen moet zich laten vaccineren om de epidemie te doen uitdoven. En dat elke Belg die gratis krijgt. De federale overheid neemt in de acute fase van de pandemie 80 procent van de kosten op zich, de deelstaten de rest. Maar belangrijke knopen moeten nog worden doorgehakt.

Wanneer beginnen de vaccinaties?

Het Europese Medicijnagentschap (EMA) publiceerde dinsdag een planning. EMA verwacht ten laatste 29 december uitsluitsel te geven of het vaccin van Pfizer/BioNTech veilig is en beschermt tegen ziekte. Voor rivaal Moderna is de datum op 12 januari geprikt. Via Brussels Airport zijn intussen de eerste (test)vluchten opgestegen. Pfizer produceert het vaccin deels in zijn filiaal in Puurs, vanwaaruit de stock naar de vier windstreken gaat.

In Europese kringen wordt niet verwacht dat de vaccinatie voor januari begint. Nederland wil op 4 januari starten, als Pfizer/BioNTech een marktlicentie krijgt. En België? Momenteel is alleen geweten dat wij in 2021 kunnen rekenen op 5 miljoen dosissen. Eind december, begin januari wordt als richtdatum naar voren geschoven om met de vaccinaties te beginnen. Dat staat in een officiële nota van de Vlaamse regering die De Tijd kon inkijken.

Vaccinatie op dag één na goedkeuring zal niet lukken. 'Er is niet alleen goedkeuring van het EMA nodig, maar ook van het Belgische geneesmiddelenagentschap (FAGG). Die procedures lopen parallel, zodat veel vertraging onwaarschijnlijk is, zegt Ann Eeckhout van het FAGG. 'Een andere belangrijke stap is dat per lot vaccins stalen zullen worden getest om zeker te zijn dat alles in orde is. Dat moet omdat de producten steriel moeten zijn. Wat niet wegneemt dat het snel kan gaan.'

Wie krijgt als eerste inenting?

De Hoge Gezondheidsraad (HGR), het belangrijkste adviesorgaan voor Volksgezondheid, stelde drie prioritaire groepen voor in een advies uit juli: gezondheidswerkers, ouderen boven 65 en iedereen boven 45 met een chronische aandoening - alles samen 4 miljoen mensen. Afgeklopt is dat tot nu niet. Er zijn nog losse eindjes.

Wat met essentiële diensten als leger, politie, brandweer of onderwijs? Wat wordt verstaan onder gezondheidswerkers? En hoe zal die vaccinatie in fases - waarbij België van Europa updates zal krijgen over hoeveel vaccins het maand na maand mag verwachten - verlopen?

Wellicht wordt beslist dat ouderen en zorgpersoneel het eerst aan bod komen. Al zal dat niet in beton gegoten worden.

Wellicht wordt beslist dat ouderen en zorgpersoneel het eerst aan bod komen. Al zal dat niet in beton gegoten worden, zegt vaccinoloog Pierre Van Damme (U Antwerpen), lid van de taskforce die de vaccinstrategie uitwerkt. 'Het ziet ernaar uit dat de eerste vaccins - die van Pfizer, maar ook die van Moderna - ouderen goed beschermen. Al blijft het wachten op de studies met hard bewijs, die het EMA zal vrijgeven. Er zal dus wendbaarheid nodig zijn. Mocht het niet zo goed werken bij ouderen, moeten we misschien eerst jongeren vaccineren.'

De Gentse vaccinologe Isabel Leroux-Roels wil - als de eerste vaccins goed werken bij ouderen - prioritair bejaarden, zieken en personeel in collectieve centra als rusthuizen en ziekenhuizen inenten. 'We zien hoe corona er zich na één besmetting snel als een lopend vuurtje verspreidt, veel meer dan tijdens de eerste golf. De verklaring is waarschijnlijk dat het virus zich steeds beter aanpast aan zijn nieuwe gastheer. We zien geregeld dat een half rusthuis in een week tijd besmet is. Een drama.'

Waar zal de vaccinatie gebeuren?

De locatie van toediening is uiteraard verbonden met wie prioritair aan bod komt. Maar zodra de brede bevolking gevaccineerd wordt, zal dat in groep moeten gebeuren. Vaccins worden in flacons met wel duizenden dosissen geleverd, waardoor collectief vaccineren nodig is om zo min mogelijk vaccin verloren te laten gaan. Vaccindorpen zijn zeker een optie, laat Van Damme verstaan. Duitsland is al begonnen met de bouw ervan.

Vaccindorpen zijn zeker een optie, laat vaccinoloog Pierre Van Damme verstaan. Duitsland is al begonnen met de bouw ervan.

Een groepje specialisten van de Universiteit Antwerpen bekeek potentiële scenario's en het meest kostenefficiënte plaatje. Hun conclusie is dat zowel hypercentraal inenten via bijvoorbeeld de Heizelpaleizen in Brussel als hyperlokaal via apothekers en huisartsen geen optie is. Beide opties zijn duur (160 à 172 miljoen euro). Ook is de verwachting dat te weinig mensen naar de Heizel zouden afzakken, en dat vaccinaties bij de huisarts een logistieke nachtmerrie zijn. 'Het uiteindelijke scenario zal tussenin liggen, bijvoorbeeld via het 100-tal huisartsenwachtposten', zegt professor supplychainmanagement Roel Gevaers. Daarvan wordt de kostprijs onder 60 miljoen geschat.

Aanbesteding voor stockage en distributie

De opslag en de distributie van de coronavaccins zijn tot eind 2021 taak van het geneesmiddelenagentschap FAGG. Dat besteedt die opdracht tot maart 2021 uit aan de gespecialiseerde firma Medista, voor de rest van het jaar komt er een openbare aanbesteding. De job wordt complex, want de bewaartemperaturen van de vaccins variëren tussen -70 graden Celsius en koelkastniveau.

Lees verder

Advertentie
Advertentie