De langeafstandsrace om een coronavaccin

Onderzoek naar een coronavaccin in het Parijse Institut Pasteur. ©Photo News

Een vaccin ontwikkelen duurt lang en gebeurt in verschillende fases. Een virus verspreidt zich snel en onvoorspelbaar. Daardoor is de uitkomst voor al wie zich in de race om het coronavaccin werpt een gok.

Omdat er geen vaccin tegen Covid-19 is, lijkt quarantaine voor overheden op dit moment de enige oplossing om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. De snelheid waarmee het virus zich verspreidt, en het hoge aantal doden in Italië, doet de paniek toenemen en jaagt de farma-industrie op.

De race om een tegenmiddel heeft ook België - in de top drie van vaccinproducenten in Europa - bereikt, met onderzoeken bij de UGent en de KU Leuven. Die laatste heeft een prototype van een mogelijk vaccin klaar, bleek maandag. Viroloog Johan Neyts is 'hoopvol' over de resultaten van de muizenproeven, die over een tiental dagen worden verwacht. 

Eeuwigheid

Viroloog Johan Neyts heeft het prototype van een mogelijk vaccin ontwikkeld. ©Dieter Telemans

Maar ondanks de urgente - of in farmatermen competitieve - sfeer is een eerste vaccin volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) ten allervroegste te verwachten binnen anderhalf jaar. Afgezet tegen de snelheid waarmee corona de wereldbol rondgaat, lijkt dat een eeuwigheid, maar in de farmawereld zou het een absoluut record zijn.

Doorgaans duurt het ontwikkelen van een vaccin zo’n tien jaar, zegt Corinne Vandermeulen, hoofd van het Centrum Vaccinologie van de KU Leuven. ‘De eerste fase, de preklinische, waarbij een vaccin wordt ontwikkeld in het labo en dan op dieren wordt getest, duur twee tot vier jaar. De klinische fase, waar in verschillende stukken wordt getest op mensen, kan vijf tot acht jaar duren. Dan moet je nog een aanvraag indienen voor het vaccin, die goedgekeurd moet worden, wat vaak nog eens een jaar duurt.’

Zika

Als dergelijke medicijnen waren ontwikkeld ten tijde van SARS, konden we de huidige crisis sneller overwinnen en een economische puinhoop vermijden.
Johan Neyts
Viroloog KU Leuven

De ontwikkeling van een vaccin voor het Zika-virus, dat in 2015 via muggen verspreid werd, komt het dichtst in de buurt qua snelheid. Na zeven maanden ontwikkeling konden de eerste testen plaatsvinden, maar de epidemie doofde uit nog voor de klinische fase kon beginnen. Die herinnering doet vragen rijzen over het nut van zo'n race, net als het SARS-scenario uit 2003. Dat virus, ook lid van de coronafamilie en vaak vergeleken met Covid-19, was de aanleiding tot wereldwijde paniek, maar na vier maanden gaf de Wereldgezondheidsorganisatie aan dat het onder controle was.

De ontwikkelingen van een vaccin werden toen stopgezet. Een gemiste kans, volgens Neyts. 'Als dergelijke medicijnen destijds waren ontwikkeld, konden we de huidige crisis sneller overwinnen en een economische puinhoop vermijden. De familie van de coronavirussen is vrij klein. We kennen er nu zes of zeven. Het ontwikkelen van een medicijn zou destijds waarschijnlijk 200 tot 300 miljoen euro hebben gekost. Belachelijke cijfers vergeleken met de economische impact van de crisis nu.'

Vertrouwen

De eerste klinische testen zijn gepland voor oktober, met resultaten hopelijk in januari 2021. We moeten dus op de lange termijn denken en dat betekent grote onzekerheid.
Johan Van Hoof
Hoofd vaccins Janssen Pharmaceutica

Dat grote namen in de farmawereld zoals Sanofi, Gilead, Johnson & Johnson, Inovio en Moderna bezig zijn met het ontwikkelen van een vaccin wekt de indruk dat de industrie daar toch in gelooft.

Johan Van Hoof, wereldwijd hoofd van vaccins bij Janssen Pharmaceutica, erkent het risico. 'Met Janssen werken we aan een vaccin dat nu wordt getest op muizen. De eerste klinische testen zijn gepland voor oktober, met resultaten hopelijk in januari 2021. We moeten dus op de lange termijn denken en dat betekent inderdaad grote onzekerheid. We willen anticiperen op het moment dat corona terugkomt.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie