nieuwsanalyse

Corona dunt inheemse bevolking Latijns-Amerika uit

De coronapandemie bedreigt inheemse volkeren in Latijns-Amerika. ©AFP

Sinds enkele weken is Latijns-Amerika het epicentrum van de coronapandemie. Het longvirus bedreigt inheemse volkeren met een fragiel immuunsysteem.

De inheemse gemeenschap in Latijns-Amerika is in een diepe rouw gedompeld. Paulinho Paiakan, de voormalige leider van het Kayapó-volk en het symbool van de strijd tegen de verwoesting van het Amazonegebied, is niet meer. De activist bezweek vorige week in een ziekenhuis in de Braziliaanse staat Pará aan de gevolgen van het coronavirus.

Met zijn overlijden kreeg de strijd van de zowat 420 inheemse groepen uit het Amazonebassin tegen de longziekte een gezicht. 'De dood van Paiakan brengt het aantal sterfgevallen onder de 100 inheemse stammen in Brazilië op zowat 300. Het aantal overlijdens ligt vijf keer hoger dan in 2019', stelt de Vereniging van Inheemse Volkeren in Brazilië (ABIP) vast.

Ook in de acht andere landen waarover het Amazonebassin zich uitstrekt, treft de coronapandemie de inheemse gemeenschappen. Volgens de pan-Amerikaanse Organisatie van Volksgezondheid (PAHO) zijn op zijn minst 20.000 'indigenas' in Latijns-Amerika besmet met het longvirus. 'Wellicht ligt het cijfer nog veel hoger, want in de regio wordt amper getest', zegt ABIP. Hoeveel leden van de inheemse stammen door corona overleden zijn, is daarom moeilijk in kaart te brengen.

Geïsoleerd gebied

Dat Covid-19 de inheemse bevolking niet spaart, hoeft niet te verbazen. 'Die mensen leven ofwel op elkaar gepakt in erg dichtbevolkte steden zoals het Braziliaanse Manaus, het Peruaanse Iquitos of het Colombiaanse Leticia ofwel leven ze net zeer geïsoleerd', zegt Clarissa Etienne van PAHO.

20.000
besmettingen onder indígenas
Volgens de pan-Amerikaanse Organisatie van Volksgezondheid (PAHO) zijn op zijn minst 20.000 indigenas in Latijns-Amerika besmet met het longvirus. 'Wellicht ligt dat cijfer nog veel hoger, want in de regio wordt amper getest', zegt ABIP.

Hun gebieden zijn vaak moeilijk bereikbaar. Een uitgebreid wegennet is er niet. Een boottocht over de Amazonerivier of een van diens zijtakken en een trip per helikopter of vliegtuig zijn dikwijls de enige manieren om er te raken.

In tijden van een grote epidemie is die situatie nefast. De inheemse volkeren hebben door de ligging van hun dorpen nauwelijks toegang tot basisgezondheidszorg, laat staan tot een goed uitgerust ziekenhuis. Omdat velen enkel de taal van hun gemeenschap spreken, gaan campagnes over het belang van een goede hygiëne en social distancing meestal aan hen voorbij. 

Europese kolonisator

Bovendien hebben de inheemse groepen vaak een erg fragiel immuunsysteem. Daardoor zijn ze bijzonder vatbaar voor infectieziektes die toeristen, illegale mijnbouwers, houthakkers, veefokkers of missionarissen op evangelisatiesmissie 'importeren' in hun gebieden.

Paulinho Paiakan, het symbool van de strijd tegen de ontbossing van het Amazonegebied, overleed vorige week aan de gevolgen van Covid-19. ©AFP

Dat is geen nieuw fenomeen. Experts schatten dat tussen 1492 en 1650 een kwart van de oorspronkelijke bevolking van Zuid-Amerika bezweken is aan virussen en bacteriën die Europese kolonisatoren er introduceerden. In de jaren 50 van de vorige eeuw zou ook een derde van de Yanomami-stam gestorven zijn aan een door reizigers 'ingevoerde' mazelenepidemie.

'40 procent van die Yanomami-groep die in de Braziliaans-Venezolaanse grensstreek leeft vlak bij gebieden waar illegale mijnbouwers actief zijn, loopt vandaag het risico besmet te raken met het coronavirus', waarschuwde de universiteit van Minas Gerais onlangs in een studie.

Genocide

De inheemse gemeenschappen riepen president Jair Bolsonaro de afgelopen maanden meerdere keren op strenger op te treden tegen die illegale mijnbouwers en houthakkers en ze de toegang tot hun gebieden te ontzeggen zolang de coronapandemie niet bedwongen is. Vergeefs.

De Braziliaanse president profiteert van de pandemie om de inheemse bevolking uit te roeien.
Raoni Metuktire
Woordvoerder inheemse volkeren Amazonegebied

'Als Bolsonaro van meet af aan preventieve maatregelen genomen had, hadden we heel wat overlijdens vermeden', zegt Sonia Guajajara, coördinatrice van de Vereniging van Inheemse Volkeren in Brazilië. 'Bolsonaro is een vijand van de indigenas. Door corona bestaat het risico op een nieuwe genocide.'

Ook Raoni Metuktire, de emblematische woordvoerder van de inheemse volkeren in het Amazonegebied, schuwt de straffe taal niet. 'De Braziliaanse president profiteert van de pandemie om de inheemse bevolking uit te roeien.'

Blokkades

Sinds de ultrarechtse ex-militair begin 2019 aan de macht kwam, leeft hij op gespannen voet met de indigenas. Tot woede van die groep is Bolsonaro er voorstander van het Amazonegebied nog meer open te stellen voor de activiteiten van mijn- en landbouwers.

Ook in andere landen in het Amazonebassin klagen de inheemse groepen dat de overheid te weinig doet om ze te beschermen. Daarom trokken sommigen zich op eigen initiatief verder terug in afgelegen gebied. Andere blokkeerden de toegang tot hun dorpen. Of die maatregelen volstaan om een zware tol onder de indigenas te vermijden is onzeker.

Lees verder

Advertentie
Advertentie