reportage

Corona voedt onvrede van 'vergeten' Amerika

In Harrisburg wordt betoogd tegen de lockdownmaatregelen. ©AFP

In Pennsylvania en tal van andere Amerikaanse staten stijgt het verzet tegen de lockdowns die Democratische gouverneurs uitvaardigden. 'Ze doen dit om Donald Trump te raken.'

Old Forge, een stadje in het heuvelachtige noorden van Pennsylvania, noemt zich 'de pizzahoofdstad van de wereld'. Tot halverwege de vorige eeuw waren kolenmijnen de levensader van de stad, en de mijnwerkers - deels van Italiaanse komaf - aten pizza. De mijnen verdwenen, de vele pizzarestaurants bleven.

1,3 miljoen
werkloosheidsaanvragen
In Pennsylvania, sowieso een verpauperde staat, werden al 1,3 miljoen werkloosheidsaanvragen ingediend, een vijfde van de beroepsbevolking.

Old Forge is ook de woonplaats van Joel Underwood, een jonge webdesigner en de organisator van 'Open up Pennsylvania', een protestbeweging tegen de maatregelen om de verspreiding van Covid-19 tegen te gaan. 'De pizzahoofdstad is nu de afhaalhoofdstad', riep hij deze week vanaf de trappen van het Capitool in Harrisburg, de hoofdstad van Pennsylvania. Het sluiten van restaurants en andere bedrijven op last van Democratisch gouverneur Tom Wolf is volgens Underwood 'ontwettig'.

Beneden aan de trappen stonden een paar honderd mensen die het roerend eens waren. Het commercieel verkeer moet zo snel mogelijk worden hervat, eisten de kartonnen borden waarop de lockdown als een 'tirannie' wordt bestempeld. 'Vrijheid of de dood', stond op één. Dicht opeengepakt, zonder mondmaskers en met een virus dat rondwaart, leken de demonstranten deze leus uit de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog letterlijk te nemen.

Swing states

Ook in Michigan, North Carolina, Minnesota, Virginia en North Carolina vonden soortgelijke protestmarsen plaats. In Wisconsin begonnen Republikeinse leden van het deelstaatparlement een proces tegen de lokale lockdownmaatregelen. Al die staten hebben een Democratische gouverneur. Alle zijn het swingstaten in het vaak verpauperde industriële noorden van de VS, waar Republikein Donald Trump in 2016 de basis legde voor zijn verkiezing tot president. En waar zijn herverkiezing dit najaar bepaald zal worden.

Hoezo mogen alleen 'essentiële' bedrijven open, stelt betoger na betoger. In een staat waar velen van loonstrook naar loonstrook leven, zijn alle bedrijven essentieel.

Onder de betogers bevinden zich ook leden van zijn campagneteam, of ze roepen op zijn minst de trumpiaanse achterban op te gaan protesteren. Trump zelf gooide ook olie op het vuur. 'Bevrijd Michigan', tweette hij over de staat van gouverneur Gretchen Whitmer, die getipt wordt als mogelijke running mate van Democratisch presidentskandidaat Joe Biden. Alsook: 'Bevrijd Minnesota' en 'Bevrijd Virginia'.

Trumps eigen gezondheidsexperts waarschuwen voor een te snelle back to business. Maar corona vreet ook aan het economische succesverhaal waarmee Trump naar de kiezer wilde gaan. Bijna 30 miljoen Amerikanen hebben sinds de uitbraak van de coronacrisis een werkloosheidsaanvraag ingediend. Geen staat is harder getroffen dan Pennsylvania. 1,3 miljoen inwoners vroegen al een uitkering, een vijfde van de beroepsbevolking.

Armoede

Pennsylvania was sowieso al arm. In Pittsburgh komt langzaam een techsector van de grond, maar de stad blijft gekenmerkt door staalindustrie in verval. Philadelphia is de armste grote stad van de hele VS, met een op de tien inwoners die onder de armoedegrens leeft.

Dat beeld is ook zichtbaar in het kleinere Harrisburg. Kapot wegdek en propvolle vuilcontainers zijn daar tekenen van een afwezige overheid. Hier ligt het officiële armoedepercentage op 30 procent. De stad - 50.000 inwoners - heeft een schuld van 1,5 miljard dollar, grotendeels het gevolg van een corrupte burgemeester die 30 jaar lang publiek geld voor privédoeleinden gebruikte.

Ook de staat als geheel dreigt in het rood te gaan. Volgens de Tax Foundation, een denktank in Washington DC, heeft Pennsylvania nog elf weken budget voor uitkeringen. Dit is een verborgen kant van de coronacrisis in de VS: de miljoenen extra werklozen en weggevallen belastinginkomsten hebben veel staten op de rand van het faillissement gebracht.

De productie van toiletpapier mocht doorgaan. De houtverwerking ging dicht. Snapt de gouverneur niet dat papier van hout wordt gemaakt?
Rustie
Arbeider in Pennsylvania

Een armlastige overheid en een groeiende behoefte aan hulp is een combinatie waar Jonathan Hutchinson mee in aanraking kwam. Hij heeft een fitnesscentrum in Pottstown, anderhalf uur rijden van Harrisburg. Een maand nadat Hutchinson zijn bedrijf moest sluiten vanwege het coronavirus kwam hij in aanmerking voor een lening van de staat. Hij wil 10.000 dollar vragen, maar de website waar hij zijn aanvraag moet doen ligt er steeds uit, vertelt hij. Hutchinson is komen demonstreren omdat hij ervan overtuigd is dat de Democraten vanuit politieke motieven de economie op slot hebben gegooid. 'Ze doen dit om Trump te raken.'

Dat Pennsylvania economisch zwaar wordt getroffen door de coronacriris komt omdat de staat er vroeg bij was met een lockdown, en die breed uitrolde. Enkel bedrijven die gelden als 'life-sustaining' bleven open. Waar in veel staten de cementmolens nog altijd draaien, sloot gouverneur Wolf ook de bouw.

Wolf mag daarmee Pennsylvania voor een massale corona-uitbraak behoed hebben, de economische onvrede die hij zaaide komt nu tot uitbarsting. 'Het gebeurde zonder goede afwegingen', zegt Rusty B. ('Liever geen volledige achternaam in de krant'). Als een van de weinigen draagt hij een doek om zijn mond en neus. Hij werkt in een fabriek voor machineonderdelen die nog open is. Zijn tweede baan, vrachtwagenchauffeur, heeft hij moeten opgegeven.

'De productie van toiletpapier mocht doorgaan. De houtverwerking ging dicht. Snapt de gouverneur niet dat papier van hout wordt gemaakt?' Rusty heeft net als veel Amerikanen een cheque van 1.200 dollar gekregen om basisbehoeften te kunnen betalen. Het volledige bedrag is opgegaan aan zijn kredietschuld, vertelt hij.

Woede en wantrouwen

De menigte waar Rusty in opgaat, vormt een tableau van Amerikaanse onvrede. Sommigen deelnemers grijpen de gelegenheid aan om te protesteren tegen beperkingen op wapenbezit - er worden machinegeweren tegen de borst geklemd in de mensenmassa. Anderen houden borden tegen het homohuwelijk omhoog. Tussen talrijke star spangled banners, wapperen 'Trump-Pence 2020'-vlaggen. Het is moeilijk te zeggen in hoeverre dit protest echt over corona gaat, of dat het vooral wordt aangegrepen door het smaldeel van Amerika voor wie woede en wantrouwen toch al een grondhouding is.

Waarom moeten onze kleine bedrijven dicht, terwijl de grote retailers hun goedkope Chinese rotzooi mogen blijven verkopen?
Erin Bernstene
Republikeins lid deelstaatparlement Pennsylvania

Misschien doet het onderscheid er niet toe. In het Amerika van nu leidt ieder vraagstuk onvermijdelijk naar de man in het Witte Huis en de partij die hoopt hem te verslaan in november. Sinds het uitbreken van de coronacrisis ligt Trump overhoop met de staten. In zijn persconferenties suggereert hij dat de gouverneurs dwarsliggen, terwijl hij probeert de economie te redden.

In Harrisburg is duidelijk dat Trumps strategie vruchten afwerpt. De menigte wordt toegesproken door Aaron Bernstine, die voor de Republikeinen in Pennsylvania's Huis van Afgevaardigden zetelt. Hij wil dat de economie zo snel mogelijk weer draait. 'Het is niet normaal te moeten leven van overheidssteun', zegt hij. Ook spreekt Bernstine van ongelijke behandelingen. 'Waarom moeten onze kleine bedrijven dicht, terwijl de grote retailers hun goedkope Chinese rotzooi mogen blijven verkopen?'

Op 14 april stemde Bernstine voor een resolutie waarin wordt opgeroepen de bedrijvigheid in Pennsylvania zo snel mogelijk te hervatten met minimale restricties. Op twee na stemden alle Republikeinen voor. Alle Democraten waren tegen. 'Iedereen die in de gezondheidszorg werkt, zegt dat we moeten volhouden', sprak Frank Dermody, de leider van de Democratische fractie in Pennsylvania, tijdens een debat over de resolutie.

Verliezers

De professionals waar Dermody over sprak, werden in Harrisburg vertegenwoordigd door enkele tegendemonstranten, die zich op afstand van de menigte hadden opgesteld. Ze droegen mondkapjes en hielden borden omhoog waarop stond 'ik wil jullie niet op mijn intensive care. Blijf thuis'. De PA post, een lokale nieuwssite, tekende op hoe een van hen, een 36-jarige verpleegster uit Pittsburgh, werd toegeschreeuwd door voorbijgangers. 'Jij hebt tenminste een baan'.

De antilockdownprotesten gaan in eerste instantie over het virus en de economie, maar daarachter schuilt een dieper, psychologisch motief. Spreker na spreker herhaalde de vraag waar de demonstratie in de kern om ging: hoezo mogen alleen 'essentiële' bedrijven open? In een staat waar velen van loonstrook naar loonstrook leven zijn alle bedrijven essentieel. Rusty had die boodschap op zijn stuk karton geschreven. 'Het is niet aan de overheid om winnaars en verliezers aan te wijzen', zei volksvertegenwoordiger Bernstine. Op basis van het instemmend gejuich, sloegen vooral die woorden aan.

Om uiting te geven aan de vrees voor overbodigheid heeft een deel van Pennsylvania een risico voor de eigen gezondheid over. De waarschuwing van Judy Word, Republikeins volksvertegenwoordiger en verpleegster, om toch vooral gezichtsmaskers te dragen werd door de menigte in Harrisburg overschreeuwd. Uit honderden kelen klonk de strijdkreet van de Trump-campagne: ‘USA! USA! USA!'

Lees verder

Advertentie
Advertentie